YDH- İsrail merkezli Jerusalem Post gazetesi, İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ile ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper arasında geçen perşembe günü gerçekleştirilen ve bugüne kadar kamuoyuna açıklanmayan görüşmenin ağırlıklı olarak İran dosyasına odaklandığını yazdı.
Haberde, hafta sonunda açıklanan İsrail-Lübnan-ABD anlaşmasının askeri ayrıntılarının da söz konusu görüşmede şekillendirildiği belirtildi.
Gazetenin konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Cooper'ın İsrail'in kuzey bölgesini de ziyaret etmesi planlanıyordu. Ancak ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı çevresinde tırmanan gerilim nedeniyle bu program iptal edildi.
Haberde, Zamir'in yanı sıra İsrail ordusu Planlama Dairesi Strateji Birimi Başkanı Tuğgeneral Amihay Levin'in de Cooper ile yürütülen görüşme ve müzakerelerde aktif rol aldığı belirtildi.
Gündemin ilk sırasında İran vardı
Jerusalem Post'a göre görüşmelerde, İsrail ve ABD hava, deniz ve hava savunma unsurları arasındaki taktik koordinasyonun artırılması ile iki ülkenin askeri faaliyetlerinin bölgesel dengelere etkisi konusunda ortak stratejik planlama ele alındı.
Haberde, İran konusunda Washington ile Tel Aviv'in siyasi ve diplomatik yaklaşımları arasında “önemli” görüş ayrılıkları bulunduğu, buna karşın üst düzey askeri yetkililerin askeri düzeyde “sürtüşme yaşanmaması” için koordinasyonu korumaya çalıştığı ifade edildi.
Lübnan anlaşmasının askeri ayrıntıları
Gazeteye göre Zamir ile Cooper, hafta sonu duyurulan İsrail-Lübnan-ABD anlaşmasının askeri uygulama esaslarını belirleyen başlıca isimler oldu.
Haberde, iki komutanın Hizbullah'ın ateşkesi “ihlal ettiği” değerlendirilen durumlarda İsrail ordusunun angajman kurallarını ve Lübnan ordusunun kontrolü devralacağı bölgelerden İsrail güçlerinin hangi şartlarda çekileceğini görüştüğü aktarıldı.
Ancak hafta sonu açıklanan anlaşmaya rağmen, İsrail ordusunun Güney Lübnan'ın hangi bölgelerinden ve hangi takvim çerçevesinde çekileceğinin hâlâ netleşmediği belirtildi.
Jerusalem Post'a göre bazı çevreler, İran ile ABD arasında ağustos ortasına kadar sürmesi planlanan 60 günlük müzakere sürecinin Washington'u İsrail üzerinde daha hızlı çekilme yönünde baskı kurmaya sevk edeceğini düşünüyor.
Buna karşılık başka değerlendirmelerde ise, İran'ın mali kaynaklara erişimi ve Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması sağlandığı sürece Tahran'ın İsrail'in Lübnan'dan tamamen çekilmesini hızlandırmak için baskı yapmayacağı öne sürülüyor.
Haberde ayrıca, İran'ın bombalanan üç nükleer tesisindeki zenginleştirilmiş uranyumun enkaz altından çıkarılmasının haftalar hatta aylar sürebileceği, İsrail'in Lübnan'dan çekilme sürecinin bu dosyayla ilişkilendirilebileceği ihtimalinin de değerlendirildiği kaydedildi.
Diğer bir senaryoda ise İsrail ile ABD'nin çekilme sürecini İran dosyasından ayırarak bunu yalnızca Lübnan ordusunun Güney Lübnan'da Hizbullah'ı bölgeden uzak tutma “performansına” bağlayabileceği ifade edildi.
Birden fazla çekilme senaryosu
Habere göre, İsrail ordusunun çekilebileceği birden fazla hat bulunuyor.
Bunlardan ilki, İsrail'in 26 Mayıs öncesindeki konuşlanma hattı olan Litani Nehri ile Vadi Seluki'nin güneyine çekilmesi.
Diğer seçenekler arasında ise İsrail ordusunun “kontrol altına aldığı” üç farklı köy hattından herhangi birine geri çekilmesi yer alıyor. Bu durumda İsrail işgal güçlerinin yaklaşık 10 kilometre içeriden 3 ila 5 kilometrelik hatta çekilmesi söz konusu olabilecek.
Son aşamada ise İsrail ordusunun Şubat 2025'te çekildiği ve Lübnan topraklarının yalnızca birkaç yüz metre içinde bulunan beş askeri karakola dönmesi ihtimali değerlendiriliyor.
Gazete, önceki çekilme sürecinin dört ay sürdüğünü hatırlatarak, bu kez de İsrail'in önce Hizbullah'ın ateşkese uyumunu ve Lübnan ordusunun örgütü Güney Lübnan'dan çıkarma konusundaki performansını test etmek isteyeceğini yazdı.
Lübnan ordusuna “güven” sorunu
Jerusalem Post, İsrail ordusunun Lübnan ordusunun Hizbullah'ı uzun vadede sınırlandırabileceği konusunda “ciddi kuşkular” taşıdığını aktardı.
Habere göre İsrail ordusu, 2024'ün son aylarında Lübnan ordusunun Hizbullah karşısında “çekingen” davrandığını ve İsrail'in ilettiği “ateşkes ihlali” şikâyetlerine yeterince sert müdahale etmediğini savunuyordu.
Buna karşılık Nisan 2025'te İsrail ordusu, Lübnan ordusunun Hizbullah'a ilişkin yaklaşık 500 ayrı şikâyet konusunda harekete geçtiğini bildirmişti.
Ancak Temmuz 2025'e gelindiğinde İsrail ordusunun yeniden Lübnan ordusunun kararlılığının zayıfladığı değerlendirmesini yaptığı belirtildi.
Haberde, bunun nedenlerinden birinin Lübnan ordusundaki Şii personelin önemli bölümünün Hizbullah'a sempati duyduğu yönündeki İsrail değerlendirmesi olduğu ifade edildi.
Gazete ayrıca, Hizbullah'ın Lübnan ordusuna kıyasla daha iyi silahlanmış ve savaşma konusunda daha kararlı görüldüğünü kaydetti.