YDH- İran ile ABD arasında üzerinde çalışıldığı belirtilen 14 maddelik mutabakat taslağının ayrıntıları ortaya çıktı.

Taslak metinde, tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesinden İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmasına, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasından Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına kadar geniş kapsamlı düzenlemeler yer alıyor.

Tüm cephelerde kalıcı ateşkes

Taslak metne göre taraflar, Lübnan cephesi de dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesi konusunda mutabakata vardı.

ABD'nin ayrıca, İran'ın iç işlerine müdahale etmeme ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme taahhüdünde bulunduğu belirtildi.

Ablukanın kaldırılması ve Hürmüz'ün açılması

Taslakta, İran'a yönelik deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması ve ABD güçlerinin İran çevresindeki bölgelerden çekilmesi öngörülüyordu. Ancak İsrail'in Beyrut'a saldırması ve İran'ın da buna misilleme tehdidinde bulunması üzerine mutabakatın çökeceğinden kormak ABD Başkanı Donald Trump, İran'a İsrail'i vurmaması karşılığında bazı tavizler daha verdi. Bu tavizlerden biri de deniz ablukasının 30 gün içinde değil derhal sonra erdirilmesi oldu.

Ayrıca Hürmüz Boğazı'nın da “İran tarafından belirlenecek düzenlemeler çerçevesinde” 30 gün içerisinde yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması planlanıyor.

Petrol yaptırımları askıya alınacak

Metne göre ABD, İran'ın petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımları askıya alacak.

İran'ın bu satışlardan elde edeceği gelirlerin tamamına erişiminin sağlanacağı da taslakta yer aldı.

Taslak ayrıca, ABD ve müttefiklerinin İran'ın yeniden inşası için en az 300 milyar dolarlık planlar hazırlamasını öngörüyor.

Nükleer dosya için 60 günlük müzakere

Taslağa göre taraflar, İran'ın nükleer programı konusunda nihai bir anlaşmaya varılması amacıyla 60 günlük müzakere sürecine girecek.

Bu görüşmeler kapsamında ABD yaptırımlarının, Birleşmiş Milletler yaptırımlarının, BM Güvenlik Konseyi kararlarının ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararlarının tamamen kaldırılması ele alınacak.

Taslakta İran'ın, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerine bağlı kalacağı ve nükleer silah üretmeyeceğini teyit edeceği ifade edildi.

Müzakereler süresince ABD'nin bölgedeki askerî varlığını artırmaması ve İran'a karşı yeni yaptırımlar uygulamaması da öngörülüyor.

Dondurulan varlıklar serbest bırakılacak

Taslağa göre ABD, müzakereler sürecinde İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığı serbest bırakacak.

Bu miktarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'ın kullanımına sunulacağı belirtildi.

Metinde ayrıca, anlaşmanın uygulanmasını denetlemek üzere ortak bir gözetim mekanizmasının kurulması öngörülüyor.

Füze programı ve Direniş Ekseni kapsam dışı

Taslak hükümlerine göre, nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması planlanıyor.

Öte yandan nihai müzakerelerin başlaması için dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve deniz ablukasının kaldırılması gibi bazı maddelerin önceden uygulanması şart koşuluyor.

Taslakta nihai müzakerelerin yalnızca nükleer zenginleştirme faaliyetleri ve yaptırımların kaldırılması konularıyla sınırlandırılacağı belirtilirken, İran'ın füze programı ile "direniş cephelerine" verdiği desteğin müzakere gündeminin dışında tutulacağı kaydedildi.