YDH- Kraliyet Donanması Yedek Kuvvetleri’nde uzun yıllar görev yapmış ve çeşitli mayın tarama gemilerine komuta etmiş olan eski subay John Clark, Independent gazetesi için kaleme aldığı analizinde, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimi ve olası bir askeri müdahalenin risklerini tarihi bir perspektifle ele alıyor.
Clark, günümüzün modern donanmalarının, kıyı şeridini kontrol eden ve asimetrik savaş taktiklerini benimseyen bir rakibe karşı ne denli savunmasız kalabileceğini, tarihin en çarpıcı deniz muharebelerinden biri üzerinden örneklendiriyor.
Tarihin tekerrür riski: 1915 Çanakkale dersi
Clark, Hürmüz Boğazı’nı zorla açma senaryolarını değerlendirirken, okuyucuyu Mart 1915’e, Çanakkale Boğazı’na götürüyor.
Dönemin en büyük deniz güçleri olan İngiliz ve Fransız donanmalarının, Türk savunmasını ve mayın hatlarını hafife almalarının bedelini ağır ödediklerini hatırlatan yazar; modern teknolojiye güvenmenin yanıltıcı olabileceğini savunuyor.
Dönemin devasa zırhlılarının, kıyı bataryalarıyla desteklenen ve ustaca döşenen mayınlar karşısında nasıl çaresiz kaldığını detaylandıran Clark, yedi saat gibi kısa bir sürede üç büyük savaş gemisinin batırılmasının denizcilik tarihindeki sarsıcı etkisine dikkat çekiyor.
Asimetrik savaşın gücü
Yazar, teknolojik olarak daha zayıf görünen bir düşmanı havadan bombalamanın kolay olduğunu, ancak kıyı şeridini elinde tutan ve asimetrik savaşa yıllardır hazırlanan bir rakiple deniz seviyesinde karşı karşıya gelmenin tamamen farklı bir risk barındırdığını vurguluyor.
Clark'a göre, Hürmüz Boğazı’nda İran gibi bir rakibe karşı girişilecek bir operasyon, ciddi kayıplar verilmeden gerçekleştirilemez.
Yazının en can alıcı noktasında Clark, geçmişin bugüne ışık tutan dersini şu sözlerle özetliyor:
"Görece zayıf bir rakip, asimetrik savaş taktiklerini ve en önemlisi mayınları kullanarak dünyanın en büyük iki donanmasının birleşik güçlerini mağlup etmişti."
Modern donanmalar için uyarı
Analizinde, deniz mayınlarının basit ama ölümcül doğasının hala geçerliliğini koruduğunu ifade eden Clark, Çanakkale’deki başarısızlığın ardından operasyonun kara harekatına evrildiğini ancak bunun da hüsranla sonuçlandığını hatırlatıyor.
Yazısında doğrudan ABD yönetimine ve Başkan'a seslenen emekli subay, asimetrik savaşın denizdeki yıkıcı gücünü küçümsemenin faturasının ağır olacağının altını çiziyor.
John Clark, analizini sonlandırırken Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut sessizliğin ve eylemsizliğin temel sebebinin, askeri danışmanların bu tarihi dersleri bilmesi ve "kıyı şeridi düşmanın elindeyken ciddi kayıplar vermeyi göze almadan bir mayın tarlasından geçit açmanın neredeyse imkânsız" olduğunu fark etmeleri olduğunu öne sürüyor.