Togo'da ordu ve istihbaratta kapsamlı değişim

YDH ― Togo Cumhurbaşkanı Faure Gnassingbé, ülkenin en önemli güvenlik ve askeri liderlik pozisyonlarından bazılarını yeniden şekillendiren sekiz kararnameyle ordu, istihbarat servisleri ve sivil havacılığın yönetiminde kapsamlı değişiklikler yaptı.

Mayıs 2025'te çıkarılan bir parlamento kararıyla Gnassingbé, cumhurbaşkanlığının yanı sıra Başbakan ve Silahlı Kuvvetler Yüksek Komutanı görevlerini de yürütüyor. Muhalefet ise bu hamleyi "iktidarını ömür boyu uzatabilecek anayasal bir darbe" olarak nitelendirdi.

Değişikliklere, tuğgeneral rütbesine terfi ettirilerek Togo Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı olarak atanan Albay Chakbeli Akleso öncülük etti. Akleso, 2024'ten beri bu görevi yürüten Demini Alahari'nin yerini aldı. Akleso daha önce Ulusal İstihbarat Teşkilatı'nın başında bulunuyordu.

Atamalar kapsamında, daha önce ülkenin kuzeyindeki Kondjoari Operasyonu'nu yöneten askeri yetkili Albay Kompati Latembi, Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanı olarak atandı. Albay Idrissu Abdu Ahabo ise Hava Kuvvetleri Komutanlığına getirildi.

Yürütme organının başıyla doğrudan bağlantılı askeri komuta pozisyonlarının yeniden düzenlenmesi kapsamında, Albay Kelemo Mazama Esow da Başbakanın Özel Kalem Müdürü olarak atandı.

İstihbarat ve sivil havacılıkta da değişiklik

Değişiklikler Ulusal İstihbarat Teşkilatı'nı da etkiledi. Albay Akabu Aywalani, Genelkurmay Başkanlığına geçen Akleso'nun yerine teşkilatın Genel Müdürü olarak atandı. Samaru Isowe ise İstihbarat Genel Müdür Yardımcısı olarak görevlendirildi.

Sivil havacılık sektöründe ise Hava Tuğgenerali Mama Isomna, Ulusal Sivil Havacılık Ajansı Genel Müdürü olarak atandı. Böylece yeniden yapılanma, sivil havacılıkla bağlantılı savunma, istihbarat ve güvenlik sektörlerini de kapsayacak şekilde genişledi.

Askeri ve güvenlik liderliğindeki bu yeniden yapılanma, Togo'nun Sahel ülkeleriyle olan kuzey sınırlarında artan baskıyla karşı karşıya olduğu bir döneme denk geliyor. Bölgedeki silahlı gruplar aktif olmaya devam ediyor ve Batı Afrika'nın kıyı ülkelerine doğru güneye doğru genişlemeye çalışıyor.

Togo'nun kuzeyindeki savana bölgesi, Haziran 2022'den beri olağanüstü hal altında bulunuyor. Yetkililer, Sahel'de faaliyet gösteren silahlı gruplarla bağlantılı saldırılar ve tehditler nedeniyle bu durumu defalarca uzattı.

Ülkenin bu kısmı, Cemaat-i Nasr el-İslam ve Müslümanin (JNIM) ve diğer örgütlerin Sahel'deki faaliyetlerinin genişlemesi ortamında, silahlı grupların Burkina Faso sınırından sızmasını önlemek amacıyla Togo güçleri tarafından yürütülen Kondjoari Operasyonu'nun odak noktasında yer alıyor.

Yeni siyasi yapı ve güvenlik öncelikleri

Bu atamalar, Togo'da Beşinci Cumhuriyet'e geçişle ortaya çıkan yeni siyasi yapı bağlamında gerçekleşiyor. Bu yapıda Faure Gnassingbé Başbakan ve bu sıfatla Silahlı Kuvvetler Başkomutanı oldu.

Kararnamelerde yer alan pozisyonların niteliği, Genelkurmay Başkanlığı ile Kara Kuvvetleri ve Hava Kuvvetleri liderliğinden istihbarat ve sivil havacılığa kadar uzanıyor. Bu durum, yetkililerin Sahel'den kaynaklanan tehditlerle mücadeleyi en önemli güvenlik öncelikleri arasına aldığı bir dönemde, güvenlik ve askeri karar alma merkezlerinde geniş çaplı bir yeniden yapılanmaya işaret ediyor.