YDH - Colorado’da düzenlenen yıllık Aspen Güvenlik Forumu’na bu hafta, toplantıya bizzat katılmayan ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon) Müsteşarı Elbridge Colby’nin açıklamaları damgasını vurdu.
Colby’nin, ABD’nin müttefiklerinin Amerikan savunma sanayisini kopyalamaya veya onun yerini almaya çalışmaması gerektiği yönündeki ifadeleri, dört gün süren forum boyunca hararetli tartışmalara yol açtı.
Colby, hafta içinde sosyal medyada yaptığı paylaşımda, dünya genelinde ABD askeri varlığına ve angajmanına yönelik son derece güçlü ve sürekli bir talep olduğunu yazdı.
Belçika ve Norveç gibi ülkelerden foruma katılan müttefik yetkililer, ABD ile olan ittifaka bağlılıklarını dikkatli bir dille teyit etseler de kapalı kapılar ardında, öngörülemez bir Trump yönetimi ihtimaline karşı Washington’a daha az bağımlı olma arayışına girdiklerini gösterdi.
Hassas iç değerlendirmeleri aktarmak üzere isminin açıklanmasını istemeyen Avrupalı bir diplomat, Politico'ya verdiği demeçte, Colby’nin büyük resmi kaçırdığını belirtti.
Diplomat, kısa vadede herkesin savunma bütçelerini artırması nedeniyle talebin yükseldiğini ve Colby’nin bu noktada haklı olduğunu kabul ederken, orta ve uzun vadede ise kendi alternatiflerini yaratmaya başladıklarını dile getirdi.
Güvenlik teknolojileri şirketi Anduril’in Başkanı ve Strateji Ofisi Başkanı Chris Brose, forumda Avrupalı ve Kanadalı güvenlik uzmanlarına hitaben yaptığı konuşmada, şirketinin Avrupalı müşterilere daha fazla kontrol alanı tanıyacak şekilde adapte olduğunu söyledi.
Brose, Polonya'nın devlete ait silah şirketiyle birlikte yürüttükleri düşük maliyetli füze üretim projesini buna örnek gösterdi.
Mevcut ABD yönetiminin izlediği politikaların Avrupa’da Amerikan şirketlerine karşı bir tür tepki dalgası yarattığını ifade eden Brose, kendileri için asıl meselenin, Avrupalı müttefiklerin artık sadece alıcı değil, üretici olmak istedikleri gerçeğini görerek hareket etmek olduğunu kaydetti.
Pentagon ve Anduril konuya ilişkin yorum taleplerine hemen yanıt vermezken, Beyaz Saray ise Avrupa’da Amerikan şirketlerine karşı bir tepki oluştuğu yönündeki iddiayı reddetti.
Sözcü Olivia Wales, bu iddianın yanlış bir varsayıma dayandığını belirterek, bu ay yapılan NATO zirvesinde Başkan Trump'ın Avrupalı müttefiklerden gelen savunma yatırımlarındaki artışı duyurduğunu, milyarlarca dolarlık büyük anlaşmaların ve ortak girişimlerin güvence altına alındığını savundu.
Cumhuriyetçi Senatör Bill Cassidy, konferans sırasında verdiği söyleşide, özellikle müttefiklerin ABD silah siparişlerinde gecikmelerle karşılaştığı bu dönemde, Avrupa’nın kendi teknolojisini geliştirmesinin ABD tarafından teşvik edilmesi gerektiğini söyledi.
Cassidy, Avrupa’nın Amerikan sanayisinin yerini tamamen alamayacağını ancak onu destekleyebileceğini belirterek, Avrupalı müttefiklerin ABD’ye bağımlı birer vasal devlet haline geleceği fikrinin hem ABD hem de müttefikler için zararlı olduğunu kaydetti.
Demokrat Senatör Chris Murphy de Avrupalı müttefiklerin kendi yollarına gitmeye başladığını dile getirdi.
Murphy, Avrupalıların içe kapanmacı ve aşırı milliyetçi Trump fenomeninin sona erdiğine inanmadıklarını, bu nedenle kendi planlarını yapmaya giriştiklerini ifade etti.
Forumda katılımcılar, Kanada eski Merkez Bankası Başkanı Mark Carney ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın bu ay The Economist dergisinde yayımlanan ortak makalesine de atıfta bulundu.
İki lider, "değerlere dayalı gerçekçilik" zemininde hareket eden orta ölçekli güçlerin oluşturacağı geçici koalisyonların eski düzenin yerini alabileceğini savunmuş ve Kanada’nın da yakın zamanda dahil olduğu Avrupa Birliği’nin düşük faizli savunma kredisi programı SAFE anlaşmasını örnek göstermişti.
Finlandiya Dışişleri ve Savunma bakanlarının müsteşarı Pasi Rajala, forumun son gününde yaptığı konuşmada, daha fazla uydu tedarik etme ihtiyacını vurgularken, bu uyduların doğrudan kendi ellerinde bulunan egemen uydular olması gerektiğinin altını çizerek genel havayı özetledi.
Eski Başkan George W. Bush döneminde Ulusal Güvenlik Konseyi’nde görev yapan Kori Schake ise yıllık konferansta adeta bir "endişe senfonisi" hissettiğini belirtti.
Schake, Trump yönetimi politikalarının yarattığı dinamik nedeniyle herkesin, ABD’nin engelleyici olamayacağı yeni bir denklem arayışında olduğunu kaydetti.
Orta ölçekli güçlerin Amerikan gücünün birleştirici rolünü gerçekten ikame edip edemeyeceği konusunda şüpheleri olduğunu ekleyen Schake, yine de müttefiklerin bunu denemekle akıllıca davrandıklarını sözlerine ekledi.