YDH- Middle East Eye'ın (MEE) haberine göre, Birleşik Krallık'ın en büyük genel sigorta şirketinin varlık yönetimi bölümü olan Aviva Investors, Ocak ayında “108 milyon dolar” değerinde İsrail devlet tahvili satın aldı.
Hükümetlerin, kamu harcamalarını finanse etmek veya borçları geri ödemek için tahvil ihraç ettiği belirtilen haberde, İsrail için bu tahvil satışlarının, Gazze, Lübnan ve İran'daki savaşlarının finansmanında “kritik öneme” sahip olduğu vurgulandı.
6 milyar dolarlık ihraca yoğun ilgi: Savaş ekonomisine küresel destek
Amsterdam merkezli sürdürülebilirlik araştırma firması Profundo tarafından derlenen ve MEE'nin aktardığı verilere göre, Aviva Investors, bu yıl 30 Ocak'ta İsrail'in “6 milyar dolarlık” uluslararası tahvil ihracının her üç dilimini de satın aldı: 45,7 milyon dolarlık beş yıllık tahvil, 25,7 milyon dolarlık on yıllık tahvil ve 36,4 milyon dolarlık otuz yıllık tahvil.
İngiliz yatırımcılar arasında, Aviva'nın satın alımı, Profundo'nun veri setinde kaydedilen “en büyük satın alma” oldu. Bu veri seti, 2024 sonu ile 2026 başı arasında İsrail tahvili satın alan uluslararası yatırımcıların ayrıntılarını veriyor.
Habere göre, bu hamle ayrıca, giderek artan sayıda İngiliz kurumsal yatırımcının İsrail yatırımlarındaki paylarını azaltma yönündeki daha geniş eğilimleriyle de “keskin bir tezat” oluşturuyor.
Finans devleri sahnede: İsrail tahvillerinde Batı hakimiyeti
Aviva'nın ardından, “İsrail tahvillerine yapılan en büyük ikinci Birleşik Krallık yatırımının Schroders ve HSBC'den geldiği”, ancak bunların daha az miktarlarda olduğu kaydedildi.
Profundo'ya göre, Aviva'nın satın alımı ocak ihracında genel olarak beşinci en büyük satın alımdı.
Almanya'nın Allianz'ı ve üç Amerikan yatırım devi Vanguard, Wellington Management ve BlackRock'ın gerisinde kaldığı belirtildi. ABD ve Alman yatırımcıların, İsrail tahvilleri için uluslararası piyasaya hakim durumda olduğu kaydedildi.
Haberde, satın alımın ayrıca, 2024 sonu ile 2026 başı arasında İsrailli olmayan şirketler tarafından yapılan yatırımlar arasında “16. en büyük yatırım” olarak sıralandığı bildirildi.
MEE, Aviva Investors'ın İsrail devlet tahvili holdinglerinin şu anda orijinal 108 milyon dolardan yaklaşık 40 milyon dolar seviyesinde olduğunu öğrendi.
Habere göre, Aviva plc'nin varlık yönetimi kolu olan Aviva Investors, Birleşik Krallık, İrlanda ve Kanada genelinde 25 milyondan fazla müşteri adına yaklaşık 262 milyar sterlin (353 milyar dolar) varlık yönetiyor.
Şirketin kendi rakamlarına göre, Birleşik Krallık'taki yetişkinlerin yüzde 39'u en az bir Aviva poliçesine sahip, bu da onu müşteri sayısı bakımından çoğu büyük İngiliz bankasından daha büyük kılıyor.
Tahvillerle savaşın finansmanı: “Belgelenmiş bağlantı” uyarısı
MEE’nin belirttiği üzere, İsrail, hızla büyüyen savaş dönemi açığını finanse etmek için büyük ölçüde tahvil piyasalarına güveniyor. Toplam tahvil ihracı, 2024 ve 2025'te sırasıyla 75 milyar dolar ve 60 milyar dolar ile tarihi zirvelere ulaştı; finansman ihtiyacının yaklaşık yüzde 15'i yıllık yabancı tahvil satışlarından karşılanıyor.
İnsan Hakları Ölçüm Girişimi'nin (Human Rights Measurement Initiative) ekonomisti ve kurucu ortağı Anne-Marie Brook, "İsrail tahvil anlaşmalarının gelirleri ile ülkenin Gazze ve ötesindeki askeri harcamaları arasında iyi belgelenmiş bir bağlantı var." dedi.
Brook şöyle devam etti: "Bu, sıradan hükümet finansmanından önemli ölçüde farklı bir risk profili yaratıyor. Tahvil sahiplerinin devam eden katılımını, hem ESG [Çevresel, Sosyal ve Yönetişim] yükümlülükleri hem de olası yasal riskler açısından savunmayı çok daha zor hale getiriyor."
İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich bu bağlantı konusunda açık konuştu. Geçen yıl bütçesinin "bir savaş bütçesi olduğunu ve Tanrı'nın izniyle zafer bütçesi de olacağını" iddia etti.
Bu bütçenin, önemli ölçüde, tam olarak Aviva Investors'ın katıldığı türden uluslararası tahvil ihraçlarıyla finanse edildiği belirtildi.
MEE’ye göre, ocak ayındaki 6 milyar dolarlık ihraç, Gazze'de ateşkes yürürlüğe girdiğinden bu yana İsrail'in ilk büyük uluslararası tahvil satışı “olağanüstü” talep gördü.
İsrail, satışı "savaş öncesi spread seviyelerine dönüş" ve “yatırımcıların İsrail'e olan güveninin bir göstergesi” olarak nitelendirdi.
