YDH - Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Temsilciler Meclisi’nin Cumhuriyetçi üyesi Tom Barrett, Perşembe günü Başkan Donald Trump’ın İran’daki saldırılarını Temmuz ayı sonuna kadar sonlandırmasını zorunlu kılan bir kanun teklifi sundu.
Michigan temsilcisi tarafından hazırlanan tasarı, mevcut askeri harekatın kapsamına yönelik katı kısıtlamalar getirilmesini de öngörüyor.
Irak ve Kuveyt’te görev yapmış 22 yıllık bir ordu gazisi olan Barrett, Askeri Güç Kullanımı Yetkisi (AUMF) teklifini Temsilciler Meclisi’nin 11 Mayıs’a kadar sürecek tatil döneminde gündeme taşıdı.
Barrett tarafından hazırlanan yetki tasarısı kapsamında ABD ordusu, İran’ın nükleer silah programını "başarıyla imha etmek, zayıflatmak veya yenilgiye uğratmak" amacıyla harekete geçebilecek.
Tasarı ayrıca ABD kuvvetlerine veya tesislerine yönelik "yakın tehditlerin" bertaraf edilmesine, ABD Donanması tarafından halihazırda uygulanan İran limanlarına yönelik ablukanın sürdürülmesine ve Hürmüz Boğazı'ndan Amerikan gemileri ile müttefik gemilerinin güvenli geçişinin sağlanmasına izin veriyor.
Bu güvenli geçiş yetkisi, Başkan Trump’ın "uygun gördüğü" diğer tüm gemileri de kapsıyor.
Michiganlı Cumhuriyetçinin sunduğu karar tasarısı, ABD kuvvetlerinin İran topraklarında "sürdürülebilir" kara muharebesi operasyonları yürütmesini ise yasaklıyor.
Tasarı metninde ayrıca İran topraklarının işgal edilmesi, ele geçirilmesi veya elde tutulması ile bu Orta Doğu ülkesinde "ülke inşası" ya da benzeri önlemlere girişilmesi de engelleniyor.
Konuya ilişkin Perşembe günü bir açıklama yayımlayan Barrett, sürecin başından bu yana iki hususun net olduğunu ifade etti.
İran'ın nükleer silah geliştirmesine izin verilemeyeceğini belirten Barrett, öte yandan Amerika Birleşik Devletleri'nin bir başka sonu gelmez savaşın içine çekilemeyeceğini vurguladı.
Barrett, başkomutanın savaş zamanında birliklere liderlik etme konusunda tek yetkili olduğunu kaydetti. Ancak savaş meydanında çok sayıda arkadaşını kaybettiğini hatırlatan Cumhuriyetçi vekil, Kongre'nin misyonu net şekilde tanımlayan koruma önlemleri ve bir son mühlet belirleyerek anayasal rolünü kullanması gerektiğini dile getirdi.
Barrett, geçmişteki dış politika başarısızlıklarından ders alınmaması durumunda bunları tekrarlamaya mahkum olduklarını sözlerine ekledi.
Barrett, 2024 yılında Demokrat Curtis Hertel karşısında elde ettiği dar bir zaferle, Michigan’ın 7. Kongre Bölgesi’ni temsil etmek üzere Demokrat Senatör Elissa Slotkin'in yerine seçilmişti.
Partiler üstü bir kuruluş olan Cook Political Report, Barrett'ın yeniden seçilme yarışını "belirsiz" (Toss Up) olarak nitelendiriyor; bu tanım 435 sandalyeli mecliste yalnızca 16 yarış için kullanılıyor.
Neredeyse tüm Cumhuriyetçilerin İran savaşı boyunca Trump’ın arkasında durması, savaşın ulusal güvenlik adına haklı olduğunu savunması ve başkanın Kongre onayı olmadan savaş başlatma yetkisine sahip olduğunu iddia etmesi nedeniyle bu adım dikkat çekici bulunuyor.
Ancak bu hamle, askeri açmazın yol açtığı akaryakıt fiyatlarındaki artış ve Ortadoğu’da Trump’ın seçim kampanyasında karşı çıktığı türden yeni bir uzun süreli çatışma korkusu karşısında, Kongre'deki sabrın Trump’ın kendi partisinden müttefikleri arasında dahi tükenmeye başladığını gösteriyor.
Bazı çevreler, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası uyarınca Trump’ın tek taraflı askeri güç kullanma yetkisinin yalnızca 60 günle sınırlı olduğunu ve başkanın operasyonlara devam etmek için Kongre’nin rızasını alması gerektiğini hukuki bir argüman olarak sunuyor.
Ancak bu yasal süre sınırına nasıl bir yanıt verileceği konusunda stratejik görüş ayrılıkları bulunuyor.
Barrett gibi bazı Cumhuriyetçiler, askeri çabaları desteklediklerini ancak Kongre’nin sürecin yönetiminde söz sahibi olmasını istediklerini belirterek bir askeri güç kullanım yetkisi (AUMF) için baskı yapıyor.
Senato kanadında ise Alaska Cumhuriyetçisi Lisa Murkowski benzer bir karar tasarısı üzerinde çalışıyor. Pensilvanya Temsilcisi Brian Fitzpatrick gibi diğer isimler ise bir AUMF kabul edilene kadar Trump’ı tüm askeri operasyonları durdurmaya zorlayacak savaş yetkileri kararlarını destekliyor.
Trump’ı haklı bir neden olmaksızın savaş başlatmakla suçlayan Demokratlar, çatışmayı sona erdirmek için savaş yetkileri kararlarına destek veriyor.
Fakat Demokratların, İran’ın Amerikan güvenliğine yönelik yakın bir tehdit oluşturduğuna dair hiçbir kanıt bulunmadığını ileri sürerek, operasyonların devamına imkan tanıyan bir AUMF’ye destek verme ihtimali çok daha düşük görünüyor.
Geçtiğimiz Cuma günü Trump, ABD ve İran'ın 7 Nisan'da ateşkes konusunda anlaştığını belirterek, Savaş Yetkileri Yasası’nın öngördüğü 60 günlük sürenin geçerli olmadığını Kongre’ye bildirdi.
Ancak bu hafta, donanmanın gemilere Hürmüz Boğazı üzerinden eşlik etmeye yönelik başlattığı ve sonradan vazgeçilen görev sırasında iki ülke ordusu arasında yeniden karşılıklı ateş açıldı.
Barrett’ın yasa tasarısı uyarınca başkanın; AUMF kapsamında yürütülen veya diğer yetkilere dayanılarak gerçekleştirilen askeri operasyonları açıklayan, her bir eylemin hukuki dayanağını sunan ve sivil ile askeri zayiat değerlendirmesini içeren bir raporu Kongre’ye sunması gerekecek.
28 Şubat’tan tarafların ateşkes konusunda anlaştığı tarihe kadar geçen sürede, ABD ve İsrail saldırıları binlerce İranlı sivilin ölümüyle sonuçlandı.
Aynı dönemde yedi Amerikan askeri personeli İran saldırılarında ölürken, altı asker ise Mart ortasında Irak’ta bir yakıt ikmal uçağının düşmesi sonucu yaşamını yitirdi.
Hazırlanan AUMF yetkisinin süresi 30 Temmuz tarihinde dolacak. Tasarıda, bu sürenin "yalnızca gerekli olması halinde" 30 günlük bir ek uzatmayla devredilebileceği kaydı yer alıyor.