YDH - ABD ve Bahreyn'in, Körfez Arap ülkelerinin desteğiyle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde revize edilmiş bir karar tasarısını geçirmeye çalıştığı bildirildi.
El-Meyadin'in aktardığı bilgilere göre tasarı, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamayı hedefliyor. Metin, odağı madencilik faaliyetleri ve ücret uygulamaları gibi başlıklara kaydırırken, önceki versiyonda yer alan doğrudan askeri güç kullanımına imkan tanıyan dili de yumuşatıyor.
Aktarılan bilgilere göre revize edilen tasarı, Birleşmiş Milletler Şartı'nın güç kullanımına izin veren yedinci bölümüne yapılan atfı metinden çıkarıyor. Böylece Hürmüz Boğazı'nın açılması için askeri müdahaleye hukuki dayanak oluşturabilecek ifadeler taslakta yer almıyor.
Tasarıda İran'dan "deniz mayınlarını derhal yerleştirmeyi durdurması", mevcut mayınların yerlerini açıklaması, ticari gemilere yönelik saldırıları sonlandırması ve deniz taşımacılığına ücret uygulama girişimlerinden vazgeçmesi isteniyor.
Metin ayrıca bir "insani koridor" oluşturulmasına destek veriyor. ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, "ablukanın Sudan, Kongo ve Gazze'deki kriz bölgelerine yardım ulaştırılmasını engellediğini" ifade etti.
Revize edilmiş metin, yaptırım veya askeri güç kullanımına imkan tanıyan BM Şartı'nın yedinci bölümüne yönelik açık atıfları kaldırıyor.
Önceki taslakta yer alan ve askeri müdahaleye "izin veren" dilin yerine, devletlerin "savunma" amaçlı çabaları eşgüdüm içinde yürütmesini ve deniz seyrüseferini korumasını "güçlü biçimde teşvik eden" ifadeler getiriliyor.
Tasarı ayrıca, Hürmüz Boğazı'na bağımlı ülkeleri ticari gemiler için gönüllü çok uluslu deniz eskortu koordinasyonu kurmaya teşvik ediyor. Metin, resmi bir BM gücü oluşturulmasını ise öngörmüyor.
Nisan ayında sunulan önceki tasarı da Rusya ve Çin tarafından reddedilmişti. Moskova ile Pekin, o dönemde metnin gerilimi tırmandırabilecek "açık çek" niteliği taşıdığını belirtmişti. Tasarı, Güvenlik Konseyi'nde 11 üyenin desteğini almasına rağmen kabul edilmemişti.
ABD'nin önümüzdeki günlerde yeni tasarıyı oylamaya sunmak için yoğun diplomatik temas yürüttüğü aktarılıyor. Washington yönetiminin, başarısızlıkla sonuçlanan ve daha saldırgan ifadeler içeren önceki versiyona kıyasla "daha dar kapsamlı" bu girişim için destek toplamaya çalıştığı belirtiliyor.
Tasarıya başta Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Katar olmak üzere Körfez ülkelerinin destek verdiği kaydediliyor.
Rusya'nın BM Daimi Temsilciliği, ABD öncülüğündeki yeni Hürmüz Boğazı tasarısının reddedilmesi çağrısında bulundu. Temsilcilik, metni "tek taraflı ve çatışmacı" bir adım olarak niteledi ve bunun Orta Doğu'daki gerilimi tırmandırabileceğini belirtti.
Rusya, Nisan ayında Çin ile birlikte benzer tasarıyı veto ettiğini hatırlattı. Moskova yönetimi, yeni girişimin de İran'a yönelik daha geniş saldırılar için gerekçe oluşturabileceği değerlendirmesinde bulundu ve bu nedenle tasarının engellenmesine yakın durduğunu bildirdi.
Rusya'nın açıklamasında öne çıkan başlıklar arasında, Güvenlik Konseyi içinde "yapay biçimde gerilim üretilmesine" karşı uyarı da yer aldı.
Moskova ayrıca, diplomatik çözümlere odaklanan "ortak alternatif taslağın" halen masada olduğunu yineledi.
Rusya yönetimi, devam eden kriz için siyasi ve diplomatik çözüm bulunmasını desteklediğini ifade etti.
Moskova daha önce de ABD destekli metinlerin "dengesiz, yanlış ve çatışmacı unsurlar içerdiğini" belirtmişti. Rusya, bu tür ifadelerin güç kullanımına meşruiyet sağlayabileceği değerlendirmesinde bulunmuştu.
ABD-Bahreyn ortak tasarısının ne zaman oylanacağı ise henüz netleşmedi.
İran, Hürmüz Boğazı'na mayın yerleştirdiğini doğrulamadı. İran'ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani'nin son mektubunda da bu iddia reddedildi.
İran'ın BM Daimi Temsilciliği ise "Hürmüz Boğazı'nda uygulanabilir tek çözümün savaşın kalıcı biçimde sona ermesi, deniz ablukasının kaldırılması ve doğal geçiş düzeninin yeniden sağlanması olduğunu" bildirdi.