YDH- ABD yapımı Hassas Taarruz Füzeleri’nin (PrSM), 28 Şubat’ta İran’ın güneyindeki Lamerd kentinde 21 sivilin ölümüne yol açan saldırılarda kullanıldığına dair yeni kanıtlar ortaya konuldu.
The New York Times (NYT) tarafından yürütülen ve mühimmat uzmanlarının desteklediği görsel inceleme, bu sonuca ulaşıldığını bildirdi.
ABD iddiaları reddetti
ABD ordusu, daha önce NYT ve diğer medya kuruluşlarının bulgularını reddederek, söz konusu tarihte Lamerd’e saldırı düzenlemediğini savundu.
Yetkililer, görüntülerdeki silahın boyutları nedeniyle İran’ın Huveyze seyir füzesine daha çok benzediğini öne sürdü.
İranlı yetkililer, saldırılarda bir spor salonunun, bir okulun ve iki yerleşim alanının hedef alındığını ve 21 kişinin hayatını kaybettiğini açıklamıştı.
Bu saldırı, savaşın ilk gününde ABD güçlerine atfedilen ikinci büyük sivil kayıp olayı olarak kayda geçti.
Aynı gün, Lamerd saldırısıyla eş zamanlı olarak, yaklaşık 400 kilometre uzaklıktaki Minab’da bir okula Tomahawk füzesi isabet etti ve 175 çocuk hayatını kaybetti.
ABD Başkanı Donald Trump başlangıçta bu saldırıyı İran’a atfetmişti; ancak daha sonra askeri soruşturmanın ilk bulgularının ABD sorumluluğunu doğruladığı aktarıldı.
Görsel kanıtlar ve uzman analizleri
Habere göre, son bulgular; yeni elde edilen patlama görüntüleri, hasar fotoğrafları, füze yörünge analizleri ve aralarında üç ABD’li yetkilinin de bulunduğu uzman değerlendirmelerine dayanıyor.
İnceleme, görüntülerdeki füzenin Huveyze’ye ait temel görsel özellikleri taşımadığını, bunun yerine boyut ve tasarım açısından PrSM ile daha fazla örtüştüğünü ortaya koydu. Uzmanlar ayrıca, İran’ın benzer operasyonel kapasiteye sahip bir seyir füzesine sahip olmadığını belirtti.
Daha önce Lamerd’de iki saldırı noktası tespit edilmişken, araştırmacılar üçüncü bir noktayı da doğruladı. Üç noktada da patlamaların yere çarpma anında değil, havada gerçekleştiği kaydedildi. Bu durumun, PrSM’nin “airburst” (havada infilak) mekanizmasıyla uyumlu olduğu ifade edildi.
Bu mekanizma, geniş bir alana 180 binden fazla tungsten parçacığı yayarak duvarlarda, binalarda ve yollarda karakteristik izler bırakıyor. Spor salonu ve çevresindeki yapılarda görülen hasar desenlerinin de bu tür bir etkiyle örtüştüğü belirtildi.
Yörünge analizi ABD’yi işaret ediyor
Yörünge analizleri, füzenin Lamerd’e kuzeybatı yönünden yaklaştığını ortaya koydu. Bu yönün, bölgedeki ABD askeri konuşlanmalarıyla, özellikle Kuveyt’teki ABD üsleriyle uyumlu olduğu ifade edildi.
PrSM’nin, İran’a karşı başlatılan savaş öncesinde gerçek çatışma koşullarında kullanılmadığı ve bu silaha dair bilgilerin büyük ölçüde üretici Lockheed Martin tarafından yayımlanan teknik veriler ve tanıtım materyallerine dayandığı aktarıldı.
Lockheed Martin’in tanıtım materyallerinde, füzenin savaş başlığının patlayarak yüksek hızla yayılan yoğun tungsten parçacıkları oluşturduğunu gösteren bilgisayar animasyonlarının yer aldığı belirtildi.
Şirket ayrıca, havada infilakın aşağı doğru yayıldığını gösteren gerçek atış test görüntüleri de paylaşmıştı.
NYT’ye göre bu görüntüler, Lamerd’de kaydedilen patlamalarla büyük ölçüde örtüşüyor.
“Huveyze” iddiasına itiraz
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Lamerd’de görülen füzenin İran yapımı Huveyze ile “boyut ve siluet” açısından eşleştiğini savundu. Ancak NYT analizi ve uzman değerlendirmeleri bu iddiaya itiraz etti.
Huveyze’ye ait görüntülerde füze gövdesinden çıkan kanatlar ve alt kısmına monte edilmiş jet motoru gibi ayırt edici unsurlar bulunurken, Lamerd görüntülerinde bu özelliklerin yer almadığı kaydedildi.
Janes’te silahlar ekibinin başında bulunan Amaël Kotlarski, “Sorun şu ki CENTCOM alternatif olarak çok kolay tanımlanabilen bir füzeyi seçti” ifadelerini kullandı ve Huveyze’nin belirleyici özelliklerinin görüntülerde bulunmadığını söyledi.
Kimliğinin açıklanmaması koşuluyla konuşan ABD’li bir yetkili de Huveyze’nin hedef üzerinde havada infilak edebilme kapasitesine sahip olmadığını belirtti.
