YDH - Reuters’ın haberine göre Suudi Arabistan’ın enerji devi Aramco’nun bu hafta petrol alıcılarına gönderdiği mesaj, küresel enerji piyasasında ortaya çıkan yeni tabloyu açık biçimde ortaya koydu.
Mesaj, dünya enerji piyasasının yeniden açılması ve petrol akışının normale dönmesi konusunda belirleyici aktörün Amerika değil İran olduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
Şirketin dünya genelindeki alıcılara gönderdiği bildirimde, nisan ayı petrol sevkiyatlarının hangi limandan yapılacağının henüz netleşmediği belirtildi. Mesajda, sevkiyatların Kızıldeniz üzerinden veya Fars Körfezi üzerinden yapılabileceği ifade edildi.
Suudi petrolünü düzenli olarak satın alan alıcılardan biri, Körfez bölgesinde devam eden savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması bağlamında Reuters’a şu değerlendirmeyi yaptı:
"Belki de İran’ı arayıp bu savaşın ne zaman biteceğini sormak daha iyi olur. Ancak o zaman petrolümü alabilirim."
Bu yaklaşım, Ortadoğu içinde ve dışında giderek güçlenen bir kanaati yansıtıyor. ABD ve İsrail savaşın bittiğini ilan etme kabiliyetine sahip olsa bile, enerji piyasalarında yaşanan sarsıntıların ne kadar süreceğine dair son sözün İran’a ait olduğu değerlendirmesi yaygınlaşıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı ise mevcut tabloyu petrol ve doğalgaz arzında şimdiye kadar görülen en ağır kesintilerden biri olarak nitelendiriyor.
Bölgedeki enerji şirketlerinin yöneticileri ve Batılı muadilleri, savaşın hemen sona ermesi halinde dahi petrol üretimi ve sevkiyatının hızla normale dönmeyeceği uyarısında bulunuyor.
Değerlendirmelere göre yalnızca ABD tarafından verilecek güvenlik garantileri, nakliye ve üretimin yeniden başlaması için yeterli olmayabilir.
Reuters’ın aktardığı değerlendirmelere göre İran’ın düşük maliyetli insansız hava araçları üretme ve kullanma kabiliyeti, deniz taşımacılığını kesintiye uğratabilecek bir araç haline geldi.
Analistler bu durumun, saldırıların resmen sona erdiğinin açıklanmasının ardından bile gemi trafiğini etkileyebileceğini belirtiyor.
ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın eski analistlerinden Helima Croft da İran’ın stratejisinin açık bir mesaj taşıdığını ifade etti.
RBC Capital Markets bünyesinde çalışan Croft, İran’ın "bu çatışmada güvenli bir alan bulunmadığı" mesajını verdiğini söyledi. Croft ayrıca Washington’ın gerilimin seyrini tek başına belirleyemeyeceğini ve İran’ın Yemen, Irak ve başka bölgelerdeki müttefikleri üzerinden saldırılar düzenleyebileceğini kaydetti.
Morgan Stanley’de görev yapan analistler de benzer bir değerlendirme yaptı. Analistler, çatışmanın hızlı biçimde sona ermesinin piyasadaki sarsıntının kısa sürede ortadan kalkacağı anlamına gelmediğini ve petrol piyasasında haftalar sürebilecek dalgalanmalar yaşanabileceğini belirtti.
Rapidan Energy analistleri ise küresel petrol şirketlerinin Körfez bölgesine geri dönüşünde gecikme yaşanabileceğini bildirdi.
Bu durumun bazı petrol sahalarının yeniden devreye alınmasını erteleyebileceği ve depolama tesislerinde teknik sorunlar yaratabileceği uyarısı yapıldı.
ABD Başkanı Donald Trump ise Washington’ın Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin yeniden başlaması için askeri refakat sağlayabileceğini açıkladı.
Trump, müttefik ülkeleri de bu hayati deniz geçidinin güvenliğini sağlamak amacıyla savaş gemileri göndermeye çağırdı.
Ancak Körfez enerji sektöründen üst düzey bir yetkili, deniz eskortunun tek başına yeterli olmayacağını belirtti. Yetkili, ABD ve İsrail’in İran ile deniz taşımacılığını hedef alan saldırı ve tehditlerin durdurulmasını içeren bir mutabakata varmadığı sürece tanker trafiğinin normale dönmeyeceğini söyledi.
Aynı yetkili, şirketine ait petrol tankerlerinin güvenli geçiş garantisi sağlanana kadar seferlere başlamayacağını ifade etti.