xYDH - ABD Federal Nükleer Düzenleme Komisyonunun eski başkanı Allison Macfarlane, Financial Times gazetesine yaptığı açıklamada, nükleer enerji sektöründe startup modellerini uygulama girişimlerinin sektörün güvenlik ilkeleriyle çelişebileceğini belirtti.
Macfarlane, nükleer alanda iki farklı yaklaşımın oluştuğunu, bunlardan birinin geleneksel nükleer endüstri, diğerinin ise kendisinin "nükleer biraderler" olarak tanımladığı yeni şirketler olduğunu ifade etti.
Geleneksel bir nükleer endüstrinin varlığına değinen Macfarlane, diğer yanda ise hızlı hareket eden ve yollarına çıkan her şeyi yıkan startupların yer aldığını dile getirdi. Bu şirketlerin, nükleer enerjide bu tür bir iş yapış şeklinin tam tersinin uygulanması gerektiğini anlamadıklarını kaydeden Macfarlane, nükleer enerjide bir şeyleri yıkmanın çok ciddi sonuçlar doğuracağını vurguladı.
Bahse konu şirketler arasında, Matt Lozack ile Idaho Ulusal Laboratuvarı uzmanı Yasir Arafat tarafından kurulan Aalo Atomics ve Isaiah Taylor liderliğindeki Valar Atomics gibi yeni nesil girişimlerin yer aldığı aktarıldı. Bu startupların küçük reaktörler geliştirdiği ve ABD'deki pilot programlarda yer aldığı bildirildi.
Son yıllarda ABD'deki küçük nükleer reaktör pazarı 7 milyar dolardan fazla yatırım çekti. Bu çalışmaların, yeni enerji teknolojilerinin hayata geçirilmesini hızlandırmayı amaçlayan girişim sermayesi fonları, teknoloji şirketleri ve ABD hükümet programları tarafından desteklendiği belirtildi.
Bu gelişmelerin ışığında, sektör denetleyicileri ile startuplar arasında lisanslama hızları ve düzenleyici kolaylaştırmaların düzeyi konusundaki tartışmaların yoğunlaştığı aktarıldı. Bazı uzmanlar, denetim mekanizmaları üzerindeki baskının nükleer güvenliğe olan güveni olumsuz etkileyebileceği yönünde uyarılarda bulunuyor.
Financial Times gazetesinin haberine göre ABD, Rusya'dan nükleer yakıt ithalatı yasağının 2028 yılında yürürlüğe girmesi öncesinde uranyum zenginleştirme kapasitesini yaklaşık yüzde 50 oranında artırmayı planlıyor.
Haberdeki verilere göre, Urenco şirketi New Mexico eyaletinde yeni bir uranyum zenginleştirme tesisi inşa edecek. Proje, mevcut işletmede gerçekleştirilen genişletmeye ek olarak kapasiteyi 2,1 milyon ayırma iş birimi (SWU) kadar artıracak.
Halihazırda Rusya, küresel uranyum zenginleştirme kapasitesinin neredeyse yarısını kontrol ediyor ve ABD'de kullanılan nükleer yakıtın yaklaşık yüzde 20'sini sağlıyor.
Washington yönetimi, Rus tedarikine olan bağımlılığı enerji güvenliği açısından bir risk olarak değerlendiriyor ve kendi nükleer endüstrisini geliştirmeyi amaçlıyor.
Haberde, ABD'nin aynı zamanda küresel nükleer enerji pazarındaki konumunu güçlendirmeye çalıştığı ancak Rusya'nın rekabetiyle karşılaştığı aktarıldı.
Bu çerçevede, Rusya ve Kazakistan'ın geçen mayıs ayında Rus devlet kuruluşu Rosatom'un katılımıyla 16,4 milyar dolar değerinde bir nükleer güç santrali inşası konusunda anlaşmaya vardığı hatırlatıldı.
Diğer yandan ABD Başkanı Donald Trump, Mayıs 2025'te ABD Enerji Bakanlığına 2030 yılına kadar en az on yeni nükleer reaktörün inşasına başlanması talimatını verdi.
ABD, 2024 yılında Rus uranyumu ithalatının 2040 yılına kadar yasaklanmasını öngören bir yasayı kabul etmişti.
Bununla birlikte, alternatif tedarikçilerin bulunmaması durumunda Amerikan şirketleri 2028 yılına kadar geçici satın alma izinleri alabiliyor.