YDH - ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'daki ikinci döneminde elde ettiği 2,2 milyar doları aşan geliri, uluslararası kamuoyunda kamu görevi ile kişisel ticari çıkarların birbirine karışması konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Financial Times (FT) gazetesinde yayımlanan analizde, uzman görüşlerine dayandırılarak yapılan değerlendirmeler, Trump'ın yönetim tarzının Afrika ve Asya'daki otoriter liderlerin patrimonyal yönetim biçimleriyle benzerlikler taşıdığına işaret ediyor.
Tartışmalar, Trump'ın Katar Emiri tarafından kendisine hediye edilen 400 milyon dolar değerindeki Boeing 747 tipi özel uçakla Kuzey Dakota'ya yaptığı seyahatin ardından ivme kazandı.
Bu seyahat, Trump'ın şahsi gelirlerine ilişkin resmi verilerin açıklandığı ve hükümet bünyesindeki olası çıkar çatışmalarına dair soru işaretlerinin tırmandığı bir döneme denk geldi.
Birmingham Üniversitesinde Afrika üzerine çalışmalar yürüten uzman akademisyen Nick Cheeseman, FT'ye yaptığı açıklamada, Trump'ın idari yaklaşımının Afrika'nın belirli bölgelerinde görülen "patrimonyal" sistemleri andırdığını ifade etti.
Bu sistemlerde devlet başkanlarının ülkeyi adeta kendi şahsi hanelerinin bir uzantısı gibi yönettiğini belirten Cheeseman, "Bu durum, genellikle kamu görevi ile kişisel servet arasındaki sınırların tamamen ortadan kalkmasıyla doğrudan ilişkilidir" değerlendirmesinde bulundu.
Analizde ayrıca, Trump'ın yönetim pratiği ile Türkiye'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan dönemindeki uygulamalar arasında da benzerlikler kurulduğu aktarılıyor.
Erdoğan'ın aile bireyleri ve yakın siyasi çevresinin, iktidarın sunduğu imkanlardan fayda sağladığı yönündeki iddialara atıfta bulunulan haberde, tarihçi Howard Eissenstat'ın dikkat çekici bir yorumuna yer veriliyor.
Eissenstat, Trump'ın birçok açıdan Erdoğan'ı geride bıraktığını savunarak, "Trump yönetiminde 'açgözlülük iyidir' şeklinde özetlenebilecek bir atmosfer hakim ve bu durum Erdoğan'ın siyaset yapma tarzından oldukça farklı" ifadelerini kullanıyor.
Beyaz Saray ise Trump'ın başkanlık makamını kendi çıkarları doğrultusunda kullandığı yönündeki eleştirileri kesin bir dille reddediyor.
Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Anna Kelly, FT'ye yaptığı açıklamada, "Başkan'ın uyguladığı politikalar tüm Amerikan halkını daha müreffeh kılmıştır" diyerek savunmada bulundu. Kelly ayrıca, Trump'ın tüm gelirlerinin bağımsız finans kuruluşları tarafından yönetilen, tamamen isteğe bağlı hesaplarda tutulduğunu kaydetti.
Buna karşın uzmanlar, Trump'ın geçmişteki diğer ABD başkanlarının yanı sıra İngiltere Başbakanı Rishi Sunak veya Çekya'nın eski Başbakanı Andrej Babiš gibi isimlerden farklı olarak, mal varlıklarını bağımsız bir mütevelli heyetine (blind trust) devretmeyi reddettiğine ve şirketlerinin kontrolünü elinde tutmaya devam ettiğine işaret ediyor.
Bu durumun yanı sıra, ABD Dışişleri Bakanlığının ülkenin 250'nci kuruluş yıldönümü vesilesiyle üzerinde Trump'ın portresinin yer aldığı hatıra pasaportları basması da kamusal kaynakların şahsi temsile tabi kılınması eleştirilerini beraberinde getiriyor.
Yolsuzlukla mücadele uzmanları, Trump ailesinin doğrudan kendi yönetiminin düzenleme yetki alanında bulunan kripto para projelerinden maddi kazanç sağladığını savunuyor.
Trump, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, ailesine ait kripto para girişimi World Liberty Financial (WLF) platformunun gelir akışları hakkında detaylı bilgiye sahip olmadığını iddia etmiş, ancak bu faaliyetlerde yasalara aykırı herhangi bir unsur bulunmadığını vurgulamıştı.
Şahsi ticari işleriyle bizzat ilgilenmediğini öne süren ABD Başkanı, şirketlerin yönetiminin çocuklarında olduğunu belirtmişti.
ABD Hükümet Etiği Ofisi tarafından 1 Temmuz tarihinde yayımlanan 927 sayfalık 2025 yılı finansal raporu ise Trump'ın ticari faaliyetlerinin boyutunu ortaya koyuyor. Resmi belgelere göre, Trump'ın kripto varlıklarla ilişkili gelirleri yaklaşık 515 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti.
Reuters haber ajansının rapordan aktardığı ayrıntılarda, Trump'ın kendi adını taşıyan "TRUMP" adlı memecoinlerin satışından da 635 milyon dolar tutarında bir gelir elde ettiği bilgisi yer alıyor.