YDH - Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi, çarşamba günü gerçekleştirilen oylamada, ülkenin yargı kararı gerektirmeyen gözetleme yetkilerinin yenilenmesini onayladı.
Her iki partiden milletvekillerinin desteğini alan düzenleme, 191 hayır oyuna karşılık 235 evet oyu ile meclisten geçti.
Yabancı İstihbarat Gözetleme Yasası'nın (FISA) 702. Madde hükmünü yenileyen tasarının, yetkilerin sona ereceği 30 Nisan tarihinden önce bir diğer zorlu engel olan Senato aşamasını da geçmesi gerekiyor.
FISA'nın 702. Maddesi, hükümetin yurt dışında bulunan yabancı uyruklu kişileri gözetlemesine imkan tanıyor; ancak denizaşırı hedeflerle iletişim kuran Amerikan vatandaşlarından toplanan bilgilerin incelenmesi süreci, uzun süredir yargı kararı şartı getirilmesi yönünde çağrılara neden oluyor.
Temsilciler Meclisi tarafından kabul edilen metin, programda sınırlı reformlar öngörüyor. Bu kapsamda, Yabancı İstihbarat Gözetleme Mahkemesi'ne sunulan bilgileri inceleyebilecek milletvekili havuzunun genişletilmesi hedefleniyor.
Düzenleme, 702. Madde yetkilerini, Başkan Donald Trump tarafından başlangıçta talep edilen 18 aylık süreyi aşarak üç yıl boyunca uzatıyor.
Söz konusu değişiklikler, her iki partideki mahremiyet savunucularını ikna etmeye yetmedi. Bu durumun Senato safhasında da benzer bir dirençle karşılaşması bekleniyor.
Bu yıl, 702. Madde'nin yenilenmesine karşı çıkan Demokratların sayısında da artış gözlendi. Birçok Demokrat milletvekili, Trump yönetiminin bu güçlü gözetleme aracını kötüye kullanmayacağı konusunda güven telkin etmediğini belirtti.
702. Madde'nin 2024 yılındaki yenileme sürecinde 147 Demokrat evet oyu kullanırken, bu yıl bu sayı 42'ye geriledi. Öte yandan, FISA düzenlemesine son oylamada 88 Cumhuriyetçi karşı çıkarken, bu kez yalnızca 22 Cumhuriyetçinin hayır oyu vermesi, Donald Trump'ın konu üzerindeki etkisinin bir göstergesi olarak değerlendirildi.
Temsilciler Meclisi Yargı Komisyonu'nun en kıdemli Demokrat üyesi Jamie Raskin, tasarıyı eleştirerek, bu belgenin Trump yönetimi ve bir sonraki yönetim için kapsamlı gözetleme yetkilerini kötüye kullanmaya devam etme yönünde üç yıllık bir izin kağıdı ve kutsama niteliği taşıdığını ifade etti.
Raskin, düzenlemenin Amerikan vatandaşlarının özel iletişimlerini izlemek ve halkın mahremiyet haklarını ihlal etmek için kullanılacağını vurguladı.
702. Madde'nin 2024 yılındaki son yenilenmesinden bu yana, Trump'ın ikinci döneminde çok sayıda tutum değişikliği yaşandı. Daha önce yargı kararı şartı eklenmesinin uzun süreli savunucusu olan Temsilciler Meclisi Yargı Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Jim Jordan, bu kez tasarının böyle bir şart olmaksızın yenilenmesi sürecine öncülük etti.
Çarşamba günü yaptığı açıklamada "Bu aynı FISA değil" ifadesini kullanan Jordan, 2024 yasasına dahil edilen ve FBI'ın Amerikalılar üzerindeki aramaları için amir onayı gerektiren hükmün de aralarında bulunduğu 56 reformluk paketi işaret etti.
Jordan, bu reformların etkilerinin görülmeye başlandığını belirterek; 2024 yasasının geçmesinden sonraki bir yıl içinde FBI'ın 9 bin 89 Amerikalı özelinde sorgulama yaptığını, bu yaklaşık 9 bin sorgulamadan sadece 127'sinin kurallara uygun olmadığını kaydetti. Jordan, bunun gerçek bir iyileşme ve farklı bir program anlamına geldiğini dile getirdi.
Bazı Cumhuriyetçi üyeler ise Beyaz Saray'da Trump'ın bulunmasının, yeniden yetkilendirme yönünde fikirlerini değiştirdiğini doğrudan ifade etti.
Temsilciler Meclisi Kurallar Komisyonu Başkanı Virginia Foxx, salı günü yaptığı açıklamada, 2024'te aleyhte oy kullanmasına rağmen konunun düzeldiğine ikna olduğunu belirtti. Foxx, görevde Cumhuriyetçiler olduğu sürece sorunun çözüldüğüne inandığını söyledi.
