YDH - Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), ABD ile İran arasında yapılacak barış anlaşmasına uyulması halinde petrol üretiminin birkaç ay içinde önemli ölçüde artacağını ve 2027 yılında küresel petrol piyasasında günlük 5,05 milyon varillik arz fazlası oluşabileceğini öngördü.

Ajansın değerlendirmesine göre bu miktar, küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 5’ine karşılık geliyor.

IEA, depolardaki stokların yeniden doldurulmasının da hesaba katılması durumunda bile bu ölçekteki bir arz fazlasının petrol fiyatlarında kayda değer bir düşüşe yol açmasının kaçınılmaz olduğunu belirtti.

IEA’nın aylık bülteninde yer alan verilere göre, mayıs ayında günlük ortalama petrol üretimi 94,5 milyon varil olarak gerçekleşti.

Bu seviye, çatışmalar öncesindeki düzeyin 13,6 milyon varil altında kaldı. Ajans, 2026 yılı genelinde üretimin bir önceki yıla göre 3,9 milyon varil azalarak günlük 102,4 milyon varile gerilemesini bekliyor.

Buna karşılık 2027 yılında üretimin günlük 8 milyon varil artarak 110,3 milyon varile çıkacağı tahmin ediliyor.

Talep tarafında ise IEA, bu yıl günlük petrol talebinin 1,1 milyon varil azalacağını, gelecek yıl ise yalnızca 2 milyon varil artacağını öngörüyor. Bu nedenle ajans, 2027 yılında piyasada “önemli bir arz fazlası” oluşacağını değerlendirdi.

IEA’ya göre Fars Körfezi ülkeleri kapatılmış petrol sahalarında üretime yeniden başlayacak. Ancak bu sahalar devre dışıyken ABD, Brezilya ve OPEC üyesi olmayan diğer ülkeler üretim ve ihracatlarını zaten belirgin şekilde artırmış durumda.

Kuyuların yeniden üretime alınmasının kademeli gerçekleşeceği ve savaş öncesi seviyelere dönüşün aylar sürebileceği belirtiliyor. Buna karşın Suudi Arabistan, bu süreci yalnızca üç hafta içinde tamamlayabileceğini açıkladı.

Bloomberg’in aktardığına göre, deniz taşımacılığının yeniden normale dönmesiyle birlikte Fars Körfezi’nden petrol ve petrol ürünleriyle yüklü 100’den fazla tanker çıkış yapabilecek.

IEA da bu petrol akışının şimdiden artmaya başladığını kaydetti. Ajansa göre, Hürmüz Boğazı’ndan geçerek Umman Körfezi’nde petrol transferi gerçekleştiren tankerlerin etkisiyle Ortadoğu’dan yapılan toplam sevkiyat haziran ayında günlük 12 milyon varile yükseldi. Bu rakam mayıs ayında görülen günlük 9,6 milyon varillik dip seviyenin üzerinde gerçekleşti.

Petrol fiyatları da Brent petrolünün varil başına 120 dolara ulaştığı zirve seviyelere kıyasla belirgin şekilde geriledi.

Çarşamba günü işlemlerinde Brent petrolünün varil fiyatı 79 doların altına, ABD tipi WTI ham petrolünün fiyatı ise yaklaşık 76 dolara düştü.

Bloomberg'e konuşan konuşan PVM aracı kurumunun petrol analisti Tamas Varga, “Bu düşüş yalnızca jeopolitik risk priminin azalmasından kaynaklanmıyor; aynı zamanda önümüzdeki aylarda küresel petrol piyasasındaki dengenin yeniden değerlendirilmesini yansıtıyor” dedi.

Bloomberg’in aktardığına göre, Ortadoğu menşeli petrol türlerine ilişkin uzun vadeli vadeli işlem kontratlarının fiyatı şimdiden yakın vadeli kontratların altına geriledi.

Aynı durumun çarşamba günü Brent petrol kontratlarında da görüldüğü, bunun ise piyasanın petrol arz fazlası ve fiyatlarda daha fazla düşüş beklentisine işaret ettiği belirtildi.