YDH - Petrol rafinerilerine düzenlenen ve Rusya'daki petrol işleme hacmini son yirmi yılın en düşük seviyelerine gerileten saldırılar, ülkede son yılların en hızlı akaryakıt enflasyonunu tetikledi.
Rusya Federal İstatistik Servisinin (Rosstat) çarşamba günü yayımladığı verilere göre, 9-15 Haziran haftasında Rusya'daki akaryakıt istasyonlarında ortalama benzin fiyatı yüzde 0,95 oranında arttı.
Haziran ayının ilk iki haftasında pompadaki fiyat artışı yüzde 1,93'e ulaşarak tüm mayıs ayı boyunca kaydedilen yüzde 0,85'lik artışı ikiye katladı.
Resmi istatistikler, benzin enflasyonunun üst üste beşinci haftada da hızlandığını gösteriyor.
Fiyatlar 2-8 Haziran haftasında yüzde 0,92, 26 Mayıs-1 Haziran haftasında yüzde 0,45, ondan önceki iki haftada ise sırasıyla yüzde 0,34 ve yüzde 0,11 oranında artış kaydetmişti.
Almanya Uluslararası Güvenlik İşleri Enstitüsü Araştırma Görevlisi Janis Kluge, savaşın başlangıcından bu yana hiçbir yıl benzinin bu kadar hızlı pahalanmadığına dikkat çekti.
Yılbaşından 15 Haziran'a kadar olan dönemde akaryakıt fiyatlarındaki artış yüzde 6,61'e ulaştı. Bu oran; 2022, 2023, 2024 ve 2025 yıllarının aynı dönemlerinde kaydedilen artışların iki katı düzeyinde bulunuyor.
Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Öngörü Merkezi (TsMAKP) analistleri, benzindeki aylık fiyat artış hızını yüzde 3,93 olarak tahmin ediyor.
Rosstat verilerine göre bu oran, benzinin yüzde 5'ten fazla pahalandığı Mayıs 2018'den bu yana kaydedilen en yüksek seviye olarak öne çıkıyor.
Ekonomist Kirill Rodyonov, haziran ayındaki fiyat sıçramasının tetikleyicisinin, rafinerilerde yapılan plansız onarımlar olduğunu belirtti.
Rodyonov, bu durumun bazı bölgeleri, üretimi istikrarlı şekilde süren bölgelerden benzin ve dizel nakliyesine bağımlı hale getirdiğini ifade etti.
Ay başından bu yana İHA saldırıları sebebiyle Gazprom Neft'in Moskova Rafinerisi, Tatneft'in Nijnekamsk'taki en büyük tesisi olan Taneco, Rosneft'in Kuybışev Rafinerisi ve Lukoil'in Volgograd Rafinerisi üretimi durdurmak zorunda kaldı.
Mayıs ayında en az 6 fabrikanın üretimi durdurduğu ve en az 16 tesisin İHA saldırılarının hedefi olduğu bildirildi. Bu sayı, savaşın başlangıcından bu yana bir ayda kaydedilen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.
Energy Intelligence değerlendirmelerine göre, haziran ayı başına gelindiğinde Rusya'daki rafinerilerin kapasite kullanım oranı üçte bir oranında azaldı ve petrol işleme hacmi 2000'lerin ortalarından bu yana ilk kez günlük 4 milyon varilin altına geriledi.
Rosstat verileri, benzin fiyatlarındaki artışın ülke genelinde yaygınlaştığını ve Rusya Federasyonu'nun 78 bölgesinde fiyat artışı kaydedildiğini gösteriyor.
En yüksek artış ise yüzde 9,4 ile Tuva Cumhuriyeti ve Çeçenistan'da görüldü. Benzer şekilde, yıl başından bu yana yüzde 5,7 oranında pahalanan dizel yakıtın tedarikinde, Rusya'nın güney ve merkez bölgelerindeki tarım üreticilerinin sorunlar yaşadığı bildiriliyor.
Janis Kluge, piyasada belirgin bir arz sorunu olduğunu ifade ederek, durumun düzelmemesi halinde hükümetin, daha önce benzin ve uçak yakıtında yaptığı gibi dizel ihracatını da yasaklama yoluna gidebileceğini öngördüklerini belirtti.
Finam analisti Yaroslav Kabakov, akaryakıt enflasyonunun tüm ekonomi için bir sorun haline gelebileceği konusunda uyarıda bulundu.
Kabakov, benzin fiyatlarındaki artışın genel enflasyonu yukarı çekeceğini ve bunun da Rusya Merkez Bankasının politika faizini düşürme imkanlarını ciddi şekilde sınırlandırabileceğini dile getirdi.
Krizin henüz başında olunduğunu savunan Kabakov, mevsimsel talep zirvesinin geleneksel olarak ağustos-eylül aylarında yaşandığını, ancak açık ve fiyat artış belirtilerinin haziran ayında zaten ortaya çıktığını belirtti.
Hükümet, akaryakıt piyasasındaki durumu dengelemek amacıyla benzin kalite standartlarına yönelik gereksinimleri düşürdü, Asya'dan benzin alımına başladı ve petrol şirketlerinin borsada daha az yakıt satmasına izin verdi.
Bu adımla, tarım üreticileri ile kamu kurumları, askeri birlikler ve hastaneler gibi sosyal öncelikli tüketicilerin desteklenmesi hedefleniyor.
Ekonomist Rodyonov ise uzun vadede ancak rafineriler için güvenlik garantilerinin sağlanmasının ve Rus petrol rafinasyonu için ekipman ithalatına yönelik yaptırımların kaldırılmasının çözüm olabileceğini ifade etti.