YDH - ABD Başkanı Donald Trump'ın ticaret gündemi, mahkemelerin son kararıyla birlikte yeniden tartışma konusu haline geldi.
Federal mahkeme, Trump yönetiminin ABD'ye giren ithalatın büyük bölümüne uyguladığı yüzde 10'luk gümrük tarifesine karşı karar verdi. Söz konusu düzenleme, Yüksek Mahkeme'nin şubatta hukuka aykırı bulduğu küresel tarifelerin yerine yürürlüğe konmuştu.
ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi bünyesindeki üç yargıçlı heyet, tarifelerin "yasa tarafından yetkilendirilmediği" sonucuna vardı.
Trump, ilk başkanlık döneminde daha sınırlı ve hedef odaklı tarifeler uygulamıştı. Ancak ikinci döneminde daha geniş kapsamlı ve daha agresif bir yaklaşım izledi. Yönetim, ticaret yasalarını mahkemelerin yasal sınırların ötesinde gördüğü biçimlerde kullanmaya yöneldi.
Mahkemelerde yaşanan engellerin Trump yönetiminde rahatsızlık yarattığı görülüyor. Buna rağmen Trump geri adım sinyali vermedi.
Trump perşembe günü, Avrupa Birliği'nin ABD-AB ticaret anlaşmasındaki yükümlülüklerini 4 Temmuz'a kadar yerine getirmemesi halinde tarifeleri artırma tehdidinde bulundu. Trump ayrıca geçen hafta Avrupa Birliği'nden gelen otomobil ve kamyonlara uygulanan tarifeleri yüzde 25 yükseltti.
Bu gelişmeler aynı zamanda İran savaşı ve Trump'ın Avrupa'daki geleneksel müttefiklerden yeterli destek görmediğine dair memnuniyetsizliğiyle aynı döneme denk geldi.
Bazı uzmanlar, perşembe günkü mahkeme kararının Avrupa Birliği gibi ülkeler ve bloklara, Trump yönetimiyle yürütülen ticaret görüşmelerinde daha fazla pazarlık alanı sağlayabileceğini belirtiyor.
Düşünce kuruluşu CATO Institute'ta ekonomi ve ticaretten sorumlu başkan yardımcısı Scott Lincicome, "Geçen yıl boyunca Trump yönetimi karşısında baskı altında hisseden ülkelerin eline bunun yeni bir koz vermediğini düşünmek için gerçekten çılgın olmak gerekir" diye konuştu.
Lincicome, diğer ülkelerin Trump ile vardıkları anlaşmaları tamamen terk etmeyebileceğini belirtti. Ancak uzman, bu kararın söz konusu ülkelere müzakerelerde daha sert pazarlık yapma alanı açabileceğini söyledi.
Pacific Research Institute'ta iş dünyası ve ekonomi alanında kıdemli araştırmacı olan Wayne Winegarden ise Trump'ın tarife tehditlerini Charlie Brown ve Lucy'nin futbol sahnesine benzetti.
Winegarden, "Charlie Brown değilseniz, bir noktadan sonra topa vurmayı denemeyi bırakırsınız çünkü Lucy'nin topu çekeceğini bilirsiniz" dedi.
Winegarden sözlerini şöyle sürdürdü:
"Avrupa Birliği'nin ve Asya'daki bazı ortaklarımızın kendilerini Charlie Brown gibi hissetmeye başladığını düşünüyorum. Bu nedenle Trump'ın elindeki koz da zayıflıyor. Çünkü bu tarifelerin yürürlükte kalıp kalmayacağı belirsizken, hatta yürürlükte kalsa bile Trump bunları sürdürmeye devam edecek mi bilinmezken neden gidip bu kadar taviz versinler?"
Trump yönetimi ise karara rağmen geri adım atmıyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, yaptığı açıklamada, "Başkan Trump, Kongre'nin kendisine verdiği tarife yetkilerini ödemeler dengesi krizimizi ele almak amacıyla hukuka uygun biçimde kullandı. Trump yönetimi hukuki seçenekleri değerlendiriyor ve nihayetinde davayı kazanacağından emin" ifadelerini kullandı.
Trump da perşembe günü yaptığı açıklamada karardan şaşırmadığını söyledi ve kendilerine karşı oy kullanan "radikal sol yargıçları" hedef aldı.
