YDH - Reuters ajansına konuşan sektör kaynaklarının değerlendirmelerine göre Rusya'da dizel yakıt üretimi, çok sayıda büyük rafinerinin Ukrayna'nın insansız hava aracı (İHA) saldırıları ve Hürmüz Boğazı'ndaki abluka nedenyiel tamamen ya da kısmen durması nedeniyle nisan ve mayıs aylarında aylık ortalama yüzde 10 geriledi. Buna karşın dizel ihracatı son iki ayda istikrarlı seyrini korudu.
Kaynakların verdiği bilgilere göre, insansız hava aracı saldırılarından etkilenen rafineriler dizel üretimini nisanda yaklaşık 0,9 ila 1 milyon ton azalttı.
Hesaplanan üretim kapasitelerine göre mayıs ayında da üretim ilave olarak yaklaşık 0,5 ila 0,6 milyon ton gerilemiş olabilir. Kaynaklar, mart ayında dizel yakıt üretiminin 7,5 milyon ton seviyesinde bulunduğunu belirtti.
Sektör kaynakları ile LSEG'nin nisan ve öncü mayıs verilerine göre, üretimdeki belirgin düşüşe rağmen deniz yoluyla dizel ve gazyağı ihracatı nisan ve mayıs 2026'da mart ayındaki seviyelere yakın kaldı.
Toplam ihracat aylık yaklaşık 3,2 ila 3,3 milyon ton olarak gerçekleşti. Kükürt oranı 10 ppm'e kadar olan düşük kükürtlü dizel yakıt ihracatı ise aylık 2 milyon ton düzeyinde seyretti.
Saldırılardan etkilenen rafinerilerden ihracat programından çıkan dizel hacimleri, diğer tesislerin kaynaklarıyla hızla telafi edildi. Buna karşılık, duran rafinerilerin iç piyasaya yönelik sevkiyat planlarının yerine yeni hacimler konulmadı.
Üretimdeki gerileme iç piyasaya da yansıdı. Dizel arzında belirgin düşüş yaşanırken toptan fiyatlar yükseldi. Nisan ve mayıs aylarında insansız hava aracı saldırıları nedeniyle Orta Rusya'daki büyük rafineriler, petrol işleme faaliyetlerini tamamen durdurmak ya da sınırlandırmak zorunda kaldı. Bu durum ticari dizel üretiminde ciddi düşüşe yol açtı.
Son iki aydaki üretim kaybına en büyük katkıyı Kirişinefteorgsintez (Kinef) rafinerisi yaptı. Hesaplanan üretim kapasitesi ve duruş günleri dikkate alındığında, Kinef'teki kesintiler nisan ve mayıs aylarında aylık yaklaşık 0,5 milyon tonluk dizel üretim kaybına neden oldu.
Sektör kaynaklarının değerlendirmesine göre, nisan ayında yaklaşık üç hafta boyunca faaliyet göstermeyen Nijegorodnefteorgsintez rafinerisi geçen ay dizel üretimini yaklaşık 0,2 milyon ton azaltmış olabilir.
Mayıs ayında Permnefteorgsintez rafinerisindeki işleme faaliyetlerinin durması da bu ayki dizel üretimindeki düşüşe yaklaşık 0,2 milyon ton katkı yapmış olabilir.
Sektör kaynakları, dizel ihracatının iç piyasa sevkiyatlarına kıyasla önceliğini korumasını dış pazarlardaki ekonomik getirinin çok daha yüksek olmasına bağladı.
Kaynaklara göre petrol şirketleri, iç piyasada geçici arz sıkışıklığı oluşması pahasına da olsa daha fazla ürünü yurtdışına satmaya çalışıyor.
Tüccarlar ise iç piyasadaki arz açığının şu aşamada stoklardan karşılandığını, ancak stokların hızla eridiğini belirtti.
Kaynakların değerlendirmesine göre fiyat dengesine ulaşılması için çok büyük bir mesafe kalmadı. İç piyasa satışları ile ihracatın kârlılığını eşitlemek amacıyla dizel yakıtın toptan fiyatlarının mevcut seviyelere göre ton başına yaklaşık 5 bin ila 6 bin ruble yükselmesi gerekiyor.
St. Petersburg Uluslararası Emtia ve Hammadde Borsası (SPIMEX), borsa fiyatlarının gerekli seviyeye daha hızlı ulaşmasına yardımcı olmak amacıyla 27 Mayıs'tan itibaren dizel yakıt için azami fiyat adımını 25 kat artırdı. Böylece fiyat adımı yüzde 0,01'den yüzde 0,25'e çıkarıldı.
Borsada işlem gören dizel yakıt fiyatı, tüm rafinerilerin dempfer sübvansiyonunu kaybetmesine yol açacak eşik olan ton başına ortalama 76 bin 635 rubleye kadar yükselebilir.
Kaynaklara göre küresel fiyatların istikrar kazanması ya da gerilemesi ve Rusya iç piyasasında toptan dizel fiyatlarının yükselmesi, ihracata yönelik ilgiyi azaltabilir. Bu da Rusya pazarına ilave ürün hacimlerinin yönelmesi için uygun koşullar yaratabilir.
Piyasa katılımcıları, dizel ihracatına olası bir yasak getirilmesinin rafinerilerdeki petrol işleme hacmini yaklaşık üçte bir oranında azaltacağını düşünüyor.
Buna göre şirketler yalnızca iç piyasanın ihtiyaç duyduğu kadar dizel üretecek. Bu durum ise yaz döneminde fazlası bulunmayan ve üretimi iç tüketime büyük ölçüde denk gelen benzin üretiminde kaçınılmaz bir düşüşe yol açacak.
Sektörden bir kaynak, "Şirketler iç piyasa sevkiyatlarına kendiliklerinden öncelik vermezse, düzenleyici kurumlar caydırıcı bir adım olarak birkaç haftalığına ihracat yasağı getirebilir" değerlendirmesinde bulundu.