YDH- Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki diplomatik ve askeri gerilimin Temmuz ayının başlarına kadar sürmesi ihtimaline karşı yeni bir plan hazırlıyor.
İttifakın, küresel enerji ve ticaret sevkiyatında kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tıkanıklığın devam etmesi halinde bölgeye askeri deniz filosu konuşlandırmayı değerlendirdiği belirtiliyor.
Planın temel amacının ise ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak ve deniz ticaretindeki aksaklıkları sınırlamak olduğu ifade ediliyor.
İttifakın üst düzey bir yetkilisine dayandırılan Bloomberg kaynaklı bilgilere göre, söz konusu askeri sevkiyat planı NATO başkentlerinde ciddi şekilde masaya yatırılıyor.
Tartışmalar, dünyanın en kritik enerji koridorlarından biri olan bu güzergahtaki uzun süreli tıkanıklığın küresel ölçekte yaratacağı ağır ekonomik faturaya dair duyulan derin endişelerin gölgesinde yürütülüyor.
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) akışının yaklaşık beşte birini sırtlayan Hürmüz Boğazı, Şubat ayının sonlarında çatışmaların şiddetlenmesinin ardından adeta küresel bir barut fıçısına dönüştü.
Bölgedeki kriz, ABD ve İsrail ittifakının İran'a yönelik gerçekleştirdiği askeri harekatlara karşılık Tahran yönetiminin su yolundaki geçişleri sınırlandırma kararı almasıyla derinleşti.
Bloomberg'e konuşan yetkililer, birçok NATO üyesinin boğazdaki deniz trafiğine askeri destek sağlanması fikrine sıcak baktığını ancak önerinin ittifakın resmi bir operasyon başlatabilmesi için zorunlu olan "oy birliği" desteğini henüz tam olarak alamadığını belirtti.
Bir üye ülke diplomatı, konunun 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da yapılması planlanan liderler zirvesi öncesinde kapsamlı şekilde tartışılmaya devam ettiğini ve stratejik planın bu zirvede devlet başkanları düzeyinde yeniden değerlendirileceğini kaydetti.
NATO'nun temkinli duruşunda radikal kırılma
Böyle bir askeri adımın atılması, krizin başından bu yana temkinli ve itidalli bir politika izleyen NATO’nun stratejik duruşunda çok keskin bir kırılma yaşandığı anlamına geliyor.
İttifak üyeleri daha önce yaptıkları ortak açıklamalarda, Hürmüz Boğazı'nı güvence altına alacak herhangi bir operasyonel müdahalenin ancak sahadaki aktif çatışmalar bütünüyle sona erdikten sonra düşünülebileceğini ilan etmişti.
Ayrıca deniz güvenliğini istikrara kavuşturmak adına NATO üyesi olmayan devletlerin de katılımıyla geniş tabanlı uluslararası bir koalisyonun kurulması ön şart olarak savunuluyordu.
Fakat su yolunun kapalı kalmasının getirdiği küresel ekonomik yıkım, savunma planlamacılarının ve siyasi karar alıcıların mülahazalarını tamamen değiştiriyor.
Bölgedeki deniz ticareti rotalarının felç olması nedeniyle küresel enerji fiyatları hızla tırmanırken, tedarik zincirleri koptu ve dünya büyüme tahminleri aşağı yönlü revize edildi.
Bu süreçte Körfez bölgesinde faaliyet yürüten petrol tankerlerinin sigorta ve navlun maliyetlerinin rekor düzeyde fırlaması, üye ülkeler üzerindeki baskıyı artırıyor.
Mevcut askeri gerilimin kökenleri, bu yılın başlarında ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen hava saldırılarına misilleme olarak İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçiş haklarını kısıtlama kararı almasına dayanıyor.
Bu gelişme, koridorun askeri güçle yeniden açılması için müttefiklerine yoğun baskı uygulayan Washington ile bu talebe uzun süredir direnç gösteren Avrupalı ortakları arasındaki transatlantik çatlağı daha da derinleştiriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, NATO ortaklarının bölgede daha kararlı ve saldırgan bir askeri rol üstlenme konusundaki isteksizliğini ve tereddütlerini sert sözlerle eleştirmeyi sürdürüyor.
Beyaz Saray yönetiminin bu diplomatik direncin ardından Almanya'da konuşlu 5 bin Amerikan askerini geri çekme yönünde aldığı radikal karar, jeopolitik ihtilaflara bağlı olarak transatlantik ittifakı içindeki bağların ne denli ciddi şekilde gerildiğini açıkça belgeliyor.