YDH- Wall Street Journal (WSJ), İran'ın savaş boyunca Hayber Şiken füzesini yalnızca bir silah olarak değil, sürekli geliştirilen bir saldırı sistemi olarak kullandığını, Tahran'ın her saldırıdan elde ettiği tecrübelerle ABD ve İsrail hava savunmasını aşmaya yönelik yeni taktikler geliştirdiğini yazdı.
Gazeteye konuşan ABD'li yetkililere göre İran, çatışmaların bu ay yeniden başlamasından bu yana Hayber Şiken füzelerini Amerikan üslerine yönelik saldırılarda kullanıyor. Yetkililer, İran'ın farklı uçuş rotaları, hızlar ve manevraları aynı saldırıda bir araya getirerek ABD hava savunmasını şaşırtmaya çalıştığını belirtti.
Savaş boyunca ABD ve müttefiklerinin Hayber Şiken füzelerinin büyük bölümünü düşürdüğünü iddia eden yetkililer, ancak bazı füzelerin savunma sistemlerini aşarak hedeflerine ulaştığını söyledi.
Hayber Şiken'in öne çıkan özellikleri
Askeri analistlere göre Hayber Şiken'in en önemli avantajlarından biri hareket kabiliyeti. İran'ın eski nesil sıvı yakıtlı balistik füzeleri ateşlenmeden önce uzun süre yakıt ikmali gerektirirken, Hayber Şiken önceden yakıt ikmali yapılarak depolanabiliyor ve kısa sürede kamyon ya da diğer mobil platformlara yüklenerek ateşlenebiliyor. Bu özellik, ABD ve İsrail savaş uçaklarının İran'daki füze üslerini hedef alma girişimlerinden kaçınmasını kolaylaştırıyor.
Analistler ve yetkililer, füzenin bazı modellerinde patlayıcı savaş başlığını taşıyan ve uçuşun son safhasında gövdeden ayrılan burun bölümünde küçük bir motor bulunduğunu belirtiyor. Yaklaşık saatte 6 bin mil (9 bin 600 kilometre) hızla hedefe yaklaşan bu bölüm, son aşamada yön değiştirerek hava savunma sistemlerinden kaçınabiliyor.
Balistik füzelerin atmosfer dışına çıktıktan sonra hedefe yöneldiğini hatırlatan uzmanlar, Hayber Şiken'in diğer birçok balistik füzeden farklı olarak uçuş rotasını değiştirebilme kabiliyetine sahip olduğunu, bunun da füzenin tespit edilmesini ve imha edilmesini zorlaştırdığını ifade ediyor.
ABD'li yetkililere göre İran yalnızca Hayber Şiken füzelerine güvenmiyor. Tahran aynı hedeflere yüksek hızlı saldırı İHA'ları ve daha basit balistik füzeler de yönelterek farklı tehditleri aynı anda kullanıyor. Yetkililer, İran'ın savaş boyunca taktiklerini sürekli değiştirerek hava savunmasını aşma ihtimalini artırmaya çalıştığını söyledi.
Ateşkesin bozulmasının ardından İran bölgedeki Amerikan üslerinde askerlerin barındığı yaşam alanlarını tekrar tekrar hedef aldı. Hava savunma sistemlerinin temelini oluşturan radarlar da öncelikli hedefler arasına girdi. ABD'li yetkililer, bu stratejinin Amerikan askerleri açısından riski “önemli ölçüde” artırdığını dile getirdi.
Eski ABD Merkez Kuvvetler Komutanı (CENTCOM) Komutanı emekli Orgeneral Joseph Votel, İran'ın savaş boyunca edindiği tecrübeleri hızla uygulamaya koyduğunu belirtti.
Votel şöyle dedi: "Bu bize İran'ın dikkatle izlediğini, öğrendiğini ve bize ulaşmanın yollarını aradığını gösteriyor. İran uzun yıllardır geliştirdiği füze, roket ve İHA programları sayesinde bu alanda önemli bir uzmanlığa sahip."
İran savaş boyunca elde ettiği verileri kullanıyor
ABD ve İsrail'in savaş başlamadan önceki değerlendirmelerine göre, İran'ın envanterinde Hayber Şiken ve diğer orta menzilli balistik füzelerden yaklaşık 2 bin 500 adet bulunuyordu.
Bağımsız füze uzmanı Fabian Hinz, İran'ın yer altındaki üslerde depolanan parçalardan yeni füzeler üretmeye devam ediyor olabileceğini, ancak füze motorlarının üretildiği tesislerin savaş sırasında imha edildiğini söyledi.
Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü'nde İran stratejisi üzerine çalışan Nicole Grajewski ise İran'ın savaş sırasında Hayber Şiken füzesinin avantajlarını daha iyi kavradığını belirtti.
Grajewski, "İranlılar savaş sırasında Hayber Şiken'in üretiminin oldukça ucuz, fırlatma sistemlerinin esnek ve operasyonel açıdan oldukça etkili olduğunu gördü" değerlendirmesinde bulundu.
İran savaş boyunca Hayber Şiken füzelerini İsrail'e karşı da kullandı.
İran ise daha önce Hayber Şiken füzeleriyle İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun çalışma ofisini ve İsrail Hava Kuvvetleri Komutanlığı karargâhını hedef aldığını duyurmuştu.
Tahran geçen ay da jet motorlu İHA'larla birlikte yeni bir Hayber Şiken saldırısı düzenlediğini açıklamıştı.
İran, Hayber Şiken'in üretim maliyetine ilişkin resmi bir bilgi açıklamazken, analistler füzenin ABD ve İsrail'in kullandığı önleme sistemlerine kıyasla çok daha düşük maliyetli olduğunu belirtiyor.
Kullanılan önleme sistemine bağlı olarak Amerikan ve İsrail önleme füzelerinin birim maliyeti 2 milyon ila 15 milyon dolar arasında değişiyor.
İran, savaş boyunca gerçekleştirdiği her füze saldırısından elde ettiği verileri analiz ederek hava savunma sistemlerini aşma ihtimalini artıracak yöntemler geliştirmeye çalışıyor.
Bağımsız füze uzmanı Fabian Hinz, İran'ın önceki saldırılardan önemli dersler çıkardığını belirterek, "İran hava savunmasını aşmada hangi manevraların daha etkili olduğunu gördü. Her muharebe kullanımı yeni veriler sağlıyor ve bu da İran için son derece değerli" ifadelerini kullandı.
Hinz ayrıca, İran'ın uzun süredir Hayber Şiken füzesinin uçuşunun son safhasında manevra yaparak hava savunma sistemlerinden kaçabildiğini öne sürdüğünü, savaş sırasında elde edilen tecrübelerin de bu kabiliyetin daha etkin kullanılmasına katkı sağladığını söyledi.