İran ile görüşmelerin aracısı Umman, sürmekte olan nükleer müzakerelerin çok iyi gittiğine dair açıklamalarından kısa bir süre sonra, ABD ve İsrail, ansızın İran’a savaş başlattı.

28 Şubat’ta başlatılan saldırıda İran’ın lideri Ali Hamanei dahil birçok üst düzey yetkili hedef alındı. Ardından Amerikalı yetkililer zafer sarhoşluğuna girip, savaşın çok kısa sürede biteceğine dair açıklamalar yapmaya başladı. Zira lider kadronun öldürülmesinin devleti çökerteceğine dair inanış vardı.

Aradan geçen 5 haftayı aşkın sürede, bu beklentilerin hiçbiri olmadığı gibi, İran’ın tahmin edilenden hızlı bir şekilde ve aralıksız olarak cevap vermesi sonucunda gerek ABD’de gerek İsrail’de korku ve birilerini suçlama telaşı başladı.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu MOSSAD’ın ona “İran rejiminin hemen çökeceğini” vaat ettiğini söyleyerek topu onlara attı.

Trump ise tutarsız söylemlerle savaşın hedefini sürekli değiştirdi ve savaştaki başarıyı da olduğundan çok farklı göstermeye çalıştı.

Lakin gerçeklerin ortaya çıkma alışkanlığından dolayı da her söylediğinin gerçek dışı olduğu kısa sürede ortaya çıktı.

Bugün geldiğimiz noktada ABD ve İsrail hedeflerinin hiçbirine ulaşmadığı gibi, her ikisi de korkulduğu kadar güçlü olmadıklarını bütün dünyaya gösterdiler.

Savaş’ın 4 Nisan 2026 tarihi itibariyle durum özeti şu şekilde:

- ABD’nin bölgedeki en az üç AN/TPY-2 (Suudi Arabistan, Ürdün, BAE), en az bir AN/FPS-132 (Katar) yüksek irtifa radarı imha oldu. Son kalan radar Türkiye’de Kürecik’teki AN/TPY-2 tipi radar. Bu radarlar 3000 km ötesini gören radarlar.

- AN/TPY-2 radarları dışında ABD üslerinde olan radar kubbelerinin neredeyse hepsi; yüksek çözünürlüklü radarların da (çok uzağı görmese de füze başlığı ile, yakıt tankını ayırt etmekte kullanılan radarlar) azımsanmayacak bir kısmı imha edildi.

- THAAD (Terminal High Altitude Area Defense/Nihai Yüksek İrtifa Alan Savunması) bataryalarının 4’ü imha edildi. Bunlardan dünyada sadece 8 adet var. ABD alelacele Güney Kore’deki bataryayı taşımak zorunda kaldı.-ABD’nin bölgedeki bütün üsleri yaşanmayacak duruma geldi (https://defencesecurityasia.com/en/us-bases-uninhabitable-iran-missile-strikes-centcom-force-posture-2026-war/).

Hatta ABD 3 Nisan tarihinde 5. filosuna ev sahipliği yapan Bahreyn’deki üssü boşaltıp askerlerini ve ailelerini sadece sırt çantası taşımaya müsaade ederek boşaltmak zorunda kaldı (https://www.npr.org/2026/04/03/nx-s1-5770491/evacuation-bahrain-norfolk-troops)

- İddiaların aksine, İran üzerinde hava üstünlüğü sağlanamadı. Her ne kadar İran gibi büyük bir ülkenin hepsini hava savunma şemsiyesi ile korumak zor olsa da, 3 Nisan tarihinde girmeye çalışan bir ABD uçağı düşürüldü, ardından onu kurtarmaya gelen iki helikopter ile bir A10 uçağı da vuruldu, A10 Fars Körfezi’ne düşerken, helikopterler Irak’a sert iniş yapmak suretiyle kullanılamaz hale geldi.

- Suudi Arabistan’ın Prens Sultan hava üssünde ve Irak semalarında en az 6 (ya da 8) tanker uçak ve bütün dünyada kullanılabilir durumda 14 adedi olan AWACS uçaklarının en az ikisi yok edildi.

