YDH - İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, haftalık basın toplantısında yerli ve yabancı gazetecilerle bir araya gelerek dış politika gündemindeki son gelişmeleri değerlendirdi ve İsviçre'de yürütülen müzakerelere ilişkin açıklamalarda bulundu.
İran heyetinin Cenevre ziyareti sırasında Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi ile görüşüp görüşmediğine dair soruya yanıt veren Bekai, "Hayır, Genel Direktör ile bir görüşmemiz olmadı" dedi.
İranlı Sözcü, ABD ve İsrail saldırılarında hasar gören İran nükleer tesislerinin UAEA denetçileri tarafından ziyaret edilip edilmeyeceği sorusu üzerine şunları kaydetti:
"ABD ve Siyonist rejimin askeri tecavüzleri sırasında hasar gören tesislerimizde ajansın denetim yapmasına yönelik bir programımız yoktur ve esasen bu alanda tanımlanmış bir protokol bulunmamaktadır. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın (NPT) bir üyesi olarak normal işleyişimizi sürdürüyoruz ve bu normal işleyişin çerçevesi bellidir."
UAEA Yönetim Kurulu'nun bir süre önce İran aleyhinde aldığı karara da değinen Bekai, sorumlu davranarak bu karara "hayır" oyu veren veya çekimser kalan ülkelere teşekkür etti.
Bekai, "Buna karşın, ABD'nin eylemlerine ve cinayetlerine tanıklık etmelerine rağmen karara kabul oyu veren bazı bölge ülkelerinden büyük kırgınlık duyuyoruz" ifadesini kullandı.
İran müzakere heyetinin de sözcülüğünü yürüten Bekai, Fransa Dışişleri Bakanı'nın İran yaptırımları konusunda Avrupalıların Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki rolüne ilişkin açıklamalarını değerlendirdi.
"Kendi düşen ağlamaz" diyen Bekai, Avrupalı tarafların son bir iki yıldaki tutumları nedeniyle marjinalleştiğini belirtti.
Bekai, "Snapback mekanizması olarak bilinen süreçte Avrupalı tarafların hiçbir irade göstermediğini ve son derece sorumsuz davrandığını unutmamalıyız. İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı yürütülen iki dayatma savaşında da uygunsuz pozisyonlar aldılar. Dünya bu tutuma şahittir. Bu sorumsuz davranışların, Avrupalı tarafların itibarını ve konumunu artırmayacağı açıktır. Avrupa, uluslararası konularda rol oynamak istiyorsa yaklaşımını değiştirmeli, bağımsız ve sorumlu davranmaya karar vermelidir. Sadece sızlanarak Avrupa'nın konumu değişmez" dedi.
İran'ın serbest bırakılan varlıklarını kullanmasına yönelik kısıtlamalar getirildiği ve bu kaynaklarla sadece ABD'den tarım ürünü alınabileceği yönündeki iddiaları yanıtlayan Bekai, bu durumu ironik bulduğunu ifade etti.
Bekai, "Daha önce İran medeniyetini yok etmek ve ülkeyi çökertmek olarak ilan ettikleri savaş hedefinin, Amerikalı çiftçileri zenginleştirme amacına indirgenmiş olması bizim için de ilginçtir. Serbest bırakılan fonlarımızı, ülkemizin yararına ve çıkarına olacak şekilde nasıl değerlendireceğimize kendimiz karar veririz. Mal alımı konusunda ise Tarım Bakanlığımız ve ilgili diğer kurumlar kendi tespitlerine göre karar verirler. Herhangi bir kısıtlama söz konusu değildir. Petrol satışına ilişkin izinler dün (pazartesi) itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Bloke edilen veya sınırlandırılan varlıkların harcanması da dahil olmak üzere diğer konular için de aynı durum geçerlidir" açıklamasında bulundu.
Merkez Bankası Başkanı'nın bu konuda detaylı bir açıklama yaptığını hatırlatan Bekai, önemli olan hususun, bloke edilen fonların İran'ın belirlediği ihtiyaçlar doğrultusunda serbestçe kullanılabilir durumda olması olduğunu vurguladı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in, Donald Trump'ın tehditlerinin ardından İran heyetinin müzakere masasını terk etmediği yönündeki iddiasını değerlendiren Bekai, sürece dair şu bilgileri paylaştı:
"Ben her zaman anlatı değil, gerçekleri aktaracağımı taahhüt ettim. İran, ABD ve iki arabulucunun katıldığı toplantı yerel saatle 15.00'te başladı. Yaklaşık bir buçuk saat sürdü ve yarım saatlik kısa bir aranın ardından devam etmesi kararlaştırıldı. Ancak bu arada ABD makamlarının (ABD Başkanı'nın) hakaretamiz ve tehditkar açıklamalarıyla karşılaştık. Bu açıklamaların ardından dörtlü toplantı bir daha yapılmadı. Süreç, arabulucular vasıtasıyla mesaj alışverişi şeklinde devam etti."
Dörtlü müzakereleri durdurma kararının ardından ABD tarafıyla doğrudan temas kurmadıklarını belirten Bekai, "İran'ın ulusal çıkarlarını savunmak ve ülkenin hedeflerini ilerletmek için her türlü aracı kullanırız. Mesaj alışverişine devam etmek o anki maslahata uygundu ve bunun sonucunu da gördünüz" dedi.
Sözcü, petrol ve petrol türevlerinin satışına yönelik yaptırımların ne zaman kaldırılacağına ilişkin bir başka soru üzerine ise, "Bu konudaki lisans dün ABD Hazine Bakanlığı tarafından yayımlandı ve yayımlandığı andan itibaren yürürlüğe girdi" bilgisini verdi.