YDH - Lübnanlı jeopolitik analist ve kıdemli savaş muhabiri Elijah J. Magnier, küresel yayıncı Mario Nawfal’a verdiği mülakatta Hürmüz Boğazı’ndaki deniz seyrüseferi, bölgesel askeri dengeler ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran politikasını değerlendirdi.
Tahran ile Maskat arasında Hürmüz Boğazı’ndaki coğrafi koordinatlar, seyrüsefer güvenliği ve çevre hizmetlerine ilişkin yürütülen görüşmelerde nihai aşamaya gelindiğini belirten Magnier, Washington yönetiminin süreci engelleme kabiliyetini yitirdiğini kaydetti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi’nin duyurduğu teknik, hukuki ve güvenlik odaklı ortak bildiriye atıfta bulunan Magnier, ABD’nin masada doğrudan yer almadığını ancak Umman kanalıyla yürütülen diplomasiden haberdar olduğunu belirtti.
Elijah J. Magnier, Trump’ın haber medyasına, borsaya ve petrol fiyatlarına yönelik açıklamalar yaparak uzlaşı havası yaymaya çalıştığını belirtti.
Magnier, "Donald Trump İranlılarla değil, kendi kendine müzakere eden son derece mahir bir tüccar. Müzakerelerin kendi yönetimi altında yürütüldüğünü öne sürüyor ancak Umman ve İran arasındaki doğrudan protokollerde ABD’nin hiçbir belirleyici rolü yok" ifadelerini kullandı.
Trump’ın savaş tehditlerini savurduktan sonra gerilimi tırmandırmaktan kaçındığına dikkati çeken Magnier, Washington’ın bölgesel krizden çıkış aradığını söyledi.
Magnier, "Trump 48 saat içinde bir anlaşma duyurulacağını iddia ederek kendi zaferini ilan etmek istiyor. Ancak İranlılar kararlarında son sözün Washington’a ait olmadığını göstermek için süreci kendi takvimlerine göre yürütüyor" şeklinde konuştu.
İran ve Umman arasındaki protokolün detaylarına değinen Magnier, boğazdaki giriş ve çıkış trafiğinin nasıl yönetileceğini açıkladı.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) çerçevesinde ticari ve enerjisel seyrüsefer için çevre ve güvenlik hizmet bedeli alınacağını kaydeden Magnier, askeri gemilerin bu düzenlemenin dışında tutulduğunu vurguladı.
Magnier, boğazdaki denetim mekanizmasını şu sözlerle aktardı:
"İran kendi karasularından gelen giriş trafiğini doğrudan yönetecek. Umman ise kendi sularından çıkan trafiği idare edecek ancak bunu İran’ın onayıyla yapacak. Dolayısıyla İran, Hürmüz Boğazı’na giren ve çıkan tüm gemiler üzerinde tam denetim yetkisine sahip oldu. Körfez’den ayrılan her ticari gemi Tahran’ı bilgilendirmek zorunda."
Küresel enerji arzının yüzde 20’sinin geçtiği bu stratejik noktada ABD’nin söz hakkının kalmadığını belirten Magnier, "Trump tırmandığı ağaçtan bir çıkış stratejisi olmadan inmek zorunda kaldı. Dünya ticaretinin en hayati boğazında ABD’nin deniz trafiğini dikte etme dönemi sona erdi" dedi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi kanalıyla yürütülen hatların arka planını analiz eden Magnier, Tahran’ın stratejik sabırla hareket ettiğini söyledi. Savaşın sona ermesi ve ekonomik ablakanın kaldırılması için Mutabakat Muhtırası’nın (MOU) birinci maddesinden itibaren uygulanması gerektiğini vurguladı.
Magnier, "İran halkının açlığa mahkum edilmesini bir savaş fiili olarak görüyor. Tahran, ABD petrol yaptırımlarını kaldırmadan, dondurulan 110 milyar dolarlık varlığı iade etmeden ve savaştan doğan zararları tazmin etmeden nükleer müzakere masasına oturmayacak. Trump savaşın hesabını ne Amerikan kamuoyuna ne de Kongre’ye verebilir. Barışçıl seyrüseferin sağlanması karşılığında İran’a küresel çapta tanınan devasa bir stratejik üstünlük hediye etti" ifadelerini kullandı.
Körfez ülkelerinin bölgedeki askeri ve diplomatik gerçeklikle yüzleşmek zorunda kaldığını belirten Magnier, "Ne İsrail ne de ABD, İran’a boyun eğdirebildi. Bölge ülkeleri coğrafi bir gerçeklik olarak Tahran ile anlaşmak zorunda olduklarını idrak etti" yorumunu yaptı.
ABD’nin THAD füze üretim kapasitesini yıllık 95 adetten 400 adede çıkarma kararını değerlendiren Magnier, Washington’ın uzun vadeli projeksiyonunun barışçıl olmadığını belirtti.
Pentagon’un ve istihbarat örgütlerinin uyarılarına rağmen girilen savaşın Amerikan askeri doktrininde ciddi boşluklar ortaya çıkardığını belirtti.
Magnier, "ABD füze stoklarını yenilemeye çalışıyor çünkü savunma sistemlerinin İran füzeleri karşısında yetersiz kaldığını gördü. Ancak bu üretim artışı savaşı tamamen bitirme niyeti taşımadıklarını, gerilimi gelecekteki başkanlara devredeceklerini gösteriyor. Yine de Trump döneminde İran’a karşı yeni bir geniş çaplı askeri harekat başlatılması neredeyse imkansız" şeklinde konuştu.
İran’ın yeraltı füze şehirleri ve sahte hedef sistemleriyle caydırıcılık ürettiğini kaydeden Magnier, Tahran’ın yeni hipersonik teknolojiler ve daha yüksek tahrip gücüne sahip mühimmatlar üzerinde çalıştığını ifade etti.
Gazze ve Lübnan’daki ateşkes ihlallerine ve tırmanan gerilime de değinen Elijah J. Magnier, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun siyasi geleceğini sürdürmek için savaşı yaymaya muhtaç olduğunu vurguladı.
Netanyahu’nun Washington ile ters düştüğünü söyleyen Magnier, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
"Netanyahu 47 yıldır ağır yaptırımlarla izole edilmeye çalışılan İran’ın petrolünü satarak daha da zenginleşmesini izlemek zorunda kalacak. İsrail ordusu Gazze ve Güney Lübnan’da ateşkesi her gün ihlal ediyor ancak stratejik hedeflerinin hiçbirine ulaşamadı. Trump bile Netanyahu’nun yaklaşan seçimleri kazanamayacağını öngörüyor. Bölgede askeri ve siyasi denge, Tahran’ın lehine kalıcı biçimde değişti."