YDH- Washington Post’un haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran’la iş yapan herhangi bir ülkeden gelen ürünlere “derhal geçerli olmak üzere” yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulanacağını söyledi.
Kararın, Çin, Hindistan, Rusya, Türkiye ve Irak’ın da aralarında bulunduğu onlarca ülkeden ABD’ye ithal edilen ürünlerde fiyat artışlarına yol açabileceği aktarıldı.
Trump’ın söz konusu kararı, sosyal medya üzerinden paylaştığı üç cümlelik bir mesajla duyurduğu ve bu önlemi “nihai ve kesin” olarak nitelediği belirtildi. Ancak paylaşımda uygulamanın kapsamına ilişkin temel ayrıntıların yer almadığı ifade edildi. Yeni verginin mevcut gümrük vergilerine ek olarak uygulanıp uygulanmayacağının netlik kazanmadığı kaydedildi.
Dış İlişkiler Konseyi’nden ekonomist Brad Setser, ek vergilerin mevcut vergilere ilave edilmesi halinde ABD ekonomisinin “kayda değer bir şok” yaşayabileceğini belirtti.
Hukuki dayanak ve olası itirazlar
Haberde, Trump’ın karar için herhangi bir hukuki dayanak açıklamadığı aktarıldı. Ancak bazı ticaret analistlerinin, başkanın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na dayandığını düşündüğü belirtildi. Trump’ın geçen yıl yürürlüğe koyduğu geniş kapsamlı gümrük vergilerinin büyük bölümünde aynı yasayı kullandığı hatırlatıldı.
Bu düzenlemelere karşı açılan davaların şu anda ABD Yüksek Mahkemesi’nin önünde bulunduğu ve önlemlerin hukuki geçerliliğine ilişkin kararın en erken Çarşamba günü çıkabileceği kaydedildi.
Gümrük vergilerinin genellikle ithalatçılara uyum sağlama süresi tanıyacak şekilde gecikmeli uygulandığına işaret edilirken, “derhal” yürürlüğe girecek vergilerin uluslararası ticarette ciddi aksamalara yol açabileceği ifade edildi. Etkilenen ülkelerden gelen birçok ürünün hâlihazırda ABD’ye doğru yolda olduğu belirtildi.
Uluslararası Para Fonu’nun eski başekonomisti Maurice Obstfeld, yeni politikanın ABD açısından “son derece zararlı” olduğunu ve “İran’ın davranışlarını hiçbir şekilde değiştirmeyeceğini” söyledi.
Çin’den tepki
İran’ın en büyük ticaret ortağı konumundaki Çin’in, yeni gümrük vergilerini eleştirdiği aktarıldı.
ABD’deki Çin Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Pengyu’nun sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, “Gümrük savaşlarının ve ticaret savaşlarının kazananı olmaz; baskı ve zorlamayla sorunlar çözülemez” ifadelerini kullandığı belirtildi.
Liu’nun, Çin’in “tek taraflı ve hukuka aykırı yaptırımlara” karşı çıktığını ve “meşru hak ve çıkarlarını korumak için gerekli tüm adımları atacağını” ifade ettiği kaydedildi.
İran’dan açıklamalar ve diplomatik temaslar
Haberde, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin pazartesi günü yaptığı açıklamada, Tahran’ın ABD ile iletişim kanallarını açık tuttuğunu ve “savaş ya da diyalog” seçeneklerine hazır olduğunu söylediği aktarıldı.
Arakçi’nin, “Savaş yanlısı değiliz ancak savaşa hazırız… Aynı zamanda eşit haklara ve karşılıklı saygıya dayalı adil müzakerelere de hazırız.” dediği bildirildi.
Washington’da güvenlik toplantıları ve askeri seçenekler
Trump’ın, İran’daki protestolar ve olası karşılıklar hakkında ulusal güvenlik danışmanlarıyla bu hafta başında bir araya gelmesinin beklendiği belirtildi. Görüşmelerde askeri seçeneklerin de ele alınabileceği ifade edildi.
Trump’ın, pazar gecesi Air Force One’da yaptığı açıklamada, İran’ın görüşme önerisiyle ABD’ye ulaştığını söylediği, ancak “bir toplantıdan önce harekete geçmemiz gerekebilir” ifadelerini kullandığı aktarıldı. Trump’ın, değerlendirdikleri seçeneklere dair ayrıntı vermediği kaydedildi.
Trump’ın, İran’ın ABD’nin tehditlerini ciddiye aldığını düşündüğünü söylediği ve ilk başkanlık döneminde Kasım Süleymani’nin öldürüldüğü saldırıya atıfta bulunduğu belirtildi. Ayrıca, Venezuela lideri Nicolás Maduro’nun görevden uzaklaştırılmasına yönelik son ABD operasyonunu da hatırlattığı aktarıldı.
Trump’ın, protestolara yönelik müdahaleler hakkında saat başı raporlar aldığını söylediği ve “çok güçlü seçeneklerin” değerlendirildiğini belirttiği aktarıldı.