YDH ― Suriye’deki Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) destekçisi Enab Baladi, Rusya’nın Şam politikası doğrultusunda önemli bir değişikliğe gittiğini bildirdi.
Buna göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova’nın Suriye Büyükelçisi Alexander Yefimov’u görevden aldı.
Yefimov’un yerine Dmitry Dogadkin atandı.
Büyükelçi değişikliği, Moskova’nın Şam’la ilişkilerini yeniden şekillendirme arayışının işareti olarak değerlendirildi.
Enab Baladi, atamayı diplomatik bir görev değişikliğinin ötesinde, Rusya’nın Suriye politikasında yeni bir dönemin göstergesi olarak yorumladı.
Rusya Federasyonu Federal Meclisi, 3 Ağustos'ta resmi hukuk bilgi sitesi üzerinden ilgili kararnameleri yayımladı.
Bu kararnamelerle Yefimov, Rusya Devlet Başkanı'nın Suriye ile İlişkilerin Geliştirilmesi Özel Temsilciliği görevinden alınırken, yerine Dmitry Dogadkin "Rusya Federasyonu'nun Suriye Arap Cumhuriyeti Büyükelçisi" olarak getirildi.
Bu atama, Suriye sahasının hızlı bölgesel ve uluslararası dönüşümlere sahne olduğu, bu değişim boyutlarının, yeni büyükelçinin kişiliğinin taşıdığı mesajların ve Rusya'nın Suriye'deki siyasi, askeri ve ekonomik varlığının geleceği üzerindeki etkilerinin sorgulandığı kritik bir anda gerçekleşiyor.
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Dogadkin'in özellikle tercih edilmesinin tesadüf olmadığını, aksine Moskova'nın Suriye ile yeni bir sayfa açmak istediğine dair açık bir mesaj barındırdığını ve bunun doğal olarak önceki rejim dönemindeki ilişkilerden farklı bir nitelik taşıdığını düşünüyorlar.
Uluslararası Kamu Hukuku ve Uluslararası İlişkiler Profesörü ile Araştırmacı Emir Fakhuri, yeni diplomatın Suriye'yi yakından tanıdığını, daha önce Şam'daki Rus Büyükelçiliğinde görev yaptığını, Arapça bildiğini ve Umman ile Katar'da büyükelçilik yürütmüş olması sayesinde Körfez bölgesinde derin bir diplomatik birikime sahip bulunduğunu belirtti.
Fakhuri, Enab Baladi'ye verdiği röportajda, Rusya'nın bu atamayla Suriyelileri yakından bilen, bölgenin doğasını kavrayan ve aynı anda hem Şam hem de Körfez başkentleriyle diyalog kurabilen bir isim gönderdiğini ifade etti.
Ayrıca bu durumun, Rus-Suriye ilişkilerinin ikili bir meseleden karmaşık bir çıkar ağına evrilmesiyle birlikte zorunlu hâle geldiğini sözlerine ekledi.
Kariyeri boyunca Kasım 2021'den Temmuz 2026'ya kadar Rusya'nın Katar Büyükelçisi olarak görev yapan Dogadkin, aynı zamanda 2013 ile 2017 yılları arasında Rusya Dışişleri Bakanlığı Orta Doğu ve Kuzey Afrika Dairesi Başkanlığını yürüttü; bu da onun bölgedeki hassas meseleler hakkında uzun yıllara dayanan köklü bir bilgi birikimine sahip olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Fakhuri, Suriye'nin bugün Arap ve Körfez ülkelerinin yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri ile Batı dünyasına da kapılarını açıkça aralaması nedeniyle yeni büyükelçinin işinin son derece zor ve hassas olacağına inanıyor.
Dolayısıyla Moskova, bu karmaşık ilişkiler yumağıyla başa çıkabilecek bir figüre ihtiyaç duyuyor.