Çok sayıda Cumhuriyetçi milletvekili, yargı kararı olmaksızın 702. Madde'nin yenilenmesine yönelik sert eleştirilerde bulunsa da, meclisi yasayı defalarca yeniden değerlendirmeye zorladıktan sonra çarşamba günkü oturumda bu isimlerden hiçbiri söz almadı.
702. Madde'nin Temsilciler Meclisi genel kuruluna geliş süreci oldukça karmaşık bir yol izledi. Cumhuriyetçi liderler, yılın başlarında yasayı gündeme alma planlarını ertelemişti. 20 Nisan olan ilk son tarihe yetişme çabaları sırasında, paketi müzakere eden bazı katı muhafazakar Cumhuriyetçilerin aleyhte oy kullanmasıyla önceki bir teklif başarısızlığa uğradı.
Yaşanan kargaşa ortamında her iki parti, sürenin 10 gün uzatılması konusunda mutabık kaldı.
Uzatılan bu süre zarfında Cumhuriyetçi liderler yeni bir teklif hazırladı. Bu teklif, Ulusal İstihbarat Direktörlüğü (ODNI) bünyesindeki bir sivil özgürlükler biriminin, Amerikalılar üzerindeki 702. Madde sorgulamalarını daha kapsamlı incelemesini şart koşuyor.
Ayrıca FBI, Amerikalılara yönelik her türlü sorgulamanın gerekçesini açıklamak üzere her ay bu birime rapor vermekle yükümlü kılınıyor. Yeni metin, FISA yetkilerini usulsüz kullanan istihbarat görevlilerine yönelik cezai yaptırımları da artırıyor.
702. Madde'ye yönelik destek parti hatlarına göre keskin bir şekilde ayrılmasa da çarşamba günkü tartışmalarda yalnızca Demokratlar tasarı lehine konuştu. Yargı kararı şartı olmaksızın yenilemeye karşı çıkan önemli Cumhuriyetçi isimler ise bu itirazlarını genel kurulda dile getirmedi.
Temsilciler Meclisi İstihbarat Komisyonu'nun en kıdemli Demokrat üyesi Jim Himes, tartışmalar sırasında 702. Madde aracılığıyla elde edilen istihbaratın hayat kurtardığına dair sayısız örneğe şahit olduğunu belirtti.
Himes, 702. Madde'nin sahip olunan en önemli dış istihbarat toplama yetkisi olduğunu vurgulayarak, bu yetkinin her gün istihbarat topluluğu ve FBI bünyesindeki tarafsız profesyoneller tarafından Amerikalıların güvenliğini sağlamak için kullanıldığını ifade etti. Himes, bu yetkinin sağladığı değerin yerini dolduracak bir alternatif olmadığını söyledi.
Mevcut yönetimin 702. Madde'yi kötüye kullandığına dair bir kanıt görmediklerini belirten Himes, buna rağmen diğer usulsüzlükler göz önüne alındığında son derece dikkatli olunması gerektiğini ekledi.
Himes ayrıca, FBI Direktörü Kash Patel'e Demokrat meslektaşlarından daha fazla güvenmediğini dile getirdi.
Temsilciler Meclisi Özgürlük Grubu üyelerinin oylarını güvence altına almak için Cumhuriyetçiler, Fed'in merkez bankası dijital para birimi (CBDC) oluşturmasını yasaklayan bir maddeyi tasarıya eklemeyi kabul etti.
Mahremiyet savunucusu Cumhuriyetçiler, bu tür bir dijital paranın hükümete tüketici harcamalarını takip etme yetkisi vereceğini belirtiyor.
Bu hükmün, Senato'ya gönderilmeden önce 702. Madde tasarısına dahil edileceği bildirildi. Ancak Senato Çoğunluk Lideri John Thune, salı günü yaptığı açıklamada, CBDC hükmünü içermesi halinde FISA düzenlemesinin Senato'da "ölü doğmuş" kabul edileceğini ifade etti.
Senato'nun ilgili hükmü metinden çıkararak tasarıyı Temsilciler Meclisi'ne geri gönderme yetkisi bulunuyor. Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen kurallar paketi, Meclis Başkanı'na yasaları bu cuma gününe kadar hızlı bir süreçle gündeme alma yetkisi tanıyor.
Normal şartlarda yalnızca pazartesi ile çarşamba günleri arasında mümkün olan bu hızlandırılmış sürecin işletilmesi, meclis liderlerinin, söz konusu hükmü içermeyen bir Senato tasarısını hızla onaylamayı beklediklerinin bir işareti olarak görülüyor.
Fakat çarşamba günkü nihai oylamada ulaşılan sayı, tasarıyı askıya alma yöntemiyle geçirmek için gereken 290 oyun altında kaldı. Bu durum, 702. Madde'nin yenilenmesi sürecinde gerekli desteğin tam olarak sağlanıp sağlanamayacağına dair soru işaretlerini artırdı.