YDH - ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı savaşın ardından ham petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi durumunda, ABD'li petrol şirketlerinin bu yıl 60 milyar dolardan fazla ek kazanç elde etmesi bekleniyor.
Financial Times’ın (FT) haberine göre, yatırım bankası Jefferies tarafından hazırlanan modelleme, ABD’li üreticilerin sadece mart ayında 5 milyar dolar ek nakit akışı yaratacağını ortaya koyuyor.
ABD Başkanı Trump ve İsrail Başbakanı Netanyahu’nun 28 Şubat’ta Tahran’ın bombalanması emrini vermesinden bu yana petrol fiyatları yüzde 47 oranında yükseldi.
Enerji araştırma şirketi Rystad’ın verilerine göre, petrol fiyatlarının yılın geri kalanında 100 dolar seviyesinde seyretmesi halinde ABD’li üreticiler, petrol satışlarından 63,4 milyar dolar ek gelir elde edecek.
İsrail ve ABD'nin saldırısına yanıt olarak İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması, fiyatlardaki bu ani yükselişin ana tetikleyicisi oldu. Savaşın başlamasından önce 67 dolar seviyesinde işlem gören ABD gösterge petrolü Batı Teksas Tipi (WTI), cuma günü 98,71 dolara ulaştı.
Tahran yönetimi, dünya petrol ihracatının beşte birinin geçtiği stratejik su yolu üzerinden Körfez ülkelerinin sevkiyat yapmasını engelledi.
Cumartesi günü ABD’nin, İran petrolünün kilit dağıtım noktası olan Harg Adası’ndaki askeri hedefleri vurması ve buna karşılık İran dronlarının Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) önemli bir petrol terminaline saldırmasıyla piyasaların pazartesi günü daha yüksek fiyatlarla açılması bekleniyor.
Aralarında Natasha Kaneva'nın da bulunduğu JP Morgan analistleri, "Bu durum çatışmada bir gerilimin yükselmesi anlamına geliyor" değerlendirmesinde bulundu.
RBC Capital Markets ise cuma günü yaptığı açıklamada, Brent petrol fiyatlarının üç ila dört hafta içinde varil başına 128 doları aşmasını beklediklerini kaydetti. İranlı yetkililer ise Batılı liderleri, savaşa devam etmeleri halinde fiyatların 200 dolara ulaşacağı konusunda uyardı.
Başkan Donald Trump, perşembe günü yaptığı açıklamada, yüksek petrol fiyatlarının ABD’li tüketiciler için enflasyon baskısı yaratmasına rağmen bu durumu memnuniyetle karşıladığını ifade etti.
Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, "Amerika Birleşik Devletleri, açık ara dünyanın en büyük petrol üreticisi; dolayısıyla petrol fiyatları yükseldiğinde çok para kazanıyoruz" diyerek durumu savundu.
Bu süreçten, operasyonları ağırlıklı olarak ABD sınırları içinde olan kayaç petrolü (shale) şirketlerinin en büyük faydayı sağlaması bekleniyor.
ExxonMobil ve Chevron gibi ABD’li devlerin yanı sıra BP, Shell ve TotalEnergies gibi Avrupalı rakiplerin Körfez bölgesinde faaliyetleri bulunuyor; bu durum, savaşın uzaması halinde söz konusu şirketleri olası üretim kayıplarına karşı daha kırılgan hale getiriyor.
Ancak TotalEnergies cuma günü yayınladığı bildiride, yüksek petrol fiyatlarının Ortadoğu’daki üretim kaybını fazlasıyla telafi ettiğini belirtti.
Rystad’dan Thomas Liles, "Ortadoğu sepetinde çok fazla yumurtası olmayan tüm oyuncular yüksek fiyatlardan yararlanacak" diyerek Suudi Arabistan, Kuveyt ve BAE gibi Körfez ülkelerinin ulusal petrol şirketlerinin, ABD veya Avrupa firmalarından daha fazla etkileneceğini işaret etti.
Öte yandan, Omega Oil and Gas Başkanı Martin Houston daha karamsar bir tablo çizerek, "Bu durumun kazananı yok; uluslararası petrol şirketleri kesinlikle kazanan tarafta değil. İki hafta önceki statükoyu, fiyatları geçici olarak yükselten bir krize tercih ederlerdi" dedi.
Goldman Sachs tarafından yapılan araştırmaya göre, normalde günde 20 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz'den şu an sadece 2 milyon varil sevkiyat yapılabiliyor.
Exxon Üst Yöneticisi Darren Woods, FT’ye verdiği demeçte, rakiplerinin de bu durumdan etkileneceğini belirterek endişeli olmadığını, şirketin ölçeğinin tedarik konusunda avantaj sağladığını ifade etti.
Sankey Research kurucusu Paul Sankey ise savaşın, özellikle Batı Asya'dan yapılan petrol ithalatına bağımlı olan Asya ülkeleri arasında nükleer ve yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırabileceğini belirtti.
Sankey, "Piyasa, boğazın eşi benzeri görülmemiş bir şekilde kapatılmasını geçici bir durum olarak görse de petrol tarihçileri bunu petrol riskinde yapısal bir değişiklik olarak değerlendiriyor" dedi.