Dogadkin'den beklenen yalnızca Rus çıkarlarını korumak değil; aynı zamanda yeni Suriye yönetimiyle güven ilişkisi tesis etmek ve Şam'ın geçmişe kıyasla artık çok daha geniş Arap ve Batı alternatiflerine sahip olduğu gerçeğiyle yüzleşmek çünkü Rusya, artık Şam'daki tek etkili aktör konumunda değil.
Fakhuri’ye göre en büyük meydan okuma, Rusya'nın Suriye'deki rolünü yepyeni araçlarla yeniden tanımlamak oluyor.
Enab Baladi’ye göre, Moskova, daha önce ağırlıklı olarak askeri güce ve eski rejime verdiği desteğe dayanırken, bundan böyle diplomasiye, müzakereye ve ekonomiye daha fazla ağırlık vermek zorunda.
Bu atama, Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığının, özellikle Hmeimim ve Tartus üslerindeki mevcudiyetinin geleceğinden ayrı düşünülemez.
Fakhuri, Rusya'nın Suriye'deki varlığını kaybetmeyi asla göze alamayacağını, zira bu varlığın Akdeniz'de hayati bir stratejik konum sunduğunu ve Afrika'daki hamlelerini desteklediğini vurguluyor.
Bu nedenle, anılan iki üssün geleceği yeni büyükelçinin masasındaki en kritik başlıklardan biri olmayı sürdürecek.
Fakhuri, Dogadkin'in misyonunun, Şam'daki gelişmelerin yanı sıra bölgesel ve uluslararası ilişkilerdeki değişimlere paralel olarak bu askeri mevcudiyeti yeni bir siyasi ve hukuki zeminde yeniden yapılandırmayı kapsayacağına inanıyor.
Fakhuri’ye göre siyasi ve askeri boyutların yanı sıra, bu dönüşümün son derece net bir ekonomik veçhesi de bulunuyor çünkü Rusya, Suriye ile ilişkilerini yalnızca askeri alanda tutmak istemiyor; limanlar, enerji, ticaret ve yeniden yapılanma süreçlerine de aktif olarak dahil olmayı hedefliyor.
Ancak Şam'ın artık birden fazla Arap ve Batı seçeneğine sahip olması sebebiyle bu alanlarda rekabetin kızıştığına dikkat çeken Fakhuri, Moskova'nın yalnız siyasi ve askeri nüfuza güvenmek yerine rekabetçi teklifler sunması ve somut ekonomik ortaklıklar kurması gerektiğinin altını çizdi.
Fakhuri değerlendirmesini, Rusya'nın Suriye'den el etek çekmediğini fakat izlediği yöntemi değiştirdiğini belirterek tamamladı:
“Dogadkin'in atanması, rejim sonrası dönemde Rus etkisinin sürekliliğini güvence altına almak adına askeri güçten diplomasiye, müzakereye ve ekonomiye geçişin net bir yansımasıdır.”
Bu atama, Şam'ın, ABD ile yürütülen ve Suriye'ye uygulanan en son büyük yaptırımların kaldırılmasını öngören görüşmeler kapsamında Rus petrolü ithalatını hatırı sayılır ölçüde azaltmayı kabul etmesiyle aynı zamana denk geldi.
Bu durum, Washington'ın Moskova'nın Suriye'deki etkisini kısıtlamaya çabaladığı bir döneme tam anlamıyla rastlıyor.
Reuters, 4 Ağustos'ta yayımlanan haberinde; görüşmelere vakıf bir Suriyeli kaynağa, bir ABD yetkilisine ve konuyu yakından bilen bir diğer kişiye dayandırarak, üst düzey Suriyeli yetkililerin son aylarda ABD'ye, Washington'ın Suriye'yi terörizmi destekleyen devletler listesinden çıkarmasını müzakere ederken Rus petrolü ithalatını kısmaya hazır olduklarını ilettiklerini aktardı.
ABD'li yetkili ile konu hakkında doğrudan bilgi sahibi kaynağın aktardığına göre Washington, yaptırım statüsünün kaldırılmasına yönelik müzakereler esnasında Suriye'den Rus petrolü ithalatının ciddi oranda azaltılmasına dair taahhüt talep etti ve bunu elde etmeyi başardı.