YDH - GasBuddy Petrol Analizi Başkanı Patrick De Haan ile seyahat ve havacılık odaklı yayın kuruluşu The Points Guy'ın Genel Yayın Yönetmeni Clint Henderson, Bloomberg televizyonuna verdikleri mülakatta Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, yükselen petrol fiyatları ve bunun yaz dönemi seyahatleri üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Mülakatın ilk bölümünde konuşan De Haan, Hürmüz Boğazı'nın yaz boyunca kapalı kalması halinde ABD'de benzin fiyatlarının galon başına 5 dolara ulaşmasının giderek daha güçlü bir olasılık haline geldiğini söyledi.
De Haan, "ABD ile İran arasında yaşananların üzerinden 82 gün geçti ve boğaz hâlâ kapalı. Normal koşullarda boğazdan geçmesi gereken milyonlarca varil petrol her gün sevk edilemiyor" dedi.
Petrol akışındaki kesintinin önümüzdeki dönemde etkisini daha fazla hissettireceğini belirten De Haan, özellikle yaz aylarında benzin, motorin ve uçak yakıtına yönelik talebin yükselmesinin baskıyı artıracağını ifade etti.
De Haan, "Petrolden elde edilen tüm ürünlere ciddi ihtiyaç var. Küresel stoklar azalıyor. Hürmüz Boğazı ne kadar uzun süre kapalı kalırsa, ülke genelindeki ortalama benzin fiyatının galon başına 5 dolara ulaşma riski de o kadar yükselecek" ifadelerini kullandı.
ABD'de bu seviyenin en son 2022 yılında kısa süreliğine görüldüğünü hatırlatan De Haan, söz konusu fiyatın o dönemde bir haftadan daha kısa süre boyunca kaydedildiğini belirtti.
Mülakat sırasında Bloomberg sunucuları, Kaliforniya Valisi Gavin Newsom'ın sosyal medya paylaşımını da gündeme taşıdı. Newsom'ın tatil haftasında yola çıkacak Kaliforniyalılara Chevron istasyonlarından kaçınmaları ve markasız akaryakıt istasyonlarını tercih etmeleri çağrısında bulunduğu belirtildi.
Newsom'ın bu çağrıyı, Chevron'un eyaletteki politikaları eleştirmesi ve yüksek fiyatlardan bu politikaları sorumlu tutmasının ardından yaptığı aktarıldı.
Bu gelişmenin nasıl değerlendirilmesi gerektiği sorulan De Haan, Kaliforniya'nın ülkedeki yüksek akaryakıt fiyatlarının merkezlerinden biri haline geldiğini söyledi.
De Haan, "İnandırıcılığı olan herhangi bir analist, Kaliforniya'nın benzin fiyatlarının yükselmesinde önemli rol oynadığını söyler" dedi.
Kaliforniya'daki fiyat seviyelerinin ülkenin geri kalanından belirgin biçimde ayrıştığını belirten De Haan, "Benzinin galonunun 6 dolar olduğu bir yerde ciddi bir etki olduğu açıktır. Çünkü ülkenin başka hiçbir yerinde Kaliforniya'daki seviyelere yakın fiyatlar görülmüyor" ifadelerini kullandı.
De Haan, Kaliforniya'da uzun yıllardır uygulanan siyasi ve düzenleyici tercihlerin fiyatlar üzerinde doğrudan etkili olduğunu söyledi.
De Haan, "Emisyon ticareti uygulamaları, düşük karbonlu yakıt standartları, ülkenin en yüksek benzin vergileri ve rafinerilerin faaliyetlerine ilişkin son derece sıkı düzenlemeler fiyatları yukarı taşıdı" dedi.
Kaliforniya ile Texas arasında karşılaştırma yapan De Haan, iki eyalette kullanılan benzin türlerinin büyük ölçüde benzer olduğunu belirterek fiyat farkının yalnızca piyasa dinamikleriyle açıklanamayacağını ifade etti.
De Haan, "Texas'a bakın. İki eyaleti karşılaştırdığınızda kullanılan benzin çok benzer. Texas farklı bir ekonomik düzende çalışan ayrı bir ülke değil" dedi.
Kaliforniya'da son 10, 15 hatta 20 yıldır uygulanan siyasi kuralların bugün görülen fiyat seviyelerinde etkili olduğunu söyleyen De Haan, eyaletteki mevcut tablonun uzun dönemli politika tercihleriyle bağlantılı olduğunu kaydetti.
Mülakatın devamında söz alan The Points Guy Genel Yayın Yönetmeni Clint Henderson ise yükselen fiyatlara rağmen ABD'de Anma Günü tatilinin son yılların en yoğun seyahat dönemlerinden biri olmaya hazırlandığını söyledi.
Bloomberg sunucularının, yüksek fiyatların yazın ilerleyen dönemlerinde tüketici davranışlarını değiştirip değiştirmeyeceğine ilişkin sorusunu yanıtlayan Henderson, şu ana kadar tüketicilerin dikkat çekici ölçüde direnç gösterdiğini belirtti.
Henderson, "Rekor düzeyde talep görüyoruz. Ancak artık kırılma noktasına çok yaklaştığımızı düşünüyorum" dedi.
YouGov tarafından yapılan yeni kamuoyu araştırmalarına işaret eden Henderson, ankete katılanların yüzde 32'sinin fiyatların yükselmeye devam etmesi halinde yaz planlarını küçültebileceklerini söylediğini aktardı.
Henderson, "Tam sınırdayız" ifadelerini kullandı.
Havayollarının son dönemde bagaj ücretlerini artırdığını ve bilet fiyatlarını tekrar tekrar yükselttiğini söyleyen Henderson, yaz dönemi uçak biletlerinin geçen yıla kıyasla yüzde 20 ila yüzde 30 arasında zamlandığını belirtti.
Buna rağmen rezervasyonlarda henüz belirgin bir düşüş görülmediğini ifade eden Henderson, "Ama bunun sürmesi halinde durumun değişeceğine dair bir hissim var" dedi.
Mülakat sırasında sunuculardan biri, seyahat fiyatlarının kendi rezervasyonlarını da etkilediğini söyleyerek artan maliyetlerin artık gündelik hayatın parçası haline geldiğini ifade etti.
Sunucu, fiyatlara her baktığında seyahat planından vazgeçtiğini belirterek bunun program ekibi arasında şakaya dönüştüğünü söyledi.
Programın ilerleyen bölümünde Bloomberg sunucuları, düşük maliyetli havayolu şirketi Spirit Airlines'ın faaliyetlerini durdurmasının sektördeki baskıları yeniden görünür hale getirdiğini söyledi.
Henderson'a göre ABD merkezli büyük havayolu şirketleri, diğer bazı taşıyıcılara kıyasla daha korunaklı bir konumda bulunuyor.
Henderson, "Delta'nın kendi rafinerisi var. Ayrıca şirketler, jet yakıtı fiyatlarındaki artışın etkisini telafi etmek için bilet fiyatlarını ciddi biçimde yükseltti" dedi.
Jet yakıtı maliyetlerinin havayollarının günlük giderlerinde büyük yer tuttuğunu belirten Henderson, artan maliyetlerin doğrudan yolcu ücretlerine yansıdığını söyledi.
Henderson, "Bagaj ücretleri sektör genelinde yükseliyor. Düşük maliyetli taşıyıcı Frontier bile savaş başladığından bu yana fiyatlarını beş kez artırdığını açıkladı" ifadelerini kullandı.
Buna rağmen tüketicilerden ciddi bir direnç gelmediğini söyleyen Henderson, insanların seyahat etme isteğinin hâlâ çok güçlü olduğunu belirtti.
Henderson, "İnsanlar gerçekten seyahat etmek istiyor. Görünüşe göre maliyetleri çok fazla önemsemiyorlar" dedi.
Avrupa uçuşlarında fiyatların yüzde 30 ila yüzde 40 arasında arttığını belirten Henderson, bu durumun uzun vadede tüketici davranışlarını değiştirmesinin kaçınılmaz göründüğünü ifade etti.
Henderson, "Bir süre sonra bu durum davranışları değiştirmeye başlayacak" dedi.
Patrick De Haan ise petrol fiyatlarının yükselmesinde yalnızca Hürmüz Boğazı'ndaki kapanmanın etkili olmadığını söyledi.
Benzin ve jet yakıtı piyasalarında rafinerilerin belirleyici rol oynadığını vurgulayan De Haan, son dönemde Büyük Göller bölgesindeki rafineri sorunlarının fiyatları hızla yukarı taşıdığını belirtti.
De Haan, "Rafineriler olmadan bu ürünlerin hiçbirine sahip olamayız" dedi.
Son haftalarda yaşanan rafineri sorunlarının benzin fiyatlarında ani sıçramalara neden olduğunu söyleyen De Haan, motorin fiyatlarının da yeni tarihi zirvelere ulaştığını ifade etti.
De Haan, yaz boyunca yalnızca petrol fiyatlarına ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere değil, rafineri faaliyetlerine de odaklanılması gerektiğini belirtti.
De Haan, "Rafinerilere ilişkin güncellemeleri takip edin" dedi.
Texas'ta daha fazla uçak yakıtı üretimine yönelik büyük bir modernizasyon çalışmasının sürdüğünü belirten De Haan, birçok rafinerinin üretim dengelerini yeniden ayarlamaya çalıştığını söyledi.
De Haan, rafinerilerin mümkün olduğunca daha fazla uçak yakıtı elde etmeye yöneldiğini ifade ederek bunun motorin ve benzin üretimini ikinci plana ittiğini kaydetti.
De Haan, "Jet yakıtı fiyatlarında bir miktar geri çekilme gördük. Çünkü rafineriler, daha fazla uçak yakıtı üretebilmek için motorin ve benzin üretiminden fedakârlık yapmaya teşvik ediliyor" dedi.
Yaklaşan kasırga sezonuna da dikkat çeken De Haan, büyük bir kasırganın rafineri faaliyetlerini aksatması halinde bunun yaz aylarında çok ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Mülakatın sonraki bölümünde Bloomberg sunucuları, kısa mesafeli seyahatlerde araç kullanmanın mı yoksa uçmanın mı daha ekonomik olduğuna ilişkin geleneksel hesabın yükselen enerji fiyatları nedeniyle değişip değişmediğini sordu.
Henderson, geçmişe kıyasla araçla seyahat etmenin artık belirgin bir maliyet avantajı sağlamadığını söyledi.
Henderson, "Yakıt maliyetlerindeki artış seyahatin bütün alanlarında fiyatları yükseltiyor" dedi.
Yol kenarı otellerinden yiyecek fiyatlarına, ulaşım giderlerinden araç çağırma hizmetlerine kadar her alanda maliyet artışı görüldüğünü belirten Henderson, fiyat baskısının tüm seyahat sektörüne yayıldığını ifade etti.
Henderson, "Araç kullanmak çoğu durumda artık uçmaktan çok daha avantajlı değil. Hangi seçeneği tercih ederseniz edin, geçen yazdan daha fazla ödeme yapacaksınız" dedi.
Programın ilerleyen dakikalarında konu, sadakat programları ve ödül puanlarına geldi.
Henderson, yüksek nakit bilet fiyatlarının olduğu dönemlerde puan ve mil kullanımının daha değerli hale geldiğini söyledi.
Henderson, "İnsanlara sürekli söylediğim şey şu: Puan kazanın ve kullanın. Puanları biriktirmeyin" dedi.
Sadakat programlarındaki değer kaybına dikkat çeken Henderson, bazı uçuşların geçmişe kıyasla çok daha fazla puan gerektirdiğini belirtti.
Henderson, geçmişte 80 bin mil karşılığında alınabilen bir üst sınıf Delta uçuşunun bugün 400 bin mile kadar çıkabildiğini söyledi.
Özellikle Londra ve Paris çıkışlı veya varışlı uçuşlarda ek yakıt ücretlerinin ciddi sorun haline geldiğini belirten Henderson, ödül biletlerinde bile yüksek nakit ödeme zorunluluğu oluştuğunu ifade etti.
Henderson, "Tüm puanlarınızı kullanıyorsunuz ama üzerine çok yüksek nakit ödemeler yapmak zorunda kalıyorsunuz. Bu da puanların sağladığı avantajın bir kısmını ortadan kaldırıyor" dedi.
Bu nedenle Londra'dan mümkün olduğunca kaçınılmasını tavsiye eden Henderson, piyasada hâlâ iyi fırsatlar bulunduğunu ancak puanların zaman içinde değer kaybettiğini söyledi.
Henderson, "Kullanın. Çünkü zaman geçtikçe daha az değerli hale geliyorlar" ifadelerini kullandı.
Mülakatın son bölümünde Bloomberg sunucuları Patrick De Haan'a yaz aylarının geri kalanına ilişkin genel beklentisini sordu.
De Haan, yaz döneminin gidişatının büyük ölçüde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılıp açılmayacağına bağlı olduğunu söyledi.
De Haan, "Her şey boğazın haziran, temmuz hatta ağustosta yeniden açılıp açılmayacağına bağlı" dedi.
Boğazın açılmasının veya kapalı kalmasının yaz boyunca benzin fiyatlarının yönünü belirleyeceğini ifade eden De Haan, 82 günün ardından hâlâ kayda değer ilerleme görülmediğini söyledi.
De Haan, "ABD geri adım atmıyor. İran da geri adım atmıyor. Taraflar hâlâ birbirinden uzak görünüyor" dedi.
Son birkaç günde daha umut verici bazı işaretler görüldüğünü söyleyen De Haan, buna rağmen mevcut tablonun değişmediğini belirtti.
De Haan, "Bu kilitlenme 4 Temmuz dönemine kadar sürerse galon başına 5 dolarlık fiyatı görebiliriz" dedi.
Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının şimdiye kadar 1 milyar 200 milyon varilden fazla petrolün piyasaya ulaşmasını engellediğini söyleyen De Haan, hem ABD rezervlerinin hem de küresel rezervlerin hızla azaldığını ifade etti.
De Haan, rezervlerin tükenmeye devam etmesi halinde 4 Temmuz civarında 5 dolarlık seviyenin görülebileceğini belirtti.
Amerikalı tüketicilerin yüksek fiyatlara rağmen harcamalarını kısmaması halinde daha da yüksek seviyelerin gündeme gelebileceğini söyleyen De Haan, "Amerikalılar 5 dolarda yavaşlamazsa İşçi Bayramı'na kadar 6 doları da görebiliriz" dedi.