YDH- ABD merkezli CNN International, İran'a yönelik saldırıların mevcut hızda sürmesi halinde ABD'nin kritik silah stoklarının daha da “ağır baskı” altına gireceğini ve bunun Washington'ın Çin ya da Kuzey Kore'yle yaşanabilecek olası bir savaşa hazırlığını etkileyebileceğini bildirdi.
Haberde, ABD Başkanı Donald Trump'ın cuma günü İran'la çatışmadaki ateşkesin “sona erdiğini” yinelemesiyle birlikte, “uzun menzilli hassas saldırılar ve hava savunması için kullanılan bazı temel mühimmat stoklarının” durumuna ilişkin kaygıların yeniden arttığı belirtildi.
Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi (CSIS) uzmanı ve emekli Deniz Piyadeleri Albayı Mark Cancian, savaşın son beş gündeki hızında sürmesi halinde stokların Hint-Pasifik bölgesindeki riskleri “daha yüksek bir seviyeye” taşıyacak ölçüde azalabileceğini söyledi.
“Destansı Öfke Operasyonu” adı verilen İran’a yönelik saldırıların ilk aşamasında ABD ordusunun, uzun menzilli hassas saldırılar ile düşman hava ve füze saldırılarına karşı savunmada kullanılan “binlerce” kritik füzeyi tükettiği kaydedildi.
Brookings Enstitüsünde dış politika araştırmalarını yöneten Michael O'Hanlon, mühimmat stoklarının “tercih edilenden daha düşük seviyede” olduğuna şüphe bulunmadığını ifade etti.
CSIS analizine göre, ABD ile İran arasındaki geniş çaplı çatışmalar nisanda sona erdiğinde Pentagon, “THAAD balistik füze önleyicilerinin en az yarısını, Patriot hava savunma önleyicilerinin yaklaşık yarısını ve Tomahawk kara saldırı füzelerinin yaklaşık yüzde 30'unu” kullanmıştı.
CNN, daha önce Savunma Bakanlığının iç stok tahminleri hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayanarak söz konusu analizin doğruluğunu teyit ettiğini bildirdi.
Stokların yenilenmesi yıllar sürebilir
Ateşkesin ardından karşılıklı düşük yoğunluklu saldırılarda daha az Amerikan füzesi kullanılması, ABD stoklarına “geçici” bir rahatlama sağladı.
Ancak Cancian, “kritik füzelerin üretim ve teslimat hızının düşük olduğuna” dikkat çekti. Mevcut mali yıl teslimat takvimine göre Pentagon'un ayda yaklaşık 15 yeni Tomahawk ve 20 Patriot füzesi aldığı, 2026 yılı için ise THAAD teslimatı öngörülmediği belirtildi.
CSIS, bu stokların İran savaşı öncesindeki seviyelere çıkarılmasının “üç yıl veya daha uzun” sürebileceğini hesapladı.
Pentagon'da bütçeden sorumlu bakan yardımcılığı ve vekaleten mali işler yöneticiliği yapan Amerikan Girişim Enstitüsü kıdemli uzmanı Elaine McCusker, mühimmatların yenilenme takviminin büyük ölçüde “yıllarla” ölçüleceğini söyledi.
McCusker, çoğu mühimmat için stok yenileme süresinin “iki ila beş yıl” arasında olacağını ifade etti.
Amerikan Girişim Enstitüsüyle bağlantılı emekli Tümgeneral ve savunma tedarik uzmanı John Ferrari ise savaşın başlamasından bu yana Kongrenin kullanılan tek bir füzenin yerine konulması için dahi ödenek “ayırmadığını” belirtti.
Ferrari, üretimin halen “normal, yavaş ve barış dönemine özgü yıllık süreç” üzerinden yürütüldüğünü kaydetti.
