Chicago profesörü Pape: İran küresel ekonominin gırtlağına yapışmış durumda

28 Mart 2026

Chicago Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Robert Pape, İran ile yaşanan gerilimin tarafları "gerilimi yükseltme tuzağına" sürüklediğini ve bölgenin geri dönüşü olmayan üçüncü aşamasına yaklaştığını belirtti.

YDH - Chicago Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü Robert Pape, Breaking Points kanalına verdiği mülakatta, İran ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasındaki mevcut savaşı kendi teorisi olan "gerilimi yükseltme tuzağı" çerçevesinde değerlendirdi.

Eski Savaş Bakanı Jim Mattis'in, askeri başarıların stratejik sonuçlarla eşleşmediği yönündeki uyarılarını hatırlatan Pape, "Şu an izlediğimiz şey bir barış yolu değil; bu, gerilimi yükseltme tuzağının ta kendisidir" dedi.

Pape, her iki tarafın da çatışmayı yönettiğine inandığını ancak aslında daha büyük, daha uzun ve daha felaketli bir savaşa doğru ilerlendiğini kaydetti.

Profesör Pape, Mattis'in kamuoyu önünde nadiren konuştuğunu ve eski patronu Donald Trump'ı eleştirmesinin durumun vahametine ilişkin önemli bir gösterge olduğunu ifade etti.

"Üçüncü aşama başlangıcı geri dönülemez bir noktadır"

Pentagon'un İran'a yönelik "son darbe" hazırlığı yaptığına dair haberleri değerlendiren Pape, bu durumun kendisinin daha önce Substack platformunda yayımladığı üç aşamalı tuzağın son safhası olan üçüncü aşamaya geçildiğinin güçlü bir kanıtı olduğunu vurguladı.

Birinci aşamanın hava saldırıları ve liderlerin hedef alınması, ikinci aşamanın ise İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kontrol altına alarak karşılık vermesi olduğunu belirten Pape, "Üçüncü aşamanın, sınırlı toprak fethi olarak sunulacaktır ancak bu aslında geri dönülemez bir sürecin başlangıcıdır" ifadelerini kullandı.

Pape, üçüncü aşamanın diğer aşamalardan farklı olarak bir uçurum niteliği taşıdığını ve bu aşamaya geçildikten sonra geri adım atmanın siyasi ve askeri olarak imkansız hale geleceğini bildirdi.

Olası bir kara operasyonunda yaşanacak can kayıplarının Amerikan iç siyasetindeki etkilerine dikkat çeken Pape, asker ölümlerinin savaşı destekleyen yüzde 35-36'lık kesimi yumuşatmak yerine daha da katılaştıracağını savundu.

Pape, "Bu kitle, 'askerlerimiz benim için öldü ve onların ölümlerinin boşa gitmesini istemiyorum' diyerek psikolojik olarak pozisyonunu ikiye katlayacaktır" dedi.

Bu durumun savaşı durdurmayı siyasi açıdan imkansız kılacağını belirten Pape, başlangıçta sınırlı olarak sunulan operasyonların üç ila altı ay sürecek bir yıpratma savaşına dönüşeceği uyarısında bulundu.

"İran ekonominin gırtlağına yapışmış durumda"

Mevcut durumu Vietnam Savaşı ile kıyaslayan Pape, paralel unsurların çarpıcı olduğunu ancak bugünkü risklerin çok daha yüksek olduğunu ifade etti. Vietnam'ın dünya petrolünün yüzde 20'sini kontrol etmediğini hatırlatan Pape, "Bu, Vietnam'ın steroids almış halidir; çünkü İran dünya ekonomisinin boğazını sıkıyor" değerlendirmesini yaptı.

İran'ın son 24 saat içinde tehditlerini Kızıldeniz'e de yayacağını açıkladığını kaydeden Pape, dünya petrolünün toplamda yüzde 25'inden fazlasının tehlikeye girmesinin petrol fiyatlarını kontrol edilemez hale getireceğini belirtti.

"Amerikan halkı meşruiyet kırılmasına doğru sürükleniyor"

Eylül ayında yayımlanacak olan Amerikan siyasi şiddeti hakkındaki kitabına atıfta bulunan Pape, ABD'nin "parçalanmış meşruiyet" olarak adlandırdığı yeni bir aşamaya yaklaştığını söyledi.

Normal şartlarda dış müdahalelerde halkın başkan etrafında kenetlendiğini, ancak mevcut durumda bunun gerçekleşmediğini vurgulayan Pape, "Halk zaten kutuplaşmış durumdayken üzerine bir de büyük bir uluslararası kriz biniyor; bu durum ülkemiz için benzeri görülmemiş bir tablodur" ifadesini kullandı.

Pape, bu krizin Irak Savaşı'ndan hem askeri kayıp hem de jeopolitik ve ekonomik maliyet açısından çok daha büyük olacağını aktardı.

"Sınırlı operasyon tabiri samimiyetten uzak bir illüzyondur"

Kara harekatı senaryolarının "sınırlı operasyon" olarak pazarlanmasını eleştiren Pape, bunun askeri gerçeklerle bağdaşmadığını ifade etti. Hark Adası'nın ele geçirilmesi için bin kadar paraşütçü askerin indirilmesi örneğini veren Pape, "O askerleri oraya indirdikten sonra onları orada mı bırakacaksınız? Nasıl geri getireceksiniz veya nasıl takviye edeceksiniz?" sorularını yöneltti.

Pape, "Sınırlı kelimesi bir illüzyondur; İran'ın aniden teslim olup Hürmüz'ü teslim etmesini beklemek için hiçbir rasyonel neden yoktur" sözleriyle mülakatı tamamladı.