YDH- ABC News’in başkana yakın bir kaynağa dayandırdığı haberine göre, ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Orgeneral Brad Cooper perşembe günü Donald Trump'a İran'a yönelik "potansiyel askeri seçenekler" hakkında brifing verdi.
Beyaz Saray'daki kritik brifing
Haberde, brifingde Genelkurmay başkanı ve Trump'ın en üst düzey askeri danışmanı Orgeneral Dan Caine'in de hazır bulunduğu belirtildi.
Görüşmenin, ABD'li ve İranlı yetkililerin Cenevre'de İran'ın nükleer ve balistik füze programı hakkında "dolaylı görüşmeler" yaptığı gün gerçekleşmesi dikkat çekti.
Görüşmelerin ardından taraflar bir anlaşmaya varıldığını duyurmazken, İran Dışişleri Bakanı ilerleme kaydedildiğini ve gelecek hafta Avusturya'nın başkenti Viyana'da "teknik görüşmelerin" devam edeceğini açıkladı.
İsrail'in öncülüğü tartışması
ABC News'e konuşan ve görüşmelere yakın iki kaynağa göre, son günlerde birkaç Cumhuriyetçi ve bazı yetkililer, ABD'nin çatışmayı başlatması yerine "İsrail'in İran'a saldırmada öncü olması" gerektiğini özel olarak savunuyor.
Habere göre, perşembe itibarıyla, söz konusu planın, İran’ın uranyum zenginleştirmeyi durdurma ve balistik füze programını sınırlama yönündeki taleplerini kabul etmemesi nedeniyle giderek artan bir “hayal kırıklığ”ı yaşadığı ifade edilen Trump tarafından benimsenip benimsenmediği netlik kazanmadı.
İlk olarak Politico, Trump’a yakın bazı üst düzey danışmanlar ile Cumhuriyetçilerin, inisiyatifi İsrail’in üstlenmesini savunduğunu bildirmişti.
Kaynaklar, ABD ile İsrail’in ortak bir saldırının hâlâ mümkün olduğunu; ABD’nin bölgeye dikkat çekici sayıda gemi ve savaş uçağı sevk ettiğini, bunların tamamının İran’a saldırı menzili içinde bulunduğunu ifade etti.
Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Anna Kelly, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Medya, başkanın düşünceleri hakkında istediği kadar spekülasyon yapmaya devam edebilir, ancak ne yapıp yapmayacağını yalnızca Başkan Trump bilir." dedi.
Siyasi analiz ve olası senaryolar
Siyasi analistler, İsrail'in ilk hamleyi yapması önerisinin, zorlu bir seçim yılında Kongre'deki Cumhuriyetçilere "siyasi kalkan" sağlamayı amaçladığı yorumunda bulundu. Trump seçim kampanyasında savaşları bitirme sözü vermişti.
ABC News’e göre, Savunma yetkilileri, İsrail’in İran’a saldırması halinde İran’ın neredeyse kesin olarak misillemede bulunacağını öngörüyor.
Analistler ise bu durumda Trump’ın, ABD’nin çatışmaya müdahalesinin İsrail’i savunmaya yönelik onlarca yıllık politikayla uyumlu olduğunu savunabileceğini belirtti.
ABC News yorumcusu Rhamsesh Ponnuru, saldırının Ortadoğu'da "İsrail destekli bir darbe" olarak algılanması durumunda bu stratejinin ters tepebileceği uyarısında bulundu. Ponnuru, operasyonun nasıl başlarsa başlasın, "kapsamlı bir harekata dönüşmesi ve kayıplar verilmesi halinde siyasi risklerin ortaya çıkacağını" belirtti.
Daha sonra, “Başkan Trump’ın İran’a ilişkin strateji ve misyonu net biçimde ortaya koymasının önemli olduğunu düşünüyorum” dedi. “Ancak bundan önce, net bir strateji ve misyona sahip olması gerekiyor ve bunun üzerinde henüz karar kıldığını bilmiyorum.” ifadelerini kullandı.
Marco Rubio ve John Ratcliffe, salı günü İran konusunda üst düzey az sayıdaki milletvekiline brifing verdi; ancak gizli oturumun ayrıntıları netlik kazanmadı.
Demokratlar, toplantıdan sonra yaptıkları açıklamada, yönetimin bu kez milletvekilleriyle istişarede bulunmasını takdir ettiklerini belirtti; bunun geçmişte büyük dış politika adımları öncesinde söz konusu olmadığını ifade etti.
Mark Warner, salı günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bu, Ortadoğu’da olağanüstü ve ciddi bir dönem, ciddi bir an” ve “Amerika için de ciddi bir an” ifadelerini kullandı.
Askeri seçenekler ve riskler
Kaynaklar, Trump'ın masasındaki seçenekler arasında Tahran'ı taleplerini kabul etmeye zorlamak için bir tür "uyarı amaçlı sınırlı saldırı" olduğunu aktardı. Ayrıca, geniş bir hedef yelpazesini uzun bir süre boyunca vurmayı içeren "büyük çaplı bir operasyonun" da değerlendirildiği kaydedildi.
Kaynaklar, İsrail’in öncülük edeceği şekilde İran’daki hedeflere yönelik bir ilk saldırı dalgasının, diplomatik görüşmelerde yalnızca bir baskı aracı olmakla kalmayacağını belirtti. Aynı kaynaklar, Trump’ın yönetimi devirmeyi amaçlayan çok daha uzun soluklu bir askeri harekât başlatmaya karar vermesi halinde, bu saldırıların İran’ın hava savunma kapasitesini daha da felce uğratmaya hizmet edebileceğini ifade etti.
Analistler, böyle bir operasyonun haftalarca sürebileceğini ve İran'ın ABD'nin çıkarlarına daha uygun bir hükümetle çıkacağının garantisi olmadığı için "olağanüstü riskli" olduğunu ifade etti.
Habere göre, en büyük endişelerden biri ise İran'ın bölgede konuşlu yaklaşık 35 bin ila 40 bin ABD askerine saldırı girişiminde bulunması.
Rubio'dan uyarı
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran'ın geçen haziran ayında ABD tarafından bombalanmasının ardından "nükleer programını yeniden inşa etmeye çalıştığını" söyledi.
Rubio, "Şu anda zenginleştirme yapmıyorlar ama sonuçta bunu yapabilecek noktaya gelmeye çalışıyorlar" dedi.
Rubio ayrıca, İran'ın ABD'ye ulaşabilecek balistik füzeler elde etmek için de bir "yol" izlediğini iddia etti.
Kongre'nin nabzı
CIA Direktörü John Ratcliffe ile birlikte üst düzey yasa koyuculara İran konulu gizli bir brifing veren Rubio'nun bu görüşmesinin detayları ise netleşmedi.
Görüşmeden çıkan Demokratlar, yönetimin bu kez yasa koyuculara danışmasını “takdir” ettiklerini ifade etti.
Senato İstihbarat Komitesi'nin en üst düzey Demokratı Senatör Mark Warner, durumu "olağanüstü ciddi bir an" olarak nitelendirdi.