Beyaz Saray son haftalarda İran savaşının maliyetlerini ve bazı ilgisiz programları karşılamak üzere Kongreden resmen ek bütçe talebinde bulundu. Ancak tasarının Kongreden geçmesinin “zor” olduğu bildirildi.
Bir Pentagon yetkilisi, Savunma Bakanlığı’nın savunma sanayi altyapısını hızla genişletmeye kararlı olduğunu söyledi.
Trump, haziran ayında düzenleyici engelleri kaldırmak ve füze üretimini hızlandırmak amacıyla Savunma Üretim Yasası'nı devreye sokmuş, Pentagon da üretim hatlarının genişletilmesi için şirketlerle anlaşmalar imzalamıştı.
Pentagon yetkilisi, “Bakanlık, büyük ölçekli üretim gerçekleştirmek ve tedarik zincirlerinin dayanıklılığını artırmak amacıyla Amerikan yenilikçiliğinin en iyi örneklerini agresif biçimde devreye sokuyor.” dedi.
Cancian ise Savunma Üretim Yasası'nın kullanılmasının faydalı olduğunu ancak etkisinin sınırlı kalacağını belirterek, üretim kapasitesinin artırılmasının zaman aldığını vurguladı.
Patriot üretimi için lisans arayışı
Almanya ve Ukrayna gibi ülkelere Patriot önleme füzelerini kendi topraklarında üretme lisansı verilmesinin, artan küresel talep karşısında ABD'deki üretim hatları üzerindeki baskıyı hafifletebileceği belirtildi.
Trump, perşembe günü Türkiye'deki NATO Zirvesi sırasında Ukrayna'ya Patriot üretim lisansı verileceğini açıklamıştı.
Ancak haberde bu tür anlaşmaların yavaş ilerlediğine dikkat çekildi. Japonya'nın Patriot fabrikasını kurmasının üç yıl sürdüğü, Almanya'nın ise üretim hattı çalışmalarına 2022'de başlamasına rağmen henüz Patriot füzesi üretemediği kaydedildi.
CSIS analizine göre, Hassas Vuruş Füzesi ve Müşterek Havadan Karaya Taarruz Füzesi gibi diğer mühimmat stokları daha hızlı yenilenebilecek ve 2027'nin ortası ya da sonuna doğru savaş öncesi seviyelerine ulaşabilecek.
Cancian, kritik füzelerin yüksek hızda tüketilmesinin yalnızca Çin'le olası bir savaş açısından risk yaratmadığı uyarısında bulundu.
Uzmanlara göre, Kuzey Kore'yle muhtemel bir savaşa ilişkin ABD planları da hem düşman hedeflerini vurmak hem de Amerikan kuvvetleriyle Seul'ü Pyongyang'ın öngörülen yoğun saldırılarından korumak için önemli miktarda füze kullanılmasını gerektiriyor.
Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, nisanda CNN'e yaptığı açıklamayla aynı ifadeleri kullanarak, “Amerikan ordusu dünyanın en güçlü ordusudur ve başkanın belirleyeceği yer ve zamanda görev yapmak için ihtiyaç duyduğu her şeye sahiptir.” iddiasında bulundu.
Parnell, ABD ordusunun farklı muharip komutanlıklar bünyesinde birçok başarılı operasyon yürüttüğünü ve Amerikan halkıyla çıkarlarını koruyacak geniş bir kapasite cephaneliğini muhafaza ettiğini savundu.
Brookings Enstitüsünden O'Hanlon ise ABD ordusunun Çin veya Kuzey Kore saldırganlığını caydırma kapasitesinin henüz zarar gördüğünü düşünmediğini belirtti.
Bununla birlikte O'Hanlon, belli bir noktadan sonra caydırıcılığın zayıflayabileceği uyarısında bulundu.
O'Hanlon, “Bu noktanın nerede olduğunu ölçmek veya bilmek muhtemelen mümkün değil çünkü büyük ölçüde rakibin psikolojisine bağlı.” ifadelerini kullandı.