YDH- İranlı akademisyen ve Batı Asya uzmanı Hasan Ahmediyan, ABD ile İran arasında varılan mutabakata ilişkin değerlendirmesinde, iki ülke arasındaki mücadelenin sona ermediğini ancak mevcut sürecin aşamalı ilerleyen ve her aşamada doğrulama mekanizması içeren bir anlaşmayla sonuçlanmasının beklendiğini belirtti.
Ahmediyan, X platformundaki paylaşımında, kamuoyuna açıklanmayan ayrıntılara girmeden değerlendirildiğinde anlaşmanın genel çerçevesinin "dengeli" olduğunu ifade etti.
"Doğrulama artık iki taraflı"
Ahmediyan'a göre, mutabakatın en dikkat çekici yönlerinden biri, 2015 nükleer anlaşmasından farklı olarak yükümlülüklerin yerine getirilmesinin tek taraflı değil, "iki taraflı doğrulama" esasına dayanması.
İranlı uzman, "Karşı tarafın yükümlülüklerini yerine getirdiğini İran teyit etmedikçe, Tahran ikinci aşamaya başlamayacak veya devam etmeyecek." değerlendirmesinde bulundu.
Ahmediyan, Washington açısından öncelikli konu olan nükleer dosyanın da ilk aşamada değil, ikinci aşama müzakerelerine bırakıldığına dikkat çekti.
Buna göre ABD'nin, nükleer dosyanın ele alınacağı ikinci aşamaya geçilebilmesi için önce mutabakatın ilk aşamasındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor.
"Tahran yeni bir formül uyguluyor"
Ahmediyan, İran'ın bu yöntemle anlaşmanın uygulanmasını ve sonuçlarının somut şekilde elde edilmesini güvence altına almaya çalıştığını belirtti.
İran'ın gelecekteki aşamalarda da aynı yaklaşımı sürdüreceğini ifade eden Ahmediyan, bunun "kademeli ilerleme, her aşamada Washington'un taahhütlerini yerine getirdiğinin teyit edilmesi ve ancak bundan sonra bir sonraki adıma geçilmesi" anlamına geldiğini söyledi.
"İran'ın anlaşmadan çekilmesi artık daha kolay"
Ahmediyan, bu tür bir anlaşmanın İran açısından en önemli özelliklerinden birinin, Tahran'ın yükümlülüklerini Washington'un uygulamalarına doğrudan bağlaması olduğunu belirtti.
İran'ın anlaşmadan çekilmesini veya taahhütlerini askıya almasını 2015 anlaşmasına kıyasla çok daha kolay hale getirdiğini ifade etti.
Ahmediyan, Hürmüz Boğazı'nın açılması ya da kapatılması gibi adımların, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin yeniden başlatılmasına kıyasla çok daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle maliyetle gerçekleştirilebileceğini söyledi.
"2018'deki gibi tek taraflı çekilme dönemi bitti"
Ahmediyan, mevcut sürecin savaş, sahadaki direniş ve toplumsal dayanıklılık sonucunda ortaya çıkan yeni bir denklem oluşturduğunu vurguladı.
İranlı uzman, "Yükümlülüklerden geri çekilme artık iki taraflı olacak. 2018'de yaşandığı gibi tek taraflı çekilmelere artık yer yok." değerlendirmesinde bulundu.
Ahmediyan, yeni mutabakatın temel mantığının, taraflardan birinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde diğer tarafın da aynı şekilde karşılık verebilmesine dayandığını ifade etti.