YDH- İran televizyonlarında yayınlanan "Iran Screenshot" programında, bölgedeki İHA hareketliliği ve savunma sanayisindeki küresel dengeler masaya yatırıldı.
Sunucular Nima Ekberhani ve Serbaz Ruhullah Rezevi, düşürülen Çin yapımı Wing Loong dronlarının uluslararası hukuk ihlallerine kapı araladığını iddia etti.
Programda paylaşılan görüntülerde, İran hava savunma sistemlerinin hedef aldığı bir İHA’nın vurulma anları detaylıca incelendi.
Sunucu Serbaz Ruhullah Rezevi, bunun düşürülen ikinci Çin yapımı dron olduğunu belirterek, araçların teknik olarak Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) envanterine kayıtlı olduğunu ifade etti.
Askeri uzman Nima Ekberhani, savunma sanayisindeki en kritik kurallardan biri olan "Son Kullanıcı Sertifikası" konusuna dikkat çekti.
Rezevi'nin sorularını yanıtlayan Ekberhani, şu çarpıcı iddialarda bulundu:
• Savunma amaçlı satış: Çin’in bu dronları sadece savunma ve gözetleme amaçlı sattığı, ancak bu araçların İran’a karşı saldırı konseptinde kullanılmasının yasa dışı olduğu belirtildi.
• BM kuralları: BM savaş hukukuna göre, saldırı amaçlı kullanımlarda üretici ülkeden (Çin) onay alınması gerektiği, ancak mevcut durumun bir protokol ihlali olduğu vurgulandı.
Ekberhani sözlerini şöyle sürdürdü:
''Silah dünyasında aracılık sistemi normal ticari mallardaki gibi işlemez. Mesela bu kalemi Çin’den alıp talebe göre BAE’ye veya Irak’a satabilirsiniz. Ama silah ticaretinde alıcı olarak buna asla yetkiniz yoktur. Ayrıca verilen izinler Birleşmiş Milletler’in savaş hukukuna uygun olmalıdır. Kural şudur: Saldırı amaçlı savaşlarda bu silahları kullanamazsınız, kullanacaksanız da üretici ülkeyle koordine olmanız gerekir. Bu, uluslararası alanda kabul görmüş bir kuraldır. Çinliler bu Wing Loong dronlarını "savunma ve muharebe gözetleme" amacıyla sattılar. Yani "Eğer biri size saldırırsa kendi topraklarınızda savunma amaçlı kullanabilirsiniz" dediler. Ama şu an bu araçlar saldırı amaçlı kullanılıyor.''
Programın en dikkat çekici kısımlarından biri de ABD’nin bölgedeki askeri prestijine yönelik analizlerdi.
Ekberhani, bölge ülkelerinin kendi üretim kapasitelerinin olmadığını ve tamamen dışa bağımlı olduklarını hatırlatarak şunları söyledi:
"MQ-9 Reaper ve Hermes gibi Batı menşeli stokların tükenmesi veya etkisiz kalması sonucu Çin dronlarına yönelinmesi, ABD için büyük bir prestij kaybıdır. Bu, bir Amerikan askerinin elinde Kalaşnikof tutması kadar tuhaf ve utanç verici bir durumdur."
Uzmanlar, İranlı yetkililerin bu ihlalleri Çin hükümeti nezdinde hukuki ve diplomatik olarak takip edebileceğinin altını çizdi.
Çin’in bölgedeki barışçıl duruşuna rağmen, sattığı teknolojinin "saldırgan amaçlarla" kullanılmasının Pekin yönetimini de zor durumda bırakabileceği ifade edildi.