YDH- İran devlet televizyonu, cumartesi günü yaptığı açıklamada, İslamabad Mutabakatı'nın gayriresmî metninin "henüz nihai halini almadığını" bildirdi.
İran televizyonu, söz konusu metnin Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik denklemine ve İran'ın dondurulmuş varlıklarının akıbetine ilişkin temel unsurları ortaya koyduğunu belirtti.
Gayriresmî metne göre anlaşmanın en önemli başlıklarından biri, Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş ve seyrüsefer kurallarının yeniden tanımlanması. Buna göre, "boğazdan geçen gemilerin niteliğini belirleme konusunda münhasır merci İran İslam Cumhuriyeti olacak."
Metinde, "yükü tehdit olarak değerlendirilen veya nihai yararlanıcısı İran ile düşmanlık halinde bulunan herhangi bir geminin ticari gemi olarak kabul edilmeyeceği ve belirlenen koridorlardan geçişine izin verilmeyeceği" ifade edildi.
Ayrıca, hareket güzergâhlarının belirlenmesi, seyrüsefer hizmetlerinin ücretlendirilmesi, güvenliğin sağlanması ve çevresel zararların tazmini gibi konuların da İran'ın karar alma yetkisi kapsamına gireceği kaydedildi.
Metne göre tüm gemiler, bilgilerini İran Deniz Kuvvetleri'ne bağlı ilgili merkeze sunmak ve yük, mülkiyet yapısı ile varış noktalarına ilişkin ayrıntıları içeren formları doldurmakla yükümlü olacak. Bu bilgilerin, gemilerin tehdit oluşturup oluşturmadığının belirlenmesinde esas alınacağı ve gerekli durumlarda saha denetimlerine imkân sağlayacağı belirtildi.
Dondurulmuş İran varlıkları
İran devlet televizyonu, İran'a ait dondurulmuş mali kaynakların serbest bırakılması konusunun da İslamabad Mutabakatı çerçevesindeki gayriresmî metnin en önemli maddelerinden biri olduğunu aktardı.
Haberde, ABD'nin İran'a ait 12 milyar dolarlık varlığa 60 gün içerisinde tam erişim sağlama taahhüdünde bulunduğu, söz konusu kaynakların İran'ın belirleyeceği bankalara herhangi bir kısıtlama olmaksızın transfer edilip kullanılabileceğinin öngörüldüğü ifade edildi.
Televizyon, bu konunun İranlı müzakere heyetinin Katar ziyareti sırasında ve Merkez Bankası Başkanı'nın katılımıyla ele alındığını, böylece serbest bırakılan varlıkların geçmişte olduğu gibi "kullanılamayan fonlar" kategorisine girmesinin önüne geçilmeye çalışıldığını belirtti.
Bununla birlikte metnin hâlen "gayriresmî bir mutabakat" niteliğinde olduğu, inceleme, müzakere ve revizyon süreçlerinden geçtiği için kesinleşmediği kaydedildi.
Bu çerçevede İran müzakere heyetinin ekonomi ekibinde yer alan Hüseyin Kurbanzade, Katar'daki görüşmelerde Tahran'ın serbest bırakılacak varlıklara erişimini garanti altına alan güvenceler elde ettiğini açıkladı.
Öte yandan ABD ile İran arasında bir mutabakat zaptına yaklaşılmış olabileceği yönündeki haberler sürerken, tarafların metin alışverişini Pakistanlı arabulucu üzerinden yürüttüğü bildirildi. Ancak şu ana kadar herhangi bir nihai metin açıklanmadı. İran tarafı ise olası herhangi bir anlaşmada kendi çıkarlarının güvence altına alınmasını istediğini vurguladı.
Dün de konuya ilişkin bilgi sahibi bir kaynak, İran'ın Tesnim Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, Tahran ile Washington arasındaki çerçeve anlaşmasının nihai metninin "henüz son şekline kavuşturulmadığını" belirtmiş, Batılı medya kuruluşlarında yayımlanan mutabakat zaptı ayrıntılarının ise "doğru ve eksiksiz olmadığı" değerlendirmesinde bulunmuştu.