YDH- İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki dolaylı nükleer görüşmelerin ikinci turu, İsviçre’nin Cenevre kentinde bulunan Umman Başkonsolosluğu’nda tamamlandı.

Önceki Maskat turunda olduğu gibi, salı günü gerçekleştirilen görüşmelerin gündemi öncelikli olarak nükleer mesele ve “ABD’nin yasadışı yaptırımlarının kaldırılması” üzerine odaklandı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, görüşmelerin başlamasından kısa bir süre önce yaptığı açıklamada, “müzakerelerin nükleer mesele üzerine olacağı açık” ifadelerini kullandı.

Bekai, görüşmelerin formatının 6 Şubat’ta Maskat’ta yapılan müzakerelere benzeyeceğini ve İran ile ABD heyetlerinin mesajlarını Umman Dışişleri Bakanı Bedir bin Hamid el-Buseydi aracılığıyla ileteceğini kaydetti.

İran, barışçıl uranyum zenginleştirme programının korunmasının temel bir ilke olarak devam ettiğini vurguladı.

İran heyeti ve görüşmelerin içeriği

İran heyetine, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderlik etti. Arakçi’ye, Siyasi İşler Müsteşarı Mecid Tahtırevançi, Hukuki ve Uluslararası İşler Müsteşarı Kazım Garibabadi, Ekonomik Diplomasi Müsteşarı Hamid Kanbari ve Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai eşlik etti.

Bakanlığa göre görüşmelerde, Tahran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA/IAEA) ile iş birliğine ilişkin teknik meseleler ele alındı. Bu çerçevede, İran Meclisi’nin ilgili yasasıyla, ajansla iş birliğinin İran’ın haklarının, özellikle nükleer tesislerinin güvenliğinin sağlanmasına koşullandırıldığı ifade edildi.

Görüşmelerde, İran’ın ABD ile dolaylı müzakerelere ilişkin teknik bakış açıları da değerlendirildi.

Umman’ın dolaylı görüşmelerde aracılık rolünü sürdürmesi bekleniyor. Arakçi, salı günü gerçekleşen müzakereler öncesinde Cenevre’de Ummanlı mevkidaşı el-Buseydi ile bir araya gelerek İran’ın müzakere stratejisi çerçevesindeki kilit noktalarını sundu.

Arakçi’nin Cenevre ziyareti kapsamında, Silahsızlanma Konferansı’na katılması ve burada konuşma yapmasının yanı sıra çeşitli diplomatik görüşmeler de bulunuyor. Bu turdaki müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanlar da yer aldı.

Tahran’ın tutumu ve bölgesel gerginlikler

Arakçi, Cenevre’ye varışının ilk saatlerinde sosyal medyadan yaptığı açıklamada, “Tahran’a yönelik tehditler karşısında teslimiyetin tamamen masanın dışında olduğunu” belirtti.

Arakçi ayrıca, adil ve dengeli bir anlaşmaya ulaşmayı hedefleyen “gerçek fikirlerle” İsviçre kentine geldiğini kaydetti.

Görüşmeler öncesinde, Arakçi pazartesi günü Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi ile bir araya geldi.

Bu görüşmeler, 6 Şubat’ta Umman’ın başkenti Maskat’ta Arakçi ve ABD heyet üyesi Steve Witkoff liderliğinde yeniden başlayan dolaylı nükleer müzakerelerin devamı niteliğinde.

Görüşmeler, bölgesel gerginliklerin arttığı bir dönemde yapılıyor. ABD Başkanı Donald Trump, bölgeye ek askeri güçler gönderilmesini emretti; bu güçler arasında fazladan bir uçak gemisi, binlerce asker, savaş uçakları ve seyir füzeli muhripler bulunuyor, ABD yetkilileri bu durumu doğruladı.

Ocak ayı sonunda Trump, İran’a doğru yola çıkan “bir başka muhteşem donanma”dan söz etti ve anlaşma sağlanamaması durumunda bunun “Haziran ayında İran nükleer tesislerine yapılan yasadışı saldırılardan çok daha kötü sonuçlar doğuracağını” iddia etti.

Tahran, yeni bir askeri maceraya karşı kararlı şekilde yanıt vereceğini vurguladı. Geçen Haziran’da ABD’nin saldırıları sonrasında Tahran, Katar’daki Washington’un en önemli bölgesel hava üssü el-Udeyd’e balistik füzelerle karşılık vermişti.