YDH - İran Meclisi Milli Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu'nun daha önce kabul ettiği "Hürmüz Boğazı'nın Yönetimi İçin Stratejik Eylem" başlıklı iki acil tasarı, Genel Kurul'da görüşülmeyi bekliyor.
Düzenleme, dünyanın enerji ve ulaştırma bakımından en hayati geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı'nda stratejik altyapı üzerindeki egemenlik çerçevesini daha sıkı hale getirmeyi amaçlıyor.
Didban İran sitesinin aktardığına göre "Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nin Güvenliğinin Sağlanması ve Sürdürülebilir Kalkınması İçin Stratejik Eylem" tasarısı, bu suyolunun jeopolitik konumunu ve dünya enerji ticareti açısından taşıdığı hayati önemi esas alarak gemi geçişlerinin yönetiminde akıllı ve sürdürülebilir bir sistem kurulmasını öngörüyor.
Tasarının gerekçesinde, İran İslam Cumhuriyeti'nin Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik haklarının bütünüyle kullanılması ile güvenlik, ekonomi ve çevre alanlarındaki tehditlere karşı koyulması gerektiği vurgulanıyor.
Tasarının en önemli hükümlerinden biri, bazı gemilerin geçişini açıkça yasaklayan 2. maddede yer alıyor. Buna göre ABD, İsrail veya İran'ın hasım saydığı diğer ülkelere ait ya da bu ülkelerin bayrağını taşıyan gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçmesine izin verilmeyecek.
Askeri gemiler, casusluk faaliyeti yürüten gemiler ile güvenliği bozucu faaliyetlerde bulunan gemiler de yasak kapsamında olacak.
Hangi gemilerin bu kapsama girdiğini İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı belirleyecek.
Maddenin fıkraları, yasağın kapsamını daha da genişletiyor. İsrail'le doğrudan veya dolaylı bağlantılı her türlü gemi trafiğinin tamamen yasaklanması öngörülüyor.
Direniş cephesine karşı faaliyette bulunan ülkeler ve kişiler de aynı hükümlere tabi tutuluyor.
Tasarı, bu yasakların dışında kalan gemilerin durumunu ise 3. maddede düzenliyor.
Buna göre yasak kapsamına girmeyen bütün gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçebilmek için izin alması ve belirlenen tarifeye göre ücret ödemesi gerekecek. Bu şartlara uymayan gemilerin geçişi engellenebilecek, gerektiğinde gemilere el konulabilecek.
İran İslam Cumhuriyeti adına geçiş izinlerini verme yetkisi İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı'na bırakılıyor. Diğer yürütme organları da bu hususta Genelkurmay Başkanlığı ile işbirliği yapmakla yükümlü olacak.
Tasarı ayrıca muhtemel zararların karşılanması için banka teminatı alınmasını şart koşuyor.
Gemilerin taşıdığı yük ile ticari işlemin taraflarına ilişkin bilgilerin sunulması da geçiş için aranan şartlar arasında yer alıyor.
Tasarıyı hazırlayan milletvekilleri, Hürmüz Boğazı'nın jeopolitik konumu ve bölgesel ve küresel dengelerdeki rolü sebebiyle bölgedeki altyapı faaliyetleri için daha belirgin hukuki ve icrai çerçeveler oluşturulması gerektiğini savunuyor.
Böylece milli menfaatlerin korunmasının yanı sıra yabancı faaliyetlerin daha sıkı biçimde yönetilip denetlenebileceği belirtiliyor.
Tasarı Genel Kurul'da kabul edilirse İran'daki deniz ulaştırma altyapısının düzenlenmesinde yeni bir sistemin ortaya çıkması bekleniyor.
Kaynak, bunun veri güvenliği, dijital egemenlik ve İran'ın milletlerarası münasebetleri bakımından da önemli neticeler doğurabileceğini belirtiyor.