İsrail'in Suriye'de Türkiye nüfuzuna karşı ilan edilmiş savaşı

YDH ― El-Ahbar gazetesinin Suriye editörü Emir Ali, İsrail'in Ebu Duhur saldırısını tekil bir hava operasyonu olarak değil; Suriye'nin yeniden askerileşmesini, özellikle de Türkiye'nin Suriye'deki askeri etkisini sınırlamaya yönelik daha geniş bir stratejinin parçası olarak ele aldı.

---

İsrail, Suriye'ye yönelik yeni bir saldırı dalgasında dün İdlib kırsalındaki Ebu Duhur askeri havalimanını iki savaş uçağıyla düzenlediği sekiz hava operasyonuyla hedef aldı. Saha kaynaklarına göre bu bombardıman, havalimanının dört pistinde ve altyapısında ağır hasara yol açtı. 

Türkiye sınırına yaklaşık 60 kilometre mesafede yer alan bu üs, Taftanaz'ın ardından ülkenin en büyük ikinci askeri havalimanı konumunda. Türkiye'nin yeniden faaliyete geçirmeye çalıştığı Suriye'nin iç kesimlerindeki askeri tesislere daha önce de iki operasyon düzenlenmişti; bu son bombardıman, serinin üçüncü saldırısı olarak kayıtlara geçti. 

Dikkat çeken bir diğer nokta ise operasyonun, yeni geçici yönetimin ilk uçuş faaliyetleri sayılan ve iki Suriye uçağıyla ülkenin kuzeyinde gerçekleştirilen eğitim tatbikatlarından sadece birkaç gün sonra yapılmasıydı. Tüm bunların ötesinde bu saldırı, Ankara'nın da destek verdiği havalimanını onarma ve yeniden yapılandırma çalışmalarıyla eş zamanlı bir döneme denk geldi.

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi'nin aktardığı bilgilere göre Türkiye; ülkenin kuzey ve batısında yürüttüğü eş zamanlı askeri ve teknik operasyonların bir parçası olarak Hama, Lazkiye ve Tartus vilayetleriyle çevre bölgelerdeki çeşitli noktalara radar sistemleri konuşlandırdı.

Saha kaynaklarının el-Ahbar gazetesine verdiği bilgiye göre, Lübnan yönünden Suriye hava sahasına giren iki İsrail savaş uçağı, saldırıyı düzenledikten sonra yaklaşık bir saat daha havada kaldı. Savaş uçaklarına, bombardıman öncesinde ve sonrasında havalimanı üzerinde uçuş yapan keşif uçakları da eşlik etti. Bu uçaklar, eski rejimin çöküşünün ardından 2014 yılı sonunda bizzat İsrail tarafından imha edilen hava savunma sistemlerinin yokluğundan faydalanarak gökyüzünde rahatça hareket etti.

Fox News kanalı, üst düzey bir İsrail yetkilisinin, Tel Aviv yönetiminin operasyon öncesinde Washington ile "son derece hassas istihbarat paylaştığını" doğruladığını bildirdi. ABD'nin Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Thomas Barrack ise bölgedeki bu tırmanışı "gereksiz" bulduğunu ifade etti. Barrack, X platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, "Şara yönetimi saldırgan bir tutum sergilemiyor, vekil güçler barındırmıyor; aksine İsrail ile gerilimi düşürme arzusunu defalarca dile getiriyor," ifadelerini kullandı. Ayrıca ABD'nin, askeri eylemler yerine diplomatik çözümleri teşvik etmek amacıyla daha önce de taraflar arası görüşmelere ev sahipliği yaptığını hatırlattı. Özel Temsilci, "Gelecekte de her iki ülkenin çıkarlarına hizmet edecek şekilde bu diplomatik çabalarımızı sürdüreceğiz," diyerek sözlerini tamamladı.

Suriye Dışişleri Bakanlığı ise konuya dair açıklamasında şu ifadelere yer verdi: 

“Eski rejimin yıkılmasından bu yana devam eden İsrail saldırıları; işgalci gücün, Suriye hükümetinin toparlanma çabalarını baltalama ve bölgeyi daha derin bir gerilim ile istikrarsızlığa sürükleme niyetini bir kez daha gözler önüne seriyor.” 

Yaşanan tırmanıştan doğrudan İsrail'i sorumlu tutan Bakanlık; uluslararası toplumu ve Güvenlik Konseyi'ni saldırıyı kesin bir dille kınamaya ve İsrail'in süreklilik kazanan ihlallerine karşı net bir tavır almaya davet etti. Açıklamada ayrıca, Suriye'nin ulusal çıkarlarını ve uluslararası hukuk ile normların güvence altına aldığı haklarını, meşru zeminlerde savunmaya kararlılıkla devam edeceğinin altı çizildi.

İşin dikkat çekici tarafı, bu İsrail bombardımanının, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ile ABD elçisi arasında gerçekleşen ve ayrıntıları Bakanlık tarafından açıklanmayan bir görüşmeden yalnızca birkaç saat sonra yaşanmış olmasıydı. 

Saldırı aynı zamanda, yeni kurulan Suriye ordusuna mensup bazı askerlerin, niteliği henüz açıklanmayan Rus silahları üzerine eğitim almak için Rusya'ya gönderildiğini gösteren fotoğrafların basına yansıdığı günlere denk geldi. 

