YDH - İran, Hürmüz Boğazı'nın yönetimine ilişkin Umman tarafından sunulan yeni teklifi kabul etmediğini ve planın başarı şansı bulunmadığını açıkladı.
Körfez bölgesinden bir kaynağın dün Reuters'a aktardığına göre Umman, Hürmüz Boğazı'nın yönetimi için gönüllü katılım ücretlerine dayalı ortak bir bölgesel mekanizma kurulmasını Tahran'a teklif etti.
Bölge ülkeleri tarafından desteklendiği belirtilen bu plan, staretjik su yolunun kontrolünün tek başına İran'ın elinde olmamasını öngörüyordu.
Daily Pakistan gazetesine 28 Temmuz Salı günü konuşan üst düzey bir Körfez yetkilisi de Umman heyetinin Tahran ziyareti sırasında sunulan önerinin İran ve Suudi Arabistan tarafından başlangıçta olumlu karşılandığını ileri sürdü.
Öneri; gemi trafiğini denetlemek, gönüllü ücretleri toplamak ve seyrüsefer güvenliğini sağlamak amacıyla bölgesel deniz kuvvetleriyle koordineli çalışacak ortak bir denetim organının kurulmasını içeriyordu.
Savaş öncesinde dünya enerji sevkiyatının beşte birinin geçtiği boğazda Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi üye ülkelerin de güvenlik operasyonlarına katılması planlanıyordu.
Finansman modelinin ise kullanıcıların seyrüsefer, çevre koruma ve arama-kurtarma giderlerine gönüllü katıldığı Malakka Boğazı örneğine dayanması öngörülüyordu.
İddiaya Tahran yönetimi, karasularındaki gemi trafiğini kontrol etme hakkını saklı tutmakla birlikte özel görüşmelerde planı "olumlu bir adım" olarak niteledi.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı da İranlı mevkidaşıyla yaptığı telefon görüşmesinde, bölgesel istikrarın sağlanması ve ABD'nin "saldırgan" eylemlerinden kaynaklanan güvensizliğin giderilmesi için işbirliğinin önemine vurgu yaparak plana destek beyan etti.
Tüm bu iddialara karşın Reuters'a konuşan İranlı bir yetkili, Tahran'ın yeni Umman teklifini reddettiğini ve plana bir şans tanımadığını bildirdi.
İranlı yetkili, "Boğazın kontrolünün İran ve Umman arasında yarı yarıya paylaşılması planı, Umman değerli bir komşu olarak görülse de İran'ın çıkarlarıyla bağdaşmamaktadır" dedi.
Aynı yetkili, ABD ve Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı konusunda gerçekçi olmayan planları kabul ettirmek amacıyla Maskat yönetimine baskı yaptığını belirtti.
Boğazın güneyindeki geçiş rotalarının gemiler için tehlikeli olabileceğini belirten yetkili, Maskat'ın kontrol oranının su yolundaki payıyla orantılı olması gerektiğini kaydetti.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 28 Temmuz Salı günü yaptığı açıklamada Umman'ın gemi geçiş rotalarını iki ülke arasında eşit bölüşmeyi önerdiğini ancak bu planın "İran'ın güvenlik kaygılarını gidermediğini" söyledi.
Garibabadi açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "Umman, diğer taraflar ve arabulucular bir uzlaşma sağlanması için güney rotasının kullanılmasında ısrar ediyor. Bu kesinlikle mümkün değil. Güney rotasını bir saatliğine bile tanımıyoruz."
Tahran'ın karşı bir plan sunduğunu belirten Garibabadi, bu teklife göre gemi geçiş rotalarından birinin tamamen İran karasularında yer alacağını, karşı rotanın bir bölümünün de yine İran deniz sahası sınırları içinde kalacağını açıkladı.
Giriş rotasının tamamen İran'ın kontrolünde olması gerektiğini söyleyen Garibabadi, çıkış rotasının bir kısmının Umman denetiminde kalabileceğini ve bu şartın kabul edilmesi halinde müzakerelerin bir sonraki aşamasına geçilebileceğini ekledi.