YDH - Avrupa liderleri, ABD’nin Rus petrolü alıcılarına yönelik yaptırımları yumuşatma kararına tepki gösterdi. Enerji krizinin başlamasından bu yana Washington’un ikinci kez böyle bir muafiyet tanıması, Avrupa başkentlerinde ciddi rahatsızlık yarattı.
Eleştirilerini kamuoyu önünde dile getiren isimler arasında Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store yer aldı.
Üç lider, kararın Vladimir Putin’e Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş için daha fazla mali kaynak sağlayabileceği endişesini dile getirdi.
Norveç ziyareti sırasında Store ile düzenlediği ortak basın toplantısında konuşan Merz, Washington’un adımını açık şekilde eleştirdi.
Merz, “Tamamen açık konuşayım: Herhangi bir gerekçeyle şu anda yaptırımların gevşetilmesinin hata olacağını düşünüyoruz” dedi.
Almanya Başbakanı, Moskova üzerindeki baskının artırılması gerektiğini vurgulayarak şöyle konuştu:
“Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya devam etmeliyiz ve edeceğiz. İran’daki savaşın bu görevden dikkatimizi dağıtmasına ya da uygulamamızı engellemesine izin vermeyeceğiz.”
Merz ayrıca çarşamba günü düzenlenen G7 liderler video konferansında altı ülkenin temsilcilerinin Donald Trump’a açık bir mesaj verdiğini belirtti:
“Altı ülke Trump’a bunun yanlış bir sinyal gönderdiğini çok net şekilde ifade etti. Ancak bu sabah ABD hükümetinin farklı bir karar aldığı anlaşıldı. Tekrar ediyorum: Bunun yanlış olduğuna inanıyoruz.”
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da karara benzer eleştiriler yöneltti. Paris’te Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’yi kabul eden Macron, Rusya’nın petrol gelirlerinin doğrudan askeri harcamalara dönüştüğünü vurguladı.
Macron, “Rusya petrol satışından elde ettiği parayı silah üretimine harcıyor ve bu silahlar sonunda bize karşı kullanılıyor” dedi.
Fransız lider, ABD’nin yaptırım muafiyetinin Moskova’ya ciddi bir mali avantaj sağlayabileceğini belirtti:
“Amerika’nın bu tek başına attığı adım bile Rusya’ya savaş için yaklaşık 10 milyar dolar sağlayabilir. Bu durum barışa kesinlikle hizmet etmiyor.”
Norveç Başbakanı Store da Washington’un kararına şüpheyle yaklaştığını dile getirdi. “Rusya’ya gönderebileceğimiz en güçlü mesaj, bu savaşın sona ermesi gerektiğidir” diyen Store, yaptırımların gevşetilmesinin bu mesajı zayıflatabileceğini belirtti.
Birleşik Krallık hükümeti de Avrupa’daki eleştirilere destek verdi. Downing Street’te konuşan Başbakan Keir Starmer’ın sözcüsü, “Bu elbette ABD’nin kararı. Ancak bizim pozisyonumuz net: Tüm ortaklar Rusya ve onun askeri bütçesi üzerindeki baskıyı sürdürmeli” dedi.
Moskova ise Washington’un adımını olumlu karşıladı. ABD Başkanı Donald Trump ile birkaç gün önce görüşen Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ardından Kremlin, kararın enerji piyasalarını istikrara kavuşturma açısından mantıklı olduğunu ifade etti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya ile ABD’nin enerji piyasalarında istikrar sağlama konusunda çıkarlarının örtüştüğünü söyledi.
Financial Times’ın hesaplamasına göre petrol fiyatlarındaki yükseliş sayesinde Rusya’nın mart ayı bütçe gelirleri 5 milyar dolara kadar artabilir.
ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), bir gün önce Rus petrolü ve petrol ürünlerinin satışına yönelik yaptırımları geçici olarak hafifleten bir lisans yayımladı.
Bu lisans, 12 Mart’tan önce gemilere yüklenen Rus petrolünün satışını bir ay süreyle yaptırım kapsamı dışında bırakıyor.
Putin’in yatırım ve ekonomik işbirliği alanındaki özel temsilcisi Kirill Dmitriyev, söz konusu kararın yaklaşık 100 milyon varil petrolü kapsayacağını söyledi.
Bundan önce OFAC, benzer bir lisansı Hindistan için de yayımlamıştı. 5 Mart’tan önce tankerlerde yüklenen petrol için verilen bu muafiyetin ardından Hint şirketleri yalnızca beş gün içinde Rus petrolü taşıyan tankerlerden 30 milyon varil sipariş verdi.
Enerji veri şirketi Kpler ise cuma günü yayımladığı değerlendirmede Washington’un kararının küresel petrol talebini önemli ölçüde artırmasının beklenmediğini belirtti.
Şirketin analizine göre söz konusu petrol sevkiyatlarının büyük bölümü zaten Asya’daki alıcılara, özellikle Hindistan’a satılmış durumda. Kararın pratik etkisi, hâlihazırda yolda olan Rus petrolü sevkiyatlarının limanlara ulaşıp boşaltılmasını mümkün kılmakla sınırlı kalabilir.