YDH - 7 Ekim'deki Aksa Tufanı Operasyonunun ardından başlayan savaş, İsrail'in kuzeyinde yaşayan yerleşimciler, güvenlik krizlerine sessizce göğüs geren geleneksel yapısından uzaklaştırdı.
Zaman içinde biriken riskler, resmi vaatler ile fiili durum arasında giderek büyüyen uçurum, bölge sakinlerinin bilincinde, kimliğinde ve kolektif algısında köklü değişimlere yol açtı.
Kuzey yerleşimlerinin geçirdiği bu dönüşüm, anlık tepkilerin veya dönemsel öfke dalgalarının ötesinde, birbirini tetikleyen üç belirgin evrensel aşamayla şekillendi.
Lübnan merkezli al-Khanadeq portalının değerlendirmesine göre Nisan ayının sonuna kadar uzanan birinci aşamada temel beklenti, geniş çaplı askeri operasyonların Hizbullah'ı zayıflatacağı ve örgütün yarattığı tehdit kapasitesini sınırlayacağı yönündeydi.
Ancak sahada yaşanan gelişmeler bu beklentinin tersi yönünde seyretti. Hizbullah, askeri kayıplarını telafi etme, muharebe araçlarını geliştirme ve hedef menzilini açık tutma konusunda dikkat çekici bir direnç gösterdi.
Vaatler ile somut gerçekler arasındaki bu çelişki, tehdidin tamamen ortadan kalkacağına inanan bölge halkında şiddetli bir bilişsel şok yarattı.
Nisan ve mayıs aylarını kapsayan ikinci aşamada, İsrail ordusunun kamuoyuna sunduğu saha başarıları ile kuzey halkının her gün tecrübe ettiği roket saldırıları, İHA hareketliliği ve insani kayıplar arasındaki makas daha da açıldı.
Elde edildiği belirtilen askeri başarılar, kuzey sınırında gerçek bir güvenlik karşılığı olmayan adımlar olarak algılanmaya başlandı. Bu durum, askeri kazanımların moral etkisini zayıflattı ve operasyonların işlevselliğinin sorgulanmasına yol açtı.
İçinde bulunulan üçüncü aşama ise mevcut sürecin en riskli evresini oluşturuyor. Artık bölgedeki temel soru "Nasıl kazanırız?" olmaktan çıkıp, "Kuzeyde kalıcı ve istikrarlı bir güvenlik sağlamak genel olarak mümkün mü?" sorusuna dönüştü. Sorunun bu şekilde değişmesi, bekleme ve direnme pozisyonundan, bölgede istikrar sağlanabileceğine yönelik yapısal bir şüphe duyma aşamasına geçildiğini gösteriyor. Bu zihinsel kayma, toplumun bölgede kalma ve direnme iradesini doğrudan etkiliyor.
Kuzey bölgesindeki mevcut tablonun arka planında, geçmişten gelen ihmal edilmişlik hissi ve bölgenin yeniden imarı ile güvenliğine dair tutulmayan sözler yer alıyor.
Güvensizlik hissi, sadece geleneksel olarak eleştirilen siyasi mekanizmalarla sınırlı kalmayıp, toplum nezdinde mutlak güvenliğin teminatı olarak görülen askeri kurumlara da sirayet etti.
Bu durum halkta ciddi bir psikolojik boşluk yarattı. Resmi söylem ile sahadaki toplumsal talepler arasındaki kopukluk, karar vericiler ile halk arasındaki iletişim kanallarının zayıflığıyla birleşince, geleceğe dair belirsizlik arttı. Bu tabloya bütçe kesintileri, geciken tazminatlar ve sessiz göç dalgasıyla derinleşen sosyo-ekonomik kriz eşlik ediyor.
Sınır hattında kullanılan insansız hava araçları (İHA), geleneksel roket ve havan tehdidinden çok daha farklı bir psikolojik etki üretiyor. Çoğu zaman önceden uyarı vermeden, sessizce uçan ve erken uyarı sistemlerini aşabilen İHA'lar, kalıcı bir kaygı ortamı yaratıyor.
Şlomi Yerel Konsey Başkanı Gabi Naaman, beldenin günde ortalama 40 ila 50 kez alarm durumuna geçtiğini belirtiyor. Zarit sakinleri ise sabah uyandıklarında araçlarının, otobüs duraklarının ve ağaçların üzerinde yüzlerce metre uzunluğunda, İHA'ları engellemek için gerilen fiber optik kablolarla karşılaştıklarını aktarıyor. Bu yeni nesil tehdit unsurları, askeri başarı ilanlarının dindiremediği sürekli bir panik havasına yol açıyor.
Bölgeden gelen doğrudan tanıklıklar, yaşanan yıpranmanın boyutunu ortaya koyuyor. Kfar Blum sakinlerinden Gal Livansa, mevcut durumu bir ateşkes penceresi olarak değil, kesintisiz bir kabus olarak tanımlıyor. Aracında yaşamak zorunda kalan restoran işletmecisi Avishai Oved, ülkeyi terk etmemek için artık hiçbir gerekçesinin kalmadığını ifade ediyor.
Yukarı el-Celil Bölge Konseyi Başkanı ise asıl odaklanılması gereken konunun Lübnan'da yıkılan evlerin sayısı değil, bugün kuzey sakinlerinin sahip olduğu güvenlik hissinin niteliği olduğunu vurguluyor. Yaşanan psikolojik travma, çocuklarının alarm çalacağı korkusuyla sokağa çıkmasına izin veremeyen annelerin anlatımlarında da kendine yer buluyor.
Mevcut saha dinamikleri, stratejik düzeyde üç temel sonucu ortaya koyuyor. Birincisi, askeri gücün varlığı artık topluma doğrudan bir güvenlik hissi olarak yansımıyor; kuzey halkı için başarı kriteri, karşı tarafa verilen zararın boyutundan ziyade kendi hissettikleri huzur seviyesiyle ölçülüyor.
İkincisi, halk ile askeri-siyasi liderlik arasında güvenlik tanımlarındaki uyuşmazlık, askeri başarıların siyasi kazanıma tahvil edilmesini zorlaştırıyor. Üçüncüsü, liderlik ile taban arasındaki bu kopukluk, bölgeyi psikolojik operasyonlara karşı daha savunmasız hale getiriyor.
Kamuoyu araştırmaları da bu çelişkili yapıyı doğruluyor. İsrail genelinde halkın yaklaşık yüzde 80'i Lübnan'a yönelik askeri operasyonların devam etmesini desteklerken, Hayfa ve kuzey bölgelerinde yaşayanların yüzde 70'i hükümetin kendi bölgelerine yönelik performansını "kötü" olarak değerlendiriyor.
Bu durum kuzeydeki temel ikilemi özetliyor: Yenilgiyi kabul etmek istemeyen ancak askeri zaferin tek başına hayal edilen güvenliği getirmeyeceğine inanan bir toplum yapısı ortaya çıkıyor. Bu tablo, asıl kırılmanın askeri alanda değil, iç cephe ile yönetim arasındaki algısal düzlemde yaşandığına işaret ediyor.