YDH - Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin liderleri, AB Antlaşması’nın karşılıklı askeri yardımı öngören 42.7. maddesinin işletilmesine yönelik somut bir eylem planı hazırlanması konusunda
Avrupa Komisyonu’na talimat verdi. Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, Reuters tarafından aktarılan açıklamasında, herhangi bir üye ülkenin ilgili maddeyi harekete geçirmesi durumunda izlenecek yol haritasının belirlenmesi konusunda mutabık kaldıklarını bildirdi.
Hristodulidis, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Avrupa Komisyonu'nun, herhangi bir üye ülkenin 42.7. maddeyi yürürlüğe koyması ihtimaline karşı bir eylem planı hazırlaması konusunda anlaştık. Bir dizi soruyu yanıtlamamız gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Kıbrıs lideri, hazırlanacak belgede müdahale usulleri, taleplerin nasıl dağıtılacağı ve sağlanacak desteğin biçimleri gibi kritik noktaların açıklığa kavuşturulması gerektiğini vurguladı.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da söz konusu maddenin detaylandırılmasına yönelik çalışmaların halihazırda sürdüğünü kaydetti.
Diğer yandan Reuters’a bilgi veren kaynaklar, kolektif savunmanın temel taşının NATO olmaya devam ettiğini belirtti. Habere göre AB bünyesindeki mekanizmalar; yaptırımlar, mali yardımlar ve insani destek gibi unsurları içeren tamamlayıcı araçlar olarak değerlendiriliyor.
Avrupa Birliği Antlaşması’nın 42.7. maddesi, bir üye ülkenin kendi topraklarında silahlı bir saldırıya uğraması durumunda, diğer üye ülkelerin Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesi uyarınca ellerindeki tüm imkanlarla yardım ve destek sağlama yükümlülüğünü düzenliyor.
Söz konusu 51. madde, ülkelerin bir silahlı saldırı karşısında bireysel veya kolektif meşru müdafaa hakkını kayıt altına alıyor.
Ancak AB’nin bu düzenlemesi, NATO’nun 5. maddesinden farklı olarak ayrıntılı operasyonel mekanizmalardan ve yerleşik bir askeri yapıdan yoksun olmasıyla biliniyor.
Tarihsel süreçte bu madde, yalnızca 2015 yılında Paris’te gerçekleşen terör saldırılarının ardından Fransa tarafından bir kez kullanılmıştı.
Belge üzerindeki çalışmaların, NATO ve Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) güvenlik garantilerinin güvenilirliğine dair tartışmaların sürdüğü bir dönemde hız kazanması dikkat çekiyor.
Euractiv’in haberine göre, madde 42.7’nin uygulanmasına ilişkin yeni kılavuz ilkelerin Mayıs 2026’da sunulması bekleniyor.
Bu tartışmaların ardından Bloomberg, 17 Nisan tarihinde yayımladığı haberde, Avrupa Birliği’nin üye devletlerden birine saldırı düzenlenmesi senaryosu üzerinden karşılıklı yardım mekanizmasını test edecek bir tatbikat gerçekleştireceğini duyurdu.
ABD’nin katılımı olmadan hareket etme olasılığını da içeren bu simülasyonlar, bir AB ülkesinin askeri destek talep etmesi durumunda karar alma süreçlerini modelleyecek.
Sürecin ilk aşamasının Brüksel’de büyükelçiler düzeyinde yürütüleceği, ardından müzakerelerin Mayıs ayında Kıbrıs’ta düzenlenecek olan Savunma Bakanları toplantısında devam edeceği bildirildi.