YDH- Fars Haber Ajnası’nda yayımlanan bir analizde, İran'ın İsviçre'deki görüşmelere Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi'nin katılmasına karşı çıkmasının yalnızca protokol düzeyinde bir anlaşmazlık olmadığı belirtildi.
Analizde, bu tavrın, Tahran'ın gözünde Ajans'ın görevini siyasallaştırarak kurumun tarafsızlığına ve güvenilirliğine zarar veren bir yöneticiye verilmiş “açık bir mesaj” olduğu ifade edildi.
Analizde, son günlerde bazı Amerikalı yetkililerin İran'ın UAEA ile iş birliği konusunda yeni taahhütler üstlendiğini öne sürdüğü, ancak İranlı yetkililerin bu iddiaları kesin bir dille reddettiği belirtildi.
Bu çerçevede uluslararası ilişkiler uzmanı Muhammed Merendi'nin sosyal medya paylaşımına yer verildi.
Merendi'nin, "İran'ın Amerikan tarım ürünleri satın alma planı yoktur. Dün de UAEA müfettişlerinin İran'a gelmesi konusunda herhangi bir görüşme yapılmadı. Batı propagandasını görmezden gelin." ifadelerini kullandığı aktarıldı.
Söz konusu açıklamaların, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in İran'ın UAEA müfettişlerinin ülkeye girişini kabul ettiği yönündeki iddialarına yanıt olarak yapıldığı belirtildi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai'nin de bu iddiaları yalanladığı kaydedildi. Bekai'nin, "İran'ın UAEA ile etkileşimi mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde sürmektedir." dediği ve İsviçre'de gerçekleştirilen 18 saatlik görüşmeler sırasında nükleer dosyanın hiç gündeme gelmediğini, İran'ın da yeni bir taahhütte bulunmadığını vurguladığı ifade edildi.
İran'da Grossi'ye yönelik eleştiriler
Analizde, UAEA ve Genel Direktör Rafael Grossi'ye yönelik eleştirilerin son dönemde daha görünür hale geldiği belirtildi.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai'nin, "Grossi'yi müzakerelere almayın; o, CENTCOM'dan bile daha küstah." ifadelerini kullandığı aktarıldı.
Ayrıca, çeşitli haberlerde İran'ın İsviçre görüşmelerine Grossi'nin katılmasına karşı çıktığının bildirildiği kaydedildi.
Analizde, bazı İran medya kuruluşlarının Cenevre ve İsviçre görüşmeleri sırasında alınan dört önemli kararı "ilkelerden taviz verilmediğinin göstergesi" olarak değerlendirdiği ifade edildi.
Bu kapsamda İran'ın, Grossi'nin müzakere sürecine dahil edilmesine karşı çıktığı, Amerikan tarafının bazı medya senaryolarını kabul etmediği ve Washington'un tehditkâr söylemlerine tepki gösterdiği belirtildi.
Analizde, bunun İran'ın kendi yaklaşımından sapmasına izin vermeyeceğini gösteren bir tutum olarak yorumlandığı kaydedildi.
"Ajansın tarafsızlığı zarar gördü"
Analizde, İranlı siyasi çevreler ve UAEA eleştirmenlerinin, Ajans'ın tarafsızlığının ve güvenilirliğinin son yıllarda ciddi biçimde zarar gördüğünü düşündükleri belirtildi.
Rus yetkililerin de defalarca Ajans'ı siyasi davranmakla suçladığı ve Grossi döneminde bilgi sızıntıları konusunda uyarılarda bulunduğu ifade edildi.
Analizde, geniş bir kesimin UAEA'nın ve Grossi'nin İran'ın nükleer programına yaklaşımının teknik ve profesyonel kaygılardan çok siyasi hesaplardan etkilendiğine inandığı belirtildi.
Eleştirmenlere göre, Grossi'nin son yıllardaki tutumunun, tarafsız ve teknik bir genel direktör görüntüsünü ciddi biçimde zedelediği ifade edildi.
İran'daki nükleer tesislere yönelik saldırıları açık biçimde kınamaması, nükleer bilim insanlarına yönelik suikastlar karşısındaki sessizliği ve Batılı ülkelerin taleplerine odaklanmasının, onun bağımsız bir uluslararası kuruluş temsilcisinden çok ABD ve İsrail'in siyasi gündemi doğrultusunda hareket ettiği yönündeki algıyı güçlendirdiği savunuldu.
Analizde, bu nedenle Grossi'nin son görüşmelere katılımının engellenmesinin, müzakere sürecini İran kamuoyu nezdinde güvenilir bulunmayan bir aktörün etkisinden korumaya yönelik önleyici bir adım olarak değerlendirildiği belirtildi.
Analiz, İsrail'in İran'a yönelik 12 günlük savaşının başlamasında Grossi'nin raporlarının saldırılara gerekçe olarak kullanıldığını kaydederek, UAEA Başkanı'nın nükleer tesislerin bombalanmasını ve nükleer bilim insanlarının öldürülmesini kınamak yerine İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarını takip etmeye odaklandığını vurguladı.
Analizde, bu nedenle İsviçre görüşmelerinde nükleer dosyanın gündemde olmamasının yanı sıra, İran müzakere heyetinin "yıkıcı bir unsur" olarak gördüğü Grossi'nin sürece dahil edilmesini de engellediği ifade edildi.