YDH - İran ile yaşanan savaş ve Hürmüz Boğazı'nın ulaşıma kapanması, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan’ın lojistik stratejisinde köklü bir değişime yol açtı.
Financial Times'ın aktardığı verilere göre krallık, stratejik ticaret merkezini saldırılara açık doğu kıyılarından, kalkınma hızı düşük ancak güvenlik düzeyi daha yüksek olan batıdaki Kızıldeniz kıyılarına kaydırıyor.
Riyad yönetimi, bu dönüşümün merkezine Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın fütüristik şehir projesinin bir parçası olan Neom Limanı'nı yerleştirdi.
Krallığın Hürmüz Boğazı'nı baypas ederek dünyaya açılma stratejisinin kilit noktası olarak konumlandırılan bu liman, henüz doğrudan petrol sevkiyatı yapmasa da lojistik yükünü hafifletmeye başladı.
Kayıtlar, Neom Limanı'nın 2024 yılında Suudi Arabistan'ın toplam ithalatının yüzde 2'sine denk gelen 2,2 milyon ton kargo kabul ettiğini gösterdi.
Mart başında alınan uydu görüntüleri, limandaki tır trafiğinin ve operasyonel hareketliliğin arttığına işaret etti.
Krallığın doğu kıyısındaki ana terminali Ras Tanura, Körfez'deki merkezi konumunu korurken Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu gibi limanlar, İran kaynaklı füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı daha korunaklı bir alternatif sunuyor.
Financial Times'a konuşan batılı bir diplomat, Suudi Arabistan'ın savaştan diğer Körfez ülkelerine kıyasla daha az etkilendiğini belirterek, "Krallığın ekonomik merkezi kademeli olarak batı kıyısına kayıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Lojistik dönüşümün önündeki en büyük engel olarak Kızıldeniz kıyılarına ulaşan demir yolu ağının eksikliği ve Yanbu Limanı'nın sınırlı kapasitesi görülüyor.
Riyad yönetimi, bu açığı kapatmak amacıyla 2034 yılına kadar tamamlanması planlanan ve 27 milyar dolar yatırımla inşa edilecek 1500 kilometrelik Riyad-Cidde demir yolu projesini hayata geçirmeyi vadediyor.
Ülkede son dönemde devreye alınan beş yeni lojistik koridorun ise büyük ölçüde mevcut kara yollarını ana demir yolu hatlarına bağladığı kaydediliyor.
Strateji değişikliği İran tehdidine karşı bir kalkan oluştururken bölgede farklı riskleri de beraberinde getiriyor. Uzmanlar, Doğu Afrika'daki istikrarsızlığın ve Ensarullah'ın Yanbu gibi stratejik limanlara yönelik geçmişteki saldırılarının bu rotadaki temel tehditler olduğunu vurguluyor.
Batılı diplomatik kaynaklar, tüm alternatif çabalara rağmen Hürmüz Boğazı'nın Suudi Arabistan için stratejik önemini koruduğunu ifade ediyor.
Ekonomik yansımalar açısından ise Goldman Sachs analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki blokajın bölge ülkeleri üzerinde asimetrik bir etki yarattığına dikkat çekti.
Bankanın paylaştığı verilere göre Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt gibi ülkelerin gelirlerinde düşüş yaşanırken Suudi Arabistan ihracatını boru hatları üzerinden Kızıldeniz'e yönlendirerek kârını artırmayı başardı.
Analizler, krallığın haftalık petrol gelirlerinin savaş öncesi döneme göre yaklaşık yüzde 10 oranında yükseldiğini ortaya koydu.
Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, mart başında İran'ın ABD ve İsrail operasyonlarına karşılık vermesiyle durma noktasına gelmişti. 13 Nisan'da ise ABD Deniz Kuvvetleri boğazdaki geçişleri tamamen bloke ederek bölgedeki lojistik krizi derinleştirmişti.