YDH- İngiltere ve Galler Yardım Kuruluşları Komisyonu, İşçi Partisi (Labour) Milletvekili Melanie Ward'ın resmi şikayetinin ardından, işgal altındaki Filistin topraklarında uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen İsrail yerleşimlerine mali kaynak aktardıkları iddia edilen yardım kuruluşları hakkında resmi soruşturma başlattı.
The Guardian'ın haberine göre komisyon, yardım kuruluşlarından yerleşimlere aktarılan fonların kapsamını, bu harcamaların kuruluşların kayıtlı amaçlarıyla uyumlu olup olmadığını ve düzenleyici işlem gerekip gerekmediğini inceleyecek.
Soruşturma ilk aşamada isimleri açıklanmayan sekiz yardım kuruluşunu kapsıyor. Ancak komisyon, zaman içinde soruşturmanın başka kuruluşları da içine alacak şekilde genişletileceğini bildirdi.
Soruşturma Labour'ın şikayetinin ardından geldi
The Guardian'a göre soruşturma, İngiltere merkezli yardım kuruluşlarının yasa dışı İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren kurumlara mali destek sağladığını ortaya koyan bir dizi haberin ardından başlatıldı.
Gazete geçen yıl, İngiltere'deki iki yardım kuruluşunun işgal altındaki Batı Şeria'daki Susya yerleşiminde bulunan Bnei Akiva Yeshiva Lisesi'ne yaklaşık 5,7 milyon sterlin aktardığını ortaya çıkarmıştı.
Haziran ayında ise Labour Milletvekili Melanie Ward'ın yaptığı resmi başvurunun ayrıntıları yayımlandı. Başvuruda, İngiltere ve Galler'de faaliyet gösteren 32 yardım kuruluşunun uluslararası hukuka göre yasa dışı sayılan İsrail yerleşimlerine en az 28 milyon sterlin bağış yaptığı belirtildi.
Yardım Kuruluşları Komisyonu'nun başlattığı soruşturma doğrudan bu şikayete dayanıyor.
Komisyonun yüksek riskli uyum birimi müdür yardımcısı Stephen Roake, soruşturmayı duyururken, "Filistin'deki yasa dışı İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren İngiltere merkezli yardım kuruluşları hakkında ciddi iddialar gündeme geldi. İlk adımımız gerçekleri ortaya çıkarmak olacak. Ancak bundan sonra bulgularımıza ve elimizdeki kanıtlara dayanarak düzenleyici işlem gerekip gerekmediğine karar verebiliriz." dedi.
Roake, soruşturma kapsamında elde edilecek bulguların gelecekte yardım kuruluşlarına yönelik düzenleyici rehber hazırlanmasına da katkı sağlayacağını ve bunun kamuoyunun yardım kuruluşlarına duyduğu güveni güçlendirmeyi amaçladığını söyledi.
Hükümet ve Parlamento'da da gündemde
Konu İngiliz hükümetinin de gündemine taşındı. Haziran ayında dönemin İçişleri Bakanı Yvette Cooper, Parlamento'da yaptığı açıklamada, yardım kuruluşlarının "yasa dışı yerleşimlere destek aktarmak amacıyla kötüye kullanıldığı" iddialarının incelenmesini Yardım Kuruluşları Komisyonu'ndan istediğini belirtti.
Cooper, bazı bulguların mevcut kuralların ihlal edildiğine işaret ettiğini söylerken, İngiltere'nin Gift Aid vergi teşviklerinin de yasa dışı yerleşimlere yönlendirilmiş olabileceği endişesini dile getirdi.
Melanie Ward ise yalnızca soruşturma açılmasının yeterli olmadığını savundu. Ward, kendisiyle birlikte 140 İşçi Partili milletvekilinin yasa dışı yerleşimlere yönelik bu tür mali desteklerin tamamen yasaklanmasını desteklediğini söyledi.
Ward ayrıca, The Guardian'ın konuyu ilk kez Temmuz 2025'te gündeme getirmesine rağmen Yardım Kuruluşları Komisyonu'nun o tarihten bu yana harekete geçmemesini eleştirdi.
Komisyon, ilk aşamada incelemeye alınan sekiz yardım kuruluşunun son dönemde kendilerine ulaşan bilgiler doğrultusunda belirlendiğini açıkladı. Soruşturma kapsamında ortak çalışılan kuruluşların faaliyet gösterdiği yerler ve mali transferlerin zamanlaması incelenecek. Kurum, soruşturmanın tamamlanmasının ardından ilgili yardım kuruluşlarının isimlerini açıklayıp açıklamayacağına karar verecek.
Komisyon ayrıca soruşturmanın kapsamına ilişkin bilgilerin polis ile İngiltere Vergi ve Gümrük İdaresi (HM Revenue & Customs) ile de paylaşıldığını bildirdi.
Londra Metropolitan Polisi'nin savaş suçları birimi ise yasa dışı yerleşimlere yapılan bağışlar nedeniyle herhangi bir yardım kuruluşu hakkında şu anda soruşturma yürütmediğini açıkladı.
El-Halil'deki okul yeniden gündemde
The Guardian, geçen ay yayımladığı bir başka haberde de İngiltere merkezli bir yardım kuruluşunun, işgal altındaki Filistin'in el-Halil kentinde genişletilmesi planlanan yasa dışı bir İsrail yerleşiminin merkezinde bulunan dini okula mali destek sağladığını ortaya koymuştu.
Habere göre Friends of Yeshivat Shavei Hevron adlı yardım kuruluşu, 2019-2024 yılları arasında söz konusu okula yaklaşık 200 bin sterlin aktardı.
Okul için inşa edilmesi planlanan yeni yurt binası, İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in el-Halil'deki planlama yetkilerine ilişkin uzun süredir uygulanan düzenlemeleri değiştirerek planlama yetkisini İsrail işgal makamlarına devretmesinin ardından haziran ayında onaylandı.
İngiltere Parlamentosu Dış İlişkiler Komitesi üyesi Labour Milletvekili Abtisam Muhammed ise soruşturmanın başlatılmasını memnuniyetle karşıladığını ancak kapsamının genişletilmesi gerektiğini söyledi.
Muhammed, "En az 32 yardım kuruluşunun bu kabul edilemez uygulamanın içinde olduğuna dair kanıtlar bulunduğunu biliyoruz. Yardım Kuruluşları Komisyonu bunların tamamını da soruşturmalı ve bu uygulamaya tamamen son vermek için hızla harekete geçmelidir." dedi.
Muhammed, "Yasa dışı İsrail yerleşimlerinin finansmanı, Filistinlilere yönelik şiddet ve topraklarından mahrum bırakılmalarıyla bağlantılı aşırılıkçı bir faaliyettir ve bunun yardım faaliyetiyle hiçbir ilgisi yoktur." ifadelerini kullandı.