Şunu da belirtmek gerekir ki, eski Suriye ordusunun omurgasını da Rus silahları oluşturuyordu ve İsrail, rejimin çöküşünden kısa bir süre sonra bu cephaneliğin büyük bir kısmını imha etmişti.

Bu saldırgan tutum, Tel Aviv'in Şam'ı hava caydırıcılığı kapasitesinden mahrum bırakmak istediği mesajını verirken; aynı zamanda Suriye sahasının en büyük aktörü olan ve Washington'ın kurduğu güç dengesinde kilit bir rol üstlenen Ankara'ya da doğrudan mesajlar iletiyor.

Başta İsrail Yayın Kurumu (KAN) olmak üzere İsrail medyası, Suriye hava kuvvetlerinin düzenlediği tatbikatları mercek altına aldı. 

KAN'ın haberine göre Tel Aviv yönetimi; yeni pilotların orduya katılmasını, eğitim uçakları ve helikopterlerle yürütülen faaliyetleri ve aynı zamanda Suriye'nin kuzeyinde Sukhoi savaş uçaklarının katılımıyla düzenlenen ilk askeri tatbikatı yakından izledi. 

Haberde ayrıca, İsrail güvenlik teşkilatının, geçici Cumhurbaşkanı Ahmed Şara yönetiminde Suriye hava kuvvetlerinin yeniden yapılandırılma sürecini anbean takip ettiği vurgulandı. İsrail'in, bu durumun gelecekte Suriye hava sahasında askeri operasyonlar yürütme kabiliyetini sekteye uğratmasından derin bir endişe duyduğu da ifade edildi.

KAN yayınında, Suriye'nin Türkiye, Suudi Arabistan, Rusya, Fransa ve bölgedeki diğer ülkelerden destek aldığı belirtilirken; bu ülkelerin Suriye hava kuvvetlerine tam olarak ne tür bir destek sağladığına dair detaya girilmedi. Söz konusu İsrail raporu bilhassa Türkiye'nin bölgede giderek artan nüfuzuna odaklanarak şu değerlendirmeyi yaptı: 

"İsrail'in temel endişesi, özellikle de İsrail'in hava trafiğini kısıtlama potansiyeli taşıyan hava savunma sistemlerinin bölgeye konuşlandırılması söz konusu olduğunda, Türkiye'nin Suriye içindeki askeri rolünün daha da genişleme ihtimali üzerinde yoğunlaşıyor." 

İsrailli bir güvenlik yetkilisine dayandırılan raporda, güvenlik birimlerinin Suriye'deki gelişmeleri yakından izlediği ve konuyla ilgili endişelerini Amerika Birleşik Devletleri'ne resmen ilettiği bilgisine de yer verildi.

Öte yandan ABD Elçisi Thomas Barrack dün gece Reuters'a verdiği demeçte, "Amerika Birleşik Devletleri; İsrail, Suriye ve Türkiye'yi kapsayan bir gerilimi düşürme mekanizması üzerinde titizlikle çalışıyor," dedi. 

Türkiye'nin İsrail'in Suriye'deki saldırılarına dair önceden herhangi bir uyarı almadığının altını çizen Barrack, şu önemli detayı paylaştı: 

"Uçakların kuzeye, yani Türk topraklarına doğru ilerlediği tespit edilmişti ve Türkiye buna haklı olarak karşılık vermeye hazırlanabilirdi. Neyse ki sağduyulu ve soğukkanlı taraflar, durumun daha da kontrolden çıkmasını engelleyebildi."

Barrack, "Suriye üssüne yönelik bu saldırılar, gerçek olsun ya da olmasın, Türkiye'nin o üste varlığını artırabileceği yönündeki bir algıdan besleniyor," değerlendirmesinde bulunarak, Amerika Birleşik Devletleri'nin ilgili taraflar arasındaki bilgi paylaşımını ve diyalog mekanizmasını halihazırda kolaylaştırdığına dikkat çekti.

Bu arada İsrail merkezli Kanal 12 televizyonu, İsrailli üst düzey bir yetkilinin şu sözlerini ekranlara taşıdı: 

"Elde ettiğimiz kazanımlardan kolay kolay vazgeçmeyeceğiz; zira bu durum, Suriye ile yürütülecek müzakerelerde elimizdeki stratejik bir pazarlık kozudur. Suriye'den çekilme karşılığında bazı siyasi kazanımlar elde edebiliriz ve şartlar olgunlaştığında, doğru zamanda bu adım da atılacaktır."

Son olarak, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamada, "Suriye'nin, İsrail ile güvenlik konularındaki mevcut statükoyu bozmanın eşiğinde olduğu" iddia edildi. 

Açıklamada, Şam yönetiminin "Türk kuvvetlerinin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlanmasına izin vermek üzere olduğu" ileri sürüldü.

 "Suriye, bu askeri konuşlanmayla ilgili yaptığımız uyarıları görmezden gelmeyi tercih etti," denilen açıklama, "İsrail, kendi güvenliğine yönelik hiçbir tehdide müsamaha göstermeyecektir" restiyle son buldu.

---

Çeviri: YDH