YDH - Avrupa Birliği (AB) büyükelçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupalı müttefiklerine yönelik gümrük vergisi tehditlerini durdurmak için çabaları artırma ve tehditlerin gerçeğe dönüşmesi durumunda kapsamlı misilleme önlemleri alma konusunda geniş çaplı bir uzlaşıya vardı.
18 Ocak'ta varılan bu mutabakat, Trump’ın ABD’nin Grönland’ı satın almasına izin verilene kadar sekiz NATO ülkesine 1 Şubat’tan itibaren yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacağını açıklamasının beraberinde geldi.
Büyük AB devletleri tarafından "şantaj" olarak nitelendirilen bu süreçte Trump, bölgenin satışı konusunda anlaşma sağlanamazsa vergi oranının 1 Haziran’da yüzde 25’e çıkarılacağını duyurdu.
USA TODAY’e konuşan bir diplomat, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Avrupalı liderlerle yaptığı görüşmelerde, ABD’ye karşı AB’nin "ekonomik şantajla mücadele mekanizmasının" kullanılmasını gündeme getirdiğini belirtti.
Macron, mevkidaşlarına Avrupa'nın kararlı ve koordineli bir yanıt vermesinin önemini vurguladı.
İrlanda Başbakanı Micheal Martin ise AB’nin misilleme yapacağından şüphe duyulmaması gerektiğini ifade etmekle birlikte, söz konusu mekanizmanın aktifleştirilmesi için henüz "biraz erken" olduğunu dile getirdi.
AB, Mayıs 2025’te Trump’ın kapsamlı gümrük vergisi kararlarının ardından 107 milyar dolarlık ABD ürününe ek vergi getireceğini açıklamış, ancak varılan uzlaşma sonrası bu kararı altı aylığına askıya almıştı.
Euronews’in aktardığına göre hazırlanan listede, özellikle Cumhuriyetçi eyaletlerin ekonomilerinin merkezinde yer alan burbon viski, uçak parçaları, soya fasulyesi ve kümes hayvanları gibi ürünler hedef alınıyor.
Financial Times’a göre, Brüksel'deki kanun yapıcılar, Grönland’a yönelik yeni tehditlerin ardından askıdaki vergi paketinin onaylanma ihtimalinin ortadan kalktığını ifade ediyor.
Öte yandan Reuters’a konuşan bir AB kaynağı, gümrük vergisi paketinin ilk aşamada diğer önlemlere kıyasla daha geniş bir destek gördüğünü belirtti.
Avrupa Birliği’nin "ticaret bazukası" olarak bilinen ekonomik şantajla mücadele mekanizması, 2023 yılında ekonomik baskı durumlarını önlemek ve ortadan kaldırmak amacıyla kabul edildi.
Mevzuat metnine göre bu araç, Birliğin veya bir üye devletin ekonomik olarak hedef alınmasını caydırmayı ve son çare olarak misilleme önlemleriyle karşılık verilmesini sağlamayı amaçlıyor.
Başlangıçta Çin’in ticari baskılarına karşı tasarlanan bu mekanizma, AB pazarına mal ve hizmet girişini kısıtlama, yabancı yatırımlara ve fikri mülkiyet haklarına sınırlama getirme gibi seçenekler sunuyor.
Avrupa Komisyonu, alınacak her türlü önlemin verilen "zararla orantılı" olması gerektiğini vurguluyor.
Euronews’e göre, bu mekanizmanın tetiklenmesi Avrupa ve ABD arasındaki ticari ilişkilere ağır hasar verebileceği için "nükleer seçenek" olarak değerlendiriliyor.
2024 verilerine göre ABD ve AB arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 2 trilyon dolara ulaşarak küresel ticaretin yüzde 30’unu, küresel gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) ise yüzde 43’ünü oluşturuyor.
Danimarka’nın da dahil olduğu sekiz NATO ülkesi, ortak bir açıklama yaparak Trump’ın son hamlesini transatlantik ilişkiler için "tehlikeli" olarak nitelendirdi.
Açıklamada, "Gümrük vergisi tehditleri transatlantik ilişkilerin temeline zarar vermekte ve tehlikeli bir düşüş sarmalı riski taşımaktadır" ifadeleri kullanıldı.