YDH - Baltık ve Kuzey Avrupa’daki sekiz ülkenin dışişleri bakanları, Avrupa ülkelerinin hava sahasında yaşanan drone olaylarının ardından ortak açıklama yayımladı. Açıklamada Rusya, “dezenformasyon kampanyası” yürütmekle suçlandı.
Ortak açıklamayı Litvanya Dışişleri Bakanı Kestutis Budrys, X hesabından paylaştı. Açıklamaya Estonya, Letonya, Litvanya, Finlandiya, İsveç, Norveç, Danimarka ve İzlanda dışişleri bakanları imza attı.
Bakanlar, Rusya’nın Letonya ve bölgedeki diğer ülkelere karşı güç kullanma tehdidinde bulunduğunu belirterek bu açıklamaları kınadı.
Açıklamada, NATO hava sahasına giren insansız hava araçlarıyla ilgili olayların Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın “doğrudan sonucu” olduğu ifade edildi.
“Kuzey Avrupa ve Baltık ülkeleri hiçbir zaman kendi topraklarının ya da hava sahalarının Rusya’daki hedeflere yönelik bu tür saldırılar için kullanılmasına izin vermedi” denilen açıklamada, drone olaylarının Rusya tarafından Ukrayna’daki savaştan dikkati uzaklaştırma amacı taşıdığı kaydedildi.
Açıklamada ayrıca şu ifadeler yer aldı:
“Bizler NATO müttefikleri olarak ittifakın topraklarını ve hava sahasını savunma konusunda birlik içinde kalmaya devam ediyoruz ve 5. madde kapsamında kolektif savunmaya tam bağlılık sürdürüyoruz.”
Ortak açıklamada Kuzey Avrupa ve Baltık ülkelerinin savunma kapasitelerini güçlendirmeyi sürdüreceği, ayrıca dezenformasyon dahil olmak üzere Rusya’nın faaliyetlerine karşı önlem almaya devam edeceği belirtildi.
Bu ay içinde Letonya, Litvanya, Estonya ve Finlandiya’da insansız hava araçlarının hava sahasını ihlal ettiği olaylar yaşandı.
18 mayısta Litvanya Savunma Bakanı Robertas Kaunas, drone sistemlerinden birinin ülke hava sahasına fark edilmeden girdiğini açıkladı. Kaunas, hava kontrol sistemlerinin küçük boyutu ve düşük uçuş irtifası nedeniyle aracı tespit edemediğini söyledi.
Bundan bir gün önce Ulusal Kriz Yönetim Merkezi Başkanı Vilmantas Vitkauskas, Utena bölgesine yabancı bir drone düştüğünü bildirmişti. Vitkauskas, enkaz parçalarının aracın muhtemelen Ukrayna kaynaklı olduğuna işaret ettiğini ifade etmişti.
19 mayısta ise NATO’ya ait bir savaş uçağı, Estonya hava sahasında muhtemelen Ukrayna kaynaklı olduğu belirtilen bir drone’u düşürdü. Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur, ülke toprakları üzerinde ilk kez yabancı bir insansız hava aracının vurulduğunu açıkladı.
Mayıs ayının başında Rusya Savunma Bakanlığı da Letonya semalarında bir grup Ukrayna drone’unun tespit edildiğini duyurmuştu. Araçlardan birinin Letonya topraklarına düştüğü bildirilmişti.
Letonyalı askeri yetkililer o dönemde drone’ları vurmadı. Yetkililer bu kararı siviller açısından risk oluşabileceği gerekçesiyle aldıklarını açıklamıştı.
Bu olayın ardından Letonya Savunma Bakanı Andris Spruds görevinden ayrıldı. Daha sonra Başbakan Evika Silina ile birlikte tüm Letonya hükümeti de istifa etti.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrey Sibiga, 7 mayısta Letonya’ya düşen drone’un Ukrayna’ya ait olduğunu kabul etti.
Daha sonra Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna drone’larıyla bağlantılı “kasıtsız olaylar” nedeniyle Estonya ve diğer Baltık ülkelerinden özür diledi.
Moskova ise nisan ayının başında Baltık ülkelerine özel uyarıda bulunmuştu. Rusya, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’ne ait drone’ların Rusya’ya yönelik saldırılar sırasında Baltık hava sahasını kullanmasına izin verildiği yönündeki karar nedeniyle bu uyarıyı yaptığını açıklamıştı.
Letonya, Litvanya ve Estonya ise Kiev’e böyle bir izin vermediklerini bildirmişti.
Rusya Dış İstihbarat Servisi de mayısta, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri İnsansız Sistemler Kuvvetleri’ne bağlı askerlerin Rusya’ya yönelik yeni saldırılar düzenlemek amacıyla Letonya’ya gönderildiğini duyurdu.
Letonya Dışişleri Bakanlığı buna karşılık Rusya’ya “kesin protesto” ilettiğini açıkladı ve Rus dış istihbaratını dezenformasyon yürütmekle suçladı.
Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu da Baltık ülkelerine yönelik açıklamasında, Rusya’nın meşru müdafaa hakkına sahip olduğunu söyledi. Şoygu, son dönemde Ukrayna drone’larının bu ülkeler üzerinden Rusya’ya saldırı düzenlediği vakaların arttığını ifade etti.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Rusya’nın Avrupa’da drone saldırısı düzenlemek için hedefleri bulunmadığını söylemişti.
“Orada hedef yok, asıl mesele de bu. Ancak bu da genel olarak gerilimi yükseltmenin yöntemlerinden biri” diyen Putin, Avrupa’daki drone tartışmalarına ilişkin değerlendirmede bulunmuştu.