Talep defteri, 30'dan fazla ülkeden 300'den fazla kurumsal yatırımcıdan satılan miktarın altı katı olan 36 milyar dolara ulaştı. Bu durum, İsrail'in son iki yıl içinde üç büyük kredi derecelendirme kuruluşunun tamamı tarafından notunun düşürülmüş olmasına rağmen gerçekleşti.
Profundo'nun verileri, Aviva Investors'ın ocak ihracından önce hiçbir İsrail devlet tahviline sahip olmadığını gösteriyor. Satın aldı, ardından birkaç hafta veya ay içinde geri çekildi.
Habere göre, bunun makul finansal açıklamaları var. Yatırımcılar bazen tahvilleri ihraç anında satın alır ve spreadler daralırsa erken kâr elde ederek hızla satarlar. Müşteri geri alımları, endeks yeniden dengelemesi veya iç risk limitleri de hızlı bir azalmayı açıklayabilir.
İsrail'in ocak tahvilleri, savaş halindeki bir ülkeye borç verme risklerini yansıtan bir primle fiyatlandırıldı. Bu prim sonraki haftalarda küçüldükçe, erken alıcılar kârla satış yapmak için doğrudan bir fırsat buldu. Haberde, Aviva’nın da bunlardan biri olmuş olabileceği kaydedildi.
Diğerleri çıkarken Aviva girdi: Çelişkili yatırım stratejisi
MEE, Aviva'nın satın alımının, birçok büyük İngiliz kurumsal yatırımcının tam tersi yönde hareket ettiğini vurguladı.
Örneğin, Ağustos 2024'te, Birleşik Krallık'ın en büyük özel emeklilik fonu olan ve 500.000'den fazla üyesi bulunan Universities Superannuation Scheme/ Üniversiteler Emeklilik Planı (USS), üyelerinin sürekli baskısının ardından İsrail devlet tahvilleri de dahil olmak üzere 80 milyon sterlin (108 milyon dolar) değerindeki İsrail varlığını sattı.
Aktivist baskısı büyüyor: Şirket geri adım atmak zorunda kaldı
Bu arada, Aviva plc’nin, İsrail'le mali bağları nedeniyle birden fazla cephede süregelen aktivist baskıyla karşı karşıya kaldığı ve bunların birkaçından sessizce geri çekildiği belirtildi.
Ocak 2025'te, “Filistin Eylemi” (Palestine Action) aktivistleri, UAV Engines Ltd'yi sigortalaması nedeniyle Aviva'nın Bristol ofislerini işgal etti. Bu şirketin drone motorları, Nisan 2024'te üç İngiliz askeri gazisi de dahil olmak üzere yedi yardım çalışanını öldüren bir İsrail hava saldırısıyla bağlantılıydı.
Mart 2025'te 22 sivil toplum kuruluşu tarafından onaylanan Boycott Bloody Insurance kampanyasının bir raporu, Aviva'yı Gazze'de suç ortaklığı yapan “en büyük küresel sigortacılar” arasında gösterdi.
2025 sonu itibarıyla, hem Aviva hem de Allianz, aylarca süren doğrudan eylem ve protestoların ardından Elbit Systems UK'nin sigortasını bırakmıştı. Aviva'nın UAV Engines Ltd'ye yönelik işveren sorumluluk sigortası kapsamı 7 Eylül'de sona erdi.
Habere göre, Aviva Investors'ın satın alımı, ardından gelen azalmanın motivasyonu ne olursa olsun, Aviva grubunun diğer bölümleri İsrailli silah üreticileriyle bağlarını kestikten sonra bile şirketin İsrail devlet tahvili satın almaya “istekli” olduğu anlamına geliyor.
Avrupa’da hukuki risk alarmı: İsrail tahvilleri tartışma konusu
Eylül ayında, İrlanda Merkez Bankası, aktivistler ve siyasetçilerden gelen artan siyasi baskının ardından, İsrail devlet tahvili izahnamelerini onaylamak için AB'nin yetkili düzenleyici otoritesi olma rolünden geri adım attı.
İsrail daha sonra AB tahvil onayını Lüksemburg'a taşıdı. Bu olay, İsrail tahvil satışlarının Avrupa genelinde ne ölçüde siyasi ve yasal olarak tartışmalı bir alan haline geldiğinin altını çizdi.
Uluslararası Adalet Divanı'nın Ocak 2024'te İsrail'in Gazze'deki eylemlerinin soykırım teşkil edebileceği yönündeki geçici kararı, artan sayıda Avrupa kurumunun, İsrail devlet tahvillerine yapılan yatırımların devam etmesinin onların gözetim ve insan hakları yükümlülükleriyle uyumlu olup olmadığı konusunda hukuki tavsiye almaya yöneltti.
Uluslararası standartlara aykırılık uyarısı
Amsterdam merkezli Çokuluslı Şirketler Araştırma Merkezi (Centre for Research on Multinational Corporations) tarafından yayımlanan yakın tarihli bir rapora göre, sorumlu ticari davranışa ilişkin uluslararası standartlar uyarınca finansal kurumlar, potansiyel olarak savaş suçu işleyen hükümetler tarafından ihraç edilen tahvillere yatırım yapmamalıdır.
Raporda ayrıca, bu tür yatırımların hâlihazırda yapılmış olması durumunda kurumların, elden çıkarmayı değerlendirmeden önce uluslararası hukuka uyumu sağlamak için nüfuzlarını kullanmaları gerektiği belirtildi.
Aviva Investors'ın İsrail'in yıllardır yaptığı en büyük uluslararası tahvil ihracını satın aldığı ve ardından haftalar içinde pozisyonunu kestiği gerçeğinden kaçış olmadığını vurgulayan MEE’ye göre, bu dönüşün piyasalar, müşteriler veya itibar riski ya da üçünün bir kombinasyonu tarafından mı yönlendirildiği hâlâ belirsizliğini koruyor.