Al-Monitor: Netanyahu seçim öncesi Türkiye’yi hedef tahtasına koydu

YDH ― Al-Monitor’e göre, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, “Ortadoğu'daki düşmanlarına karşı iki yılı aşkın süredir yürüttüğü operasyonların ardından zorlu bir seçim yarışına girerken gözünü yeni bir hedefe, yani Türkiye'ye dikmiş durumda”.

İsrail savaş uçakları salı günü, Suriye'nin kuzeyinde, Türkiye sınırının hemen dibindeki bir üssü bombaladı.Türkiye'nin bu bölgede askeri bir varlık kurma çabasında olduğunu ve İsrail'in uyarılarına kulak asmadığını savunan Netanyahu, “Bunu daha net anlamalarını sağladık,” diye konuştu.

27 Ekim seçimlerine yaklaşılırken Netanyahu'nun kampanya ekibi sokakları dev reklam panolarıyla donattı. 

Üzerinde “Netanyahu'nun kaybetmesini istiyorlar” yazan bu panolarda, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da aralarında bulunduğu çeşitli liderlerin fotoğrafları yer alıyordu.

Erdoğan, Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki benzeri görülmemiş saldırısının ardından İsrail'in Gazze'de başlattığı geniş çaplı askeri operasyonlara en sert tepkiyi gösteren liderlerden biri konumunda.

Zaten iki ülkenin ilişkileri, İsrail'in Gazze'ye yardım götüren Türk aktivistlerin filolarına yönelik sert müdahaleleri yüzünden çok daha önceden yara almıştı.

Ne var ki Netanyahu'nun hedef tahtasına oturttuğu İran gibi ülkelerin aksine, Türkiye'nin arkasında oldukça güçlü müttefikleri var.

Her şeyden önce Türkiye bir NATO üyesi; dahası Erdoğan, büyükelçisi aracılığıyla son saldırılardan dolayı İsrail'i kınayan ABD Başkanı Donald Trump ile yakın ilişkilere sahip.

Al-Monitor’e göre, Türkiye ile İsrail ilişkileri de aslında kendi içinde ince nüanslar barındırıyor.

Al-Monitor’e göre, Gazze savaşı sırasında İsrail ile tüm ticari bağlarını keseceğini duyurmasına rağmen Türkiye, esasında İsrail'i tanıyan nüfusu Müslüman ilk ülke.

Al-Monitor’e göre, üstelik iki ülke, geçmişte birbirleriyle son derece güçlü ticari ilişkiler de yürütmüştü.

İsrail'in merkez sol muhalefet partisi Demokratların lideri Yair Golan ise Suriye'deki saldırıyı “kışkırtıcı ve tehlikeli” buldu.

Bu hamlenin İsrail'i Türkiye ile bir çatışmanın eşiğine getirdiği ve başta ABD olmak üzere müttefiklerle aradaki çatlağı daha da derinleştirdiği uyarısını yapan Golan, şunları ekledi:

“Askeri güç bir kez daha siyasi hesaplar uğruna kullanılıyor ve İsrail bunun bedelini yine kendi güvenliğiyle ödüyor.” 

Al-Monitor’e göre, Hamas liderlerinin Türkiye'de barınmasına izin veren Erdoğan'ı eleştirenler, İsrail'de yalnızca başbakanın yakın çevresiyle sınırlı değil.

Merkez sağın muhalif isimlerinden eski Başbakan Naftali Bennett, bu yılın başlarında Netanyahu'yu sırf İran'a odaklanıp "yeni bir Türk tehdidini" göz ardı etmekle suçlamıştı.

Al-Monitor’e göre, Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nden kıdemli araştırmacı Gallia Lindenstrauss, “Erdoğan'ın tavizsiz söyleminin İsrail'in kaygılarını gidermeye yetmediğini” belirtiyor.

Lindenstrauss bu durumu şöyle açıklıyor:

“Tıpkı Hamas'a ev sahipliği yaptığı gibi, Türkiye'nin ileride İsrail'e tehdit oluşturabilecek militan grupların Suriye'de faaliyet göstermesine göz yumabileceğine dair ciddi endişeler var.”

Öte yandan Lindenstrauss, Suriye'nin güneyinde kendi deyimiyle bir “güvenlik bölgesi” oluşturan İsrail'in, aslında Türkiye'nin kuzeydeki çıkarlarını genel hatlarıyla kabullendiğine dikkat çekiyor:

“Netanyahu'nun açıkça Türkiye karşıtı kartı oynadığını görüyoruz. Bence bunu, kendi seçmen tabanını etrafında kenetleyecek bir hamle olarak değerlendiriyor.”

Washington'daki Ortadoğu Enstitüsü (Middle East Institute) kıdemli araştırmacısı Gönül Tol ise farklı bir noktaya değiniyor.

Tol'a göre “Netanyahu, İran İslam Cumhuriyeti'ni devirmek veya Hamas'ı yok etmek gibi belirlediği onca savaş hedefinin hiçbirine ulaşamadığı için içeride yoğun bir muhalefet baskısıyla karşı karşıya”.

ABD'de Erdoğan'a yönelik ciddi eleştiriler olsa da Tol, Türkiye'ye karşı doğrudan bir eyleme girişmenin Netanyahu'yu "iktidara tutunmak için her şeyi yapabilecek pervasız bir lider" konumuna düşüreceği uyarısında bulunuyor. 

Tol, “Eğer bu çizgiyi aşarsa, sonuçların kendisi için hiç de iyi olmayacağını idrak etmesi gerekir. Unutmamak lazım ki ortada Trump gibi sürpriz bir faktör var ve Netanyahu onun desteğini çantada keklik göremez,” dedi.

Tol ayrıca, Türkiye'nin İsrail'den gelen iddiaları reddetmesini de gerilimi tırmandırmamaya yönelik stratejik bir hamle olarak yorumluyor:

“Erdoğan popülist bir lider. Kolaylıkla bu rüzgara kapılıp 'Saldıracağız, misliyle karşılık vereceğiz' diyebilirdi ama bunu yapmamayı tercih etti.”

Türkiye'nin Suriye'deki çıkarları, tarihsel boyutta Kürt militanların sınır ötesine yayılmasını engellemek ekseninde şekillendi.

Ancak Tol'a göre, “Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail'in Doğu Akdeniz'de Türkiye'ye karşı hamleler yaptığı şu günlerde Türkiye'nin önceliği değişmiş durumda”.

Ankara artık bir yandan mültecilerin geri dönüşüne zemin hazırlamak için Suriye ekonomisini canlandırmayı, diğer yandan da kendine güçlü bir bölgesel müttefik yaratmayı hedefliyor.

Al-Monitor’e göre Türkiye, “2024 yılının sonlarında isyancı güçleri yönlendirerek uzun süredir iktidarda olan Beşşar Esed'i deviren ve acımasız iç savaşa son veren eski Sünni cihatçı Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara'ya destek verdi”.

Şam'da yaşayan yazar ve siyaset araştırmacısı Mahir Tamran'a göre ise Suriye'yi bekleyen asıl zorluk, başkalarının çatışmalarına sahne olan bir savaş alanına dönüşmemek.

Tamran, “Suriye, kendi egemenliğini yeniden tesis etmek adına Türkiye-İsrail rekabetini kendi lehine bir avantaja çevirmeli,” diyor.

Tamran sözlerini çarpıcı bir tespitle noktalıyor:

“Hem Türkiye hem de İsrail Suriye'nin istikrarı konusunda hemfikir; ancak her iki ülke de 'istikrar' kelimesinden tamamen farklı şeyler anlıyor.”