YDH - Avrupa Birliği (AB) ile Güney Amerika’nın ortak pazarı Mercosur, çeyrek asırdır devam eden müzakere sürecini tamamlayarak Ortaklık Anlaşması ve Geçici Ticaret Anlaşması’na imza attı.
Paraguay'ın başkenti Asuncion'da düzenlenen törenle resmileşen bu adım, yaklaşık 700 milyon tüketiciyi kapsayan ve küresel gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yaklaşık yüzde 20'sini temsil eden dünyanın en geniş serbest ticaret alanlarından birini oluşturuyor.
Anlaşma, taraflar arasındaki mal ve hizmet ticaretinde gümrük vergilerinin büyük oranda kaldırılmasını, yatırım akışının hızlandırılmasını ve kamu ihalelerinin karşılıklılık esasına göre açılmasını öngörüyor.
Avrupa Komisyonu verilerine göre bu ortaklık, AB şirketleri için yıllık ihracat hacminde yaklaşık 49 milyar euro değerinde bir artış sağlarken, yüz binlerce yeni istihdamı da destekliyor.
Yeni ticaret düzeniyle birlikte, iki bölge arasındaki ticaretin önündeki engellerin yüzde 90'dan fazlasının kademeli olarak kaldırılması hedefleniyor.
AB ihracatçılarının yıllık 4 milyar euro tutarındaki gümrük vergisinden muaf tutulması öngörülürken; özellikle otomotiv, makine, ilaç ve kimya gibi endüstriyel sektörlerin bu durumdan en fazla yararı sağlayan alanlar olacağı tahmin ediliyor.
Ekonomik kazanımların yanı sıra anlaşma, şirketlerin tedarik zincirlerini çeşitlendirmesine ve kritik ham maddelere erişimin kolaylaştırılmasına da olanak tanıyor.
Brüksel, anlaşmanın AB'nin tarım gıda ihracatını da yüzde 50 oranında artıracağını; şarap, peynir ve zeytinyağı gibi yüksek değerli ürünlerin Güney Amerika pazarında daha rekabetçi hale geleceğini vurguluyor.
İmza töreninde konuşan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu ortaklığın ekonomik boyutunun ötesinde diplomatik ve jeopolitik bir zafer olduğuna dikkat çekti. Von der Leyen, "Bugün 700 milyondan fazla vatandaşımız için yeni bir fırsat sayfası açıyoruz. Bu kazan-kazan ortaklığı ile hem ekonomik hem de jeopolitik anlamda güçleneceğiz. Dünyaya verdiğimiz mesaj net: AB ve MERCOSUR rekabet yerine iş birliğini, kutuplaşma yerine ortaklığı seçiyor" dedi.
Anlaşma aynı zamanda iklim değişikliği ile mücadele ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerini de içeriyor.
Taraflar, Paris İklim Anlaşması'na uyum sağlama ve ormansızlaşma ile mücadele konularında yasal olarak bağlayıcı taahhütlerde bulundu.
Anlaşmanın imzalanması, Avrupa genelinde yükselen protestoların gölgesinde gerçekleşti. Özellikle Fransa, Polonya ve İrlanda'daki tarım birlikleri, Güney Amerika'dan gelecek ucuz et ve şeker ithalatının yerel üreticiye zarar vereceği gerekçesiyle anlaşmaya sert tepki gösteriyor.
Bu endişeleri gidermek amacıyla AB, 2025 yılında anlaşma metnine çeşitli güncellemeler ekleyerek Avrupalı çiftçiler için özel bir destek bütçesi ayırdı.
Ayrıca sığır eti, şeker ve kanatlı ürünleri gibi hassas kategorilerde ithalat kotaları belirlendi. Herhangi bir ithalat patlaması durumunda devreye girecek olan "koruma mekanizmaları" ile yerel üreticinin korunması hedefleniyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ve üye ülke meclislerinin onay süreci bekleniyor.