YDH - ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon) politika şefi Elbridge Colby, Brüksel'de düzenlenen askeri ittifakın savunma bakanları toplantısı öncesinde yaptığı açıklamada, NATO'nun "bağımlılık yerine ortaklık" esasına dayalı bir yapıya kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Perşembe günü gazetecilere konuşan Colby, "Şimdi birlikte yola çıkma ve pragmatik olma zamanı" diyerek, ittifakın kuruluş amacına dönmesini öngören bir "NATO 3.0" modeline ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, NATO genel merkezindeki toplantıda yer almazken, ABD'yi temsil etmek üzere Pentagon'un üç numaralı ismi Colby görevlendirildi.
Bu durum, yakın tarihte bir Pentagon şefinin NATO savunma bakanları toplantısına katılmadığı ikinci örnek olarak kayda geçti.
Şubat 2024'te dönemin Savaş Bakanı Lloyd Austin, hastaneye yatırılması nedeniyle seyahatini iptal etmek zorunda kalmış ancak görüşmelere çevrimiçi olarak katılmıştı.
Hegseth'in toplantıya katılmaması, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Aralık ayında düzenlenen NATO dışişleri bakanları toplantısında yer almamasını takip etti.
Trump yönetiminin üst düzey isimlerinin son iki toplantıda bulunmaması ve Başkan Trump ile Avrupalı liderler arasında özellikle Grönland'ın kontrolü konusundaki talepler nedeniyle yaşanan gerginlikler, Washington'un NATO'ya olan bağlılığına dair endişeleri artırdı.
ABD, NATO'nun askeri gücünün omurgasını oluştururken, ittifakın toplam 1,59 trilyon dolarlık savunma harcamalarının yüzde 60'ından fazlasını tek başına karşılıyor.
Trump, ilk döneminden bu yana Avrupa ülkelerine Washington'a olan bağımlılıklarını azaltmaları için askeri harcamalarını artırma çağrısında bulunuyor.
NATO liderleri geçen yıl savunma harcamalarını GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarma konusunda mutabakata varmıştı.
Öte yandan NATO, hafta başında yaptığı açıklamada, İtalya'nın Napoli ve ABD'nin Virginia eyaletindeki Norfolk şehirlerinde bulunan önemli komuta merkezlerinin kontrolünün ABD tarafından Avrupalı subaylara devredileceğini duyurdu.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, perşembe günkü toplantı öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, "Onlar tüm dünyayla ilgilenmek zorunda. Bahsettiğimiz ülke Amerika Birleşik Devletleri. Bunu tamamen kabul ediyor ve buna katılıyorum" diye konuştu.
Rutte, Hegseth'in yokluğuna ilişkin endişeleri de önemsemediğini belirterek, "Bridge Colby'ye sahip olduğumuz için çok şanslıyız" dedi ve ABD'li yetkiliyi "ABD'nin NATO'daki rolü üzerine önde gelen bir düşünür" olarak nitelendirdi.
Rutte, Colby'nin Avrupa ve Kanada'nın savunma harcamaları konusunda somut adımlar atması için yıllardır istikrarlı bir güç olduğunu ekledi.
Colby ise Avrupa ülkelerine "birlikte çalışmak için gerçekten güçlü bir temelimiz var" diyerek güvence verirken, kıta ülkelerine savunma harcamalarını artırmaya devam etmeleri çağrısında bulundu.
Colby ayrıca Washington'un "genişletilmiş nükleer caydırıcılık" sağlamaya devam edeceğini ve müttefiklerin mahrum olduğu kritik yetenekleri "daha sınırlı ve odaklanmış bir şekilde" sunmayı sürdüreceğini ifade etti.
ABD'nin 5. Madde kapsamındaki ortak savunma taahhüdüne bağlı kaldığının altını çizen Colby, Danimarka'ya bağlı özerk ada Grönland üzerinden yaşanan gerginliklere değinmedi.
Trump'ın Rusya ve Çin'den gelen tehditlere karşı Arktik bölgesinin güvenliğini sağlamak amacıyla Grönland'ın kontrolünü ele alma girişimi, geçtiğimiz ay gümrük tarifesi tehditleri ve olası askeri müdahale söylemleriyle zirveye ulaşmıştı.
Bu diplomatik açmaz, Rutte ve diğer Avrupalı müttefiklerin NATO'nun Arktik güvenliğini daha ciddiye alacağına dair söz vermesiyle sona ermişti.
İttifak çarşamba günü, Trump'ı yatıştırma çabalarının bir parçası olarak bölgedeki güvenliği artırmak amacıyla "Arctic Sentry" (Arktik Nöbetçisi) misyonunun başlatıldığını duyurdu.
Rutte, Grönland konusundaki tartışmaların ittifaka zarar verip vermediği sorusuna, "NATO içinde her zaman tartışmalar ve müzakereler olacaktır. Durum böyle olmasaydı her şeyin çok sıkıcı olacağına dair sizi temin ederim" yanıtını verdi.