YDH - Fransa'nın İngiltere'nin Avrupa Birliği (AB) savunma fonu SAFE kapsamındaki kredilere erişimini engelleme girişimleri, Paris'in kendi projelerini olumsuz etkiledi.
Financial Times gazetesinin konuya aşina üç kaynağa dayandırdığı haberine göre, Fransa'nın bizzat ısrar ettiği katı kriterler, kendi ortak projelerinin fon dışı kalmasına yol açtı.
Brüksel, geçen yılın ilkbahar aylarında ortak savunma alımlarının artırılmasını hedefleyen 150 milyar euro hacimli SAFE kredi mekanizması üzerinde uzlaştı.
SAFE, Avrupa'nın yeniden silahlandırılmasını öngören 800 milyar euro büyüklüğündeki ReArm Europe planının bir parçasını oluşturuyor.
Bu plan, kredilerin yanı sıra üye ülkelerin savunma harcamalarını gayrisafi yurtiçi hasılalarının (GSYİH) yüzde 1,5'i oranında artırmalarını sağlamak amacıyla bütçe kurallarının esnetilmesini de içeriyor.
Düzenleme sayesinde AB üyeleri, silah üretimi için 650 milyar euro biriktirmek üzere kurallarda belirlenen yüzde 3'lük kamu borcu sınırını aşabiliyor.
Toplanacak kaynakların öncelikle hava savunma sistemleri, füzeler, topçu silahları ve insansız hava araçlarının tedarikinde kullanılması, bu yolla Ukrayna'nın askeri kapasitesinin de güçlendirilmesi planlanıyor.
Kaynaklar, Fransız hükümetinin bu fondan 16,2 milyar euro talep ettiğini, ancak Avrupa Komisyonunun yalnızca 15,1 milyar euronun tahsisini onayladığını aktarıyor.
Bu durumun, İngiltere bağlantılı bazı projelerin Paris'in kendi talep ettiği kriterleri karşılayamamış olmasından kaynaklandığı ifade ediliyor.
Seçim sürecinde elenen projeler arasında, Airbus, İngiliz BAE Systems ve İtalyan Leonardo ortaklığında faaliyet gösteren füze üreticisi MBDA'nın geliştirdiği çalışmaların da bulunduğu belirtiliyor.
MBDA'nın İngiltere ve Fransa birimleri, Ukrayna tarafından da kullanılan uzun menzilli Storm Shadow ve Scalp füzelerini üretiyor.
Fransa, fondan finanse edilecek projelerin üretim değerinin yüzde 65'inin AB tek pazarında (Norveç ve İzlanda dahil) veya Ukrayna'da gerçekleştirilmesini şart koşmuştu.
Üçüncü ülkelerdeki yüklenicilerin payının yüzde 35 ile sınırlandırılması, bu sınırın aşılması için ise ilgili ülkenin AB ile güvenlik ve savunma alanında ortaklık anlaşması imzalamış ve programa mali katkı sağlamayı kabul etmiş olması gerekiyordu.
Mevcut durumda bu iki koşulu birden yalnızca Kanada karşılıyor.
Londra yönetimi geçen yıl Brüksel ile bir savunma anlaşması imzalamış, ancak Fransa'nın Avrupa Komisyonundan İngiliz tarafı için 6 milyar euronun üzerinde bir katkı payı talep etmesini istemesi üzerine bütçe görüşmeleri tıkanmıştı.
Bu talep daha sonra 2 milyar euroya düşürülse de taraflar arasında nihai bir anlaşmaya varılamadı.
Gelişmeler hakkında değerlendirmede bulunan Fransız bir yetkili, "Safe programı ile bağlantılı olan ve bizzat savunduğumuz kriterleri tamamen destekliyoruz" dedi.
Yetkili, "Safe, Avrupa savunma sanayisini geliştirme ve destekleme aracıdır; Avrupa önceliği ilkesinin özü de tam olarak budur" ifadelerini kullandı.
Diplomatlar ve yetkililer, Macaristan ve İtalya gibi ülkelerin SAFE programı kapsamında kendilerine ayrılan limitlerin tamamını kullanmayı planlamadıklarını, bu nedenle yaklaşık 18 milyar euro değerindeki kredi limitinin boşta kalacağını aktarıyor. Bu kaynakların nasıl dağıtılacağına Avrupa Komisyonu karar verecek.
Almanya dahil bazı üye ülkeler ise SAFE fonunun kaynaklarını kullanma konusunda isteksiz davranıyor.
Üst düzey bir AB diplomatı, "Üye devletler tarafında ek borçlanmaya yönelik büyük bir talep bulunmuyor" diyerek, ülkelerin savunma alanında dahi olsa yeni yükümlülükler altına girmeye hazır olduklarına dair bir işaret görmediklerini belirtti.