YDH- Reuters'te yayımlanan analizde, İran savaşında çatışmaların ilk aşamasının sona ermiş görünmesine rağmen bunun kalıcı bir barıştan çok, ABD'deki ara seçimlere kadar sürecek “geçici bir denge” olabileceği değerlendirildi.
Analizde, İran'ın enerji piyasaları üzerindeki etkisini kasım ayındaki ABD ara seçimlerine kadar koruyabileceği, seçimlerin ardından ise Washington ile Tahran arasında “yeni bir gerilim ihtimalinin yeniden yükselebileceği” öne sürüldü.
"Geçici ateşkes, kalıcı barış anlamına gelmiyor"
Yatırım stratejisti Joachim Klement imzalı analizde, ABD ile İran arasında yürütülen 60 günlük müzakerelerin kalıcı bir uzlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmayacağının “belirsiz” olduğu belirtildi.
Hafta sonu yaşanan karşılıklı saldırıların da bu belirsizliği koruduğu ifade edilirken, piyasalarda en önemli gelişmenin Hürmüz Boğazı'nın yeniden enerji taşımacılığına açılması olduğu kaydedildi.
Analize göre, savaş sırasında fiilen kapanan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasıyla petrol fiyatları savaş öncesi seviyelere kadar geriledi.
Petrol fiyatları Trump'ın kararlarını etkiledi
Reuters analizinde, savaş boyunca yükselen petrol fiyatlarının çatışmanın siyasi seyrini “en az” askeri gelişmeler kadar belirlediği savunuldu.
ABD Başkanı Donald Trump rejiminin, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında İran'ın taleplerinin önemli bölümünü kabul etmeye istekli görünmesinde “ekonomik ve siyasi baskıların” etkili olduğu öne sürüldü.
Yazıda, Trump rejiminin en kritik takviminin kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimleri olduğu belirtilerek, seçim sonrasında Washington ile Tahran arasındaki güç dengesinin “değişebileceği” değerlendirildi.
Enflasyon ve akaryakıt baskısı
Analize göre, İran savaşı ABD kamuoyunda geniş destek “görmedi.”
Economist/YouGov anketine göre, Trump'ın net onay oranının savaşın başında eksi 17 iken ateşkes çerçevesi açıklanmadan önce eksi 24'e kadar gerilediği, daha sonra ise eksi 21 seviyesine yükseldiği aktarıldı.
Özellikle enflasyon ve akaryakıt fiyatlarının Trump üzerindeki siyasi baskıyı artırdığı belirtilirken, benzin fiyatlarının savaş sırasındaki yaklaşık 4,50 dolar seviyesinden galon başına 3,90 dolara kadar gerilemesinin Beyaz Saray açısından rahatlama sağladığı ifade edildi.
Ancak müzakerelerin başarısız olması halinde petrol ve benzin fiyatlarının yeniden yükselebileceği uyarısı yapıldı.
"İran'ın Hürmüz kartı sürüyor"
Analizde, İran'ın enerji fiyatlarını yükseltmek için Hürmüz Boğazı'nı tamamen kapatmasına gerek olmayabileceği savunuldu.
Bunun yerine Körfez'deki petrol ve doğal gaz akışının yeniden risk altına girebileceği algısının bile petrol, doğalgaz, taşımacılık ve gübre fiyatlarını hızla yükseltebileceği belirtildi.
Bu durumun seçim yılına giren ABD açısından İran'a önemli bir ekonomik baskı aracı sağladığı yorumu yapıldı.
Ara seçimlerden sonra tablo değişebilir
Reuters analizine göre, 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından mevcut denge değişebilir.
Cumhuriyetçilerin Kongre'de sandalye kaybetmesi halinde Trump'ın daha sert bir Kongre ile karşı karşıya kalabileceği, bunun da iç politikada hareket alanını daraltabileceği ifade edildi.
Demokratların Temsilciler Meclisi'ni yeniden kazanma ihtimalinin yüksek olduğuna dikkat çekilen analizde, iç politikadaki olası tıkanmanın Trump'ı dış politikada “yeni başarı arayışlarına” yöneltebileceği öne sürüldü.
Yazıda, Trump'ın şu aşamada geniş çaplı bir savaşa dönme konusunda isteksiz görünmesine rağmen, İran'a taviz verdiği yönündeki eleştirilerin hem ABD'de hem de uluslararası alanda arttığı belirtildi.
Avrupa'ya enerji uyarısı
Analizde, taraflar arasında özellikle İran'ın nükleer programı konusunda ciddi görüş ayrılıklarının sürdüğü ve sonbahara kadar nihai bir anlaşmaya varılamaması ihtimalinin yüksek olduğu değerlendirildi.
Bu nedenle önümüzdeki dönemin "kalıcı savaş değil, kalıcı risk" dönemi olacağı yorumu yapıldı.
Reuters analizinde, özellikle Avrupa ve Asya'daki büyük enerji ithalatçısı ülkelerin petrol ve doğal gaz fiyatlarında ani dalgalanmalara karşı kırılgan kalmaya devam edeceği belirtildi.
Analizde, bu ülkelerin en etkili çözümünün ithal fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmak olduğu savunulurken, Avrupa'nın son yıllardaki enerji krizlerinin ardından yerli üretimi artırma, yenilenebilir enerji ve nükleer yatırımlarını hızlandırma yönünde adımlar attığı ifade edildi.
Sonuç bölümünde ise “İran savaşının bir aşamasının sona ermiş olabileceği ancak daha uzun sürecek jeopolitik mücadelenin yeni başladığı” değerlendirmesi yapıldı.