Uzmanlar: İran’da benzer sistem yok
Kotlarski, bazı İran topçu roketlerinin hedef üzerinde patlayabildiğini, ancak “şimdiye kadar gözlemlenen İran balistik füzelerinin hiçbirinde bu tür bir fünyenin bulunmadığını” ifade etti.
Toronto Üniversitesi’ndeki Bill Graham Çağdaş Uluslararası Tarih Merkezi’nde görev yapan Şehriyar Pesandideh de bu değerlendirmeyi destekleyerek, “Huveyze dahil İran seyir füzelerinin havada infilak sistemi ve önceden şekillendirilmiş tungsten parçacıklarıyla donatıldığına dair kamuya açık bir bilgi yok.” dedi.
Lamerd’den paylaşılan görüntülerde silahın üç ayrı saldırıda da yerden önce havada patladığı görülürken, saldırı sonrası görüntülerde merkezi bir krater olmaksızın geniş alana yayılan hasar izleri tespit edildi. Bu durumun PrSM kullanımına işaret ettiği belirtildi.
Boyut tartışması ve teknik itirazlar
CENTCOM ayrıca, görüntülerdeki füzenin yaklaşık 4 metre uzunluğundaki PrSM’nin “iki katı” olduğunu ve bu nedenle Huveyze’ye daha çok benzediğini savundu. Ancak silah uzmanları bu iddiaya da itiraz etti.
Middlebury College’da nükleer silahların yayılmasının önlenmesi üzerine çalışan Jeffrey Lewis, yaptığı analizde, füzenin yaklaşık 4,5 metre uzunluğunda göründüğünü belirtti. Uzman, farkın yüksek hızda hareket eden cismin görüntülerde oluşturduğu bulanıklıkla açıklanabileceğini ifade etti.
Yörünge analizleri de füzenin kuzeybatıdan dik açıyla geldiğini ortaya koyarak, Körfez bölgesindeki ABD askeri varlığıyla uyumlu bir tablo çizdi.
Sivil kayıplar ve kimlikler
The New York Times, Tesnim Haber Ajansı tarafından yayımlanan 21 kişilik kurban listesini inceledi ve yerel sağlık yetkililerinin 110 yaralı olduğunu bildirdiğini aktardı.
Gazete, mezar taşları, cenaze görüntüleri ve sosyal medya paylaşımlarını karşılaştırarak ölümleri bağımsız şekilde doğruladığını bildirdi.
Hayatını kaybedenler arasında en az beş çocuk bulunuyor. 10 yaşındaki Helma Ahmadizade ile 11 yaşındaki İlham Zaeri’nin spor salonunda voleybol antrenmanındayken saldırıya yakalandığı aktarıldı.
İranlı gazeteci Negin Bagiri’nin aktardığına göre, Helma’nın vücudunda dıştan görünür bir yara bulunmamasına rağmen, antrenörüne “vücuduna bir şey girdiğini hissettiğini” söylediği; doktorların daha sonra vücudunda küçük bir cisim tespit ettiği ve bu yaralanma nedeniyle hayatını kaybettiği belirtildi.
Bagieri ayrıca, Ilia Hatemi adlı bir çocuğun, antrenörü Mahmud Necefi ile birlikte yakındaki bir futbol sahasında hayatını kaybettiğini bildirdi.
NYT, bu ölümleri ve Afgan vatandaşı Abdul Musavar Rahmani’nin ölümünü de doğruladı.
Kurbanların büyük bölümünün yerleşim alanlarına yönelik saldırılarda hayatını kaybettiği aktarıldı.
Ölenler arasında, Norveç merkezli Det Norske Veritas şirketinde yaklaşık 15 yıl çalışmış 46 yaşındaki mühendis Hamid Emini de bulunuyor. Şirket, Emini’yi “saygı duyulan ve değerli bir çalışan” olarak nitelendirerek ölümünü doğruladı.
Emini’nin Norveç’te yaşadığı ve babalık izni kapsamında Lamerd’i ziyaret ettiği, eşinin ve çocuklarının saldırıdan sağ kurtulduğu belirtildi.
En küçük kurbanın ise 2 yaşındaki Avina Berzigar olduğu; evinin dışında oynarken küçük bir parçanın isabet etmesi sonucu yaralandığı ve hastanede yapılan müdahaleye rağmen hayatını kaybettiği aktarıldı.
ABD’den sınırlı açıklama
ABD’nin saldırı sırasında İran’ın güneyinde faaliyet yürüttüğünü kabul ettiği, müttefiki İsrail’in ise ülkenin kuzeyinde operasyonlar düzenlediği belirtildi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, savaşın ilk 24 saatinde Lamerd’i hedef almadığını savundu ve en yakın operasyonun yaklaşık 50 kilometre uzaklıkta gerçekleştiğini öne sürdü. Yeni bulgular kendilerine sunulduğunda ise ek yorum yapmaktan kaçındı.
Pentagon’un geçmişte eksik veya hatalı saldırı kayıtları tuttuğuna dair örnekler bulunduğu hatırlatıldı.
2021 yılında The New York Times tarafından yapılan bir inceleme, bazen birbirinden onlarca kilometre uzaklıktaki saldırıların tek bir olay olarak kaydedildiğini ortaya koymuştu.
Bu tür eksikliklerin, hesap verebilirlik ve resmi raporlamanın doğruluğu konusunda süregelen endişeleri artırdığı ifade edildi.