- İran hava sahası üzerinde kontrol sağlanamadığı için neredeyse bütün saldırılar uzaktan füzelerle yapıldığından ABD’nin elindeki uzun menzilli Tomahawk füzelerinin (savaş öncesi sayısı yaklaşık 3000) yarısı ve uçaktan atılan 500-800km menzilli JASSM füzelerinin (savaş öncesi sayısı 2300) %75’i harcandı.

THAAD füzeleri neredeyse tamamen tükendi. İsrail’in kendi yapımı yüksek irtifa savunma sistemi ARROW’un füzeleri de neredeyse bitti. Bir anlamda ABD ve İsrail silahsızlandırıldı. Bunun istisnası uçaktan atılan (JDAM tarzı) motorsuz bombalar. Bunlardan on binlerce olmasına rağmen gelen uçakların vurulmasından dolayı, kullanılabilir durumda değil.

ABD bölgedeki eski askeri kaç yılda kavuşabilir?

Basında çıkan haberlerde genel olarak kaybolan teçhizatın maliyetine odaklanırken, burada önemli olan maliyetten çok bu giden teçhizatın yerine koyulmasının ne kadar zor olacağı.

Şöyle ki, AN/TPY-2 radarlarının yapımı 5 sene sürüyor. 2025 yılı itibariyle yıllık THAAD füzesi üretimi 96, Tomahawk üretimi 57.

Her ne kadar üretimin artırılmasına dair çabalar varsa da Çin’in nadir elementlere erişimi kısmasından dolayı üretimin artırılması da çok zor görünüyor (özellikle bu silahların yerine yenilerinin konmasının zorluklarına değinen bir araştırma: https://www.fpri.org/article/2026/03/over-5000-munitions-shot-in-the-first-96-hours-of-the-iran-war/)

Nihayet, dünyanın geri kalanını en çok ilgilendiren Hürmüz Boğazı’nın kapatılması meselesi var ki, İran bu hamlesi ile dünyanın ekonomisini kontrol edebileceğini gösterdi. Yemen aracılığı ile de Bab el-Mendeb’in de kapatılabileceği sinyali verildi.

Stratejik konumlanış

Savaşın bugüne kadarki gidişatı stratejik anlamda, bundan sonrasında ne olacağından bağımsız olarak, ABD için yenilgi oldu.

Zira ABD gücünün sınırlarının ne olduğunu bütün dünyaya göstermiş oldu. ABD’nin körfezdeki varlığı büyük oranda sona erdi. Lojistik olarak ABD yüksek yoğunluklu bir savaşı sürdüremeyeceğini hiç şüpheye yer bırakmayacak bir şekilde bütün dünyaya gösterdi.

ABD’nin Körfeze geri dönmesi mümkün mü?

ABD’nin bölgedeki üslerini boşalttığını ve son parçası 3 Nisan’da olmak üzere askerlerini ABD’ye taşıdığından yukarıda bahsettik. Üslerdeki yıkımın o üsleri iskân edilemez hale getirdiğini de anlattık. Savaş biterse ne olur sorusu oldukça önem kazanıyor.

Görünen o ki, şu anda mümkün görünmeyen İran’ın yenilmesi senaryosu dışında ABD’nin bölgeye dönebilmesi çok zor, hatta lojistik anlamında imkânsız görünüyor. Bunun sebepleri:

- Öncelikle Körfezdeki ülkelerin bu konuda çok iştahlı olacakları kesin değil. Zira Katar 19 Mart’tan beri bu savaşın dışına çıktı. Bahreyn’in bu savaşı aynı kraliyet ile devam ettirip ettiremeyeceği belirsiz, BAE’de ekonomik olarak yabancılara vergi cenneti olma özelliğini kaybetti. Ama hepsi ABD şemsiyesinin onlara koruma getirmediği gibi, onları hedef yaptığını gördü.

Bu konuda körfez ülkelerinin hanedanlarının içinden kişiler dahi aynı şeyi dile getirdi. BAE Başkanının danışmanı Enver Gargaş’ın 22 Mart’taki söylemi (https://x.com/AnwarGargash/status/2035718041418297722) ile 28 Mart’taki söyleminin (https://x.com/AnwarGargash/status/2037798623296270756) farkı bir anlamda ABD’den umudu kesmenin ifadesi.

- ABD’nin bölgedeki üslerinin yeniden imarı ve teçhizatı gerekiyor. İran Hürmüz boğazını çok kolay bir şekilde kapatabileceğini gösterdi. Ve ABD ile İsrail gemilerine açmayacağını çok kesin bir dille ifade etti. Gerek imar için gerekse teçhizat için malzemenin körfezden geçmesi lazım. Uçak ile getirilmesi mümkün değil, şöyle ki:

- ABD’nin elinde aktif olarak kullanımda olan 3 farklı kargo uçağı var. Bunlardan C-5 Galaxy azami 67 ton taşıyabiliyor. C-17 yaklaşık 77 ton. C-130 da 19 ton taşıyabiliyor. Bu sayılar büyük görünmekle birlikte, bir M1 Abrams tankının ağırlığının 53 ton olduğu düşünüldüğünde bir anda kapasite küçülüveriyor.

Daha da önemlisi, bu savaşın hemen başında ABD tek bir Patriot taburunu (6 batarya) Asya/Pasifik bölgesinden Ortadoğu’ya taşımak için 73 C-17 seferi yapmak zorunda kaldı (https://www.stripes.com/theaters/middle_east/2025-04-11/us-moves-patriot-to-centcom-17439738.html). Karşılaştırma olması açısından, ortalama bir konteyner gemisi 100 bin ton civarında yük taşıyabilir (1300 C-17 kadar) – (https://www.virtuemarine.nl/post/ship-sizes-understanding-maritime-vessel-classes).

- O bölgeye taşınacak radar, zırhlılar, silah sarf malzemeleri ve hatta askerlerin dahi uçakla taşınması neredeyse imkânsız. Onların iaşesi ve sarf malzemeleri zaten bambaşka bir dert olacak.

- Yukarı da değindiğimiz gibi, ABD elindeki hava savunma sistemlerinin neredeyse hepsini tüketmiş durumda. Saldırı füzelerinden Tomahawk’lar zaten bitmek üzere, kaldı ki Tomahawk sadece gemilerden ve denizaltılardan fırlatılabilen bir füze. 2300 JASSM-ER füzesinden bütün dünyada elinde sadece 425 adet kalmış (https://www.msn.com/en-us/news/world/us-deploys-bulk-of-stealthy-long-range-missile-for-iran-war/ar-AA209yKj)

Sonuç

Savaşın bugüne kadarki gidişatı, ABD’nin yenilmezlik zırhının delinmesi vesilesiyle stratejik olarak bir yenilgi yaşadığını gösteriyor.

İran’ın kazanması için ezilmemesi yeterli iken, ABD’nin yenilmezlik imajını koruması için sadece yenmesi değil, bu işi kolaylıkla ve bölgedeki müttefiklerini koruyarak yapması gerekiyordu.

Bölgedeki müttefiklerini korumak bir yana, onları koruma adına yapılan tek planın “İran’ın onlara saldırmayacağını” varsaymış olmak, ABD’nin stratejik düşünceden ne kadar yoksun olduğunu gösterdi. Hürmüz boğazının anahtarının İran’ın elinde olması, ABD’nin en sadık müttefiklerinin dahi, ABD’nin itirazlarına rağmen, İran’a yakınlaşmasını zorunlu kılmış (https://apnews.com/article/iran-strait-of-hormuz-un-vote-f2a2fafe3e1691b9f0be5e7d691a90d0), ve bu anlamda ABD için stratejik yenilginin katmerleşmesine sebep olmuştur.

Bütün bunların ABD’nin koruma şemsiyesini anlamsız ve hatta istenmeyen kılması muhtemel. Kaldı ki, bölge ülkeleri ABD’nin koruma şemsiyesini istemeye devam etse dahi, İran Hürmüz boğazını kontrol ettiği sürece, ABD’nin lojistik olarak bölgedeki üslerine geri dönmesi mümkün görünmemektedir.