YDH - Kazakistan, ABD ve İran'ın Tahran'ın nükleer programı üzerinde uzlaşmaya varması halinde, İran'a ait zenginleştirilmiş uranyum stoklarını depolamak üzere kabul etmeye hazır olduğunu bildirdi.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi, konuya ilişkin açıklamayı Financial Times gazetesine yaptı.
Grossi, Kazakistan'ın bu duruşunu, Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile yaptığı görüşme sırasında ortaya koyduğunu belirtti. Kazakistan bünyesinde halihazırda UAEA denetiminde bir düşük düzeyde zenginleştirilmiş uranyum bankası faaliyet gösteriyor.
Genel Direktör Grossi, bu doğrultuda ülkenin nükleer materyallerin güvenli şekilde depolanması için gerekli altyapıya sahip olduğunu kaydetti.
Söz konusu depolama önerisi, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 440 kilogram İran uranyumunu kapsıyor. Uzmanların değerlendirmelerine göre, bu hacimdeki uranyumun yüzde 90 oranında zenginleştirilmesi durumunda yaklaşık 10 nükleer başlık üretilebiliyor.
Gazete, söz konusu stokların İran'ın Natanz, Fordo ve İsfahan'daki üç ana nükleer tesisinde bulunduğunun tahmin edildiğini ve ABD'nin Haziran 2025'te bu tesislere yönelik askeri operasyonlar düzenlediğini hatırlattı.
Financial Times'ın haberine göre taraflar, 60 günlük bir ateşkes uzatımını, Hürmüz Boğazı'nın ulaşıma açılmasını ve İran nükleer programına yönelik müzakerelerin yeniden başlatılmasını içeren bir anlaşma taslağı üzerinde çalışıyor.
Olası bir mutabakat çerçevesinde Tahran'ın, uranyum stoklarının seyreltilmesi veya başka bir ülkeye nakledilmesini müzakere etme yükümlülüğünü üstlenebileceği ifade ediliyor.
Uranyum stoklarının akıbeti, Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerin en önemli anlaşmazlık noktalarından birini oluşturuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, uranyumun İran dışına çıkarılmasını veya uluslararası denetim altında imha edilmesini talep ediyor.
Trump, bu malzemenin Rusya ya da Çin'e devredilmesine karşı olduğunu dile getirmişti. ABD tarafının planına göre, uranyumun ülke dışına nakli İran makamları ve UAEA koordinasyonunda gerçekleştirilecek, ardından malzeme imha edilecek. Trump ayrıca, varılacak uzlaşı kapsamında herhangi bir parasal ödemenin öngörülmediğini net bir şekilde ifade etti.
Axios sitesinin ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde ise, ABD ve İran'ın 60 günlük bir ateşkes mutabakat zaptı ile nükleer programa dair müzakerelerin başlatılması konusunda anlaştığı bildirilmişti.
Habere göre hazırlanan belge, Hürmüz Boğazı'ndan gümrük vergisi ödenmeksizin ve gemilere el konulmaksızın serbest geçişi, ayrıca İran'ın 30 gün içinde bölgedeki mayınları temizlemesini öngörüyor. Washington'ın ise karşılık olarak ablukayı kaldırması gerekiyor.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, Tahran yönetiminin uranyumu Washington'a teslim etme niyetinde olmadığını açıklamıştı.
The Wall Street Journal gazetesi de İran'ın stokları üçüncü bir ülkeye nakletme seçeneğine sıcak baktığını yazmıştı.