Trump, "Mahkemeler konusunda hiçbir şey beni şaşırtmıyor. Hiçbir şey" dedi.
Trump sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu yüzden her zaman başka yol buluyoruz. Bir karar çıkıyor, biz de başka yöntem uyguluyoruz."
Trump ayrıca ABD'nin tarifelerden "yüzlerce milyar dolar gelir elde ettiğini" yönündeki görüşünü yineledi.
ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'nin son kararı, Trump'ın geçen yıl neredeyse tüm ABD ithalatına uyguladığı yüzde 10'luk tarifeye karşı kalıcı tedbir kararı getirdi.
Trump'ın Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, cuma sabahı kararla ilgili yaptığı açıklamada yönetimin temyiz başvurusunun başarılı olacağından emin olduğunu söyledi.
Greer, Fox Business'a verdiği röportajda, "Diğer iki yargıç sanırım Çin'den daha fazla ithalat yapılmasına kararlı ve başkanın yasal yetkilerini ortadan kaldırmak istiyor" ifadelerini kullandı.
Greer, aynı röportajda yönetimin 1974 Ticaret Yasası'nın 122. maddesini kullandığını belirtti. Aynı mahkeme geçen yıl verdiği kararda, aynı yasal düzenlemenin Trump'ın tarifeleri için uygun bir araç olabileceğine hükmetmişti.
Greer, "Esasen Kongre'nin çıkardığı bir yasanın kullanılamayacağını söylediler. Hukuk çevrelerinde hepimizin bildiği gibi yasalar böyle yorumlanmaz. Yasalar uygulanmak için yorumlanır" dedi.
Yönetim aynı zamanda dar bir zaman aralığıyla karşı karşıya bulunuyor. Trump yönetiminin 122. madde kapsamında uyguladığı yüzde 10'luk küresel tarifelerin 24 Temmuz'da sona ermesi bekleniyor.
Competitive Enterprise Institute'ta kıdemli ekonomist ve yayınlar direktörü Ryan Young, "Bu durum yalnızca yönetimin başka yasal düzenlemelere yönelme takvimini hızlandırıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Young, "Benim tahminim, bu hukuki köstebek vurma oyunu görev süresinin sonuna kadar devam edecek" ifadelerini kullandı.
Trump yönetiminin tarifeler için başvurabileceği başka yollar da bulunuyor. Bunlar arasında ulusal güvenlik gerekçesiyle kullanılan 1962 Ticaret Genişletme Yasası'nın 232. maddesi ile 1974 Ticaret Yasası'nın 201 ve 301. maddeleri yer alıyor.
Brookings Enstitüsü'nde ticaret ve ekonomik devlet yönetimi direktörü ve kıdemli araştırmacı olarak görev yapan Kari Heerman, "Bu aslında yönetimin tamamen hazırlıklı olduğu usule ilişkin bir mesele. Çünkü halihazırda devrede olan başka tarife araçları da bulunuyor" dedi.
Heerman, 301. maddenin Trump yönetimi açısından en esnek araç olduğunu söyledi. Düzenleme, ABD Ticaret Temsilciliği'ne ticaret anlaşmaları kapsamındaki Amerikan haklarını korumak ve bazı yabancı ticaret uygulamalarına karşılık vermek amacıyla soruşturma açma ve tarife uygulama dahil çeşitli yetkiler tanıyor.
Winegarden ise Trump'ın atabileceği başka adımlar bulunduğunu belirtti. Ancak uzman, Trump tarifelere gerçekten inanıyorsa bunun için Kongre'ye gitmesi gerektiğini söyledi.
Winegarden, "Bence yönetimin yaptığı şey esas olarak tercih ettiği politikaya gerekçe aramak" dedi.
Winegarden sözlerini şöyle tamamladı:
"Tarifeler konusunda haklı olduğuna gerçekten inanıyorsa, ki ben öyle düşünmüyorum, o zaman yasama sürecinin zor kısmını yapmalı. Kongre'yi, yani halkın temsilcilerini, tarifelerin hepimizi daha iyi duruma getireceğine ikna etmeli ve Kongre'nin bunu yasalaştırmasını